o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro hamkorliklarni modellashtirish

DOC 7 стр. 76,0 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 76,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

3.mavzu: o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro hamkorliklarni modellashtirish 1. o‘yinlar nazariyasining asosiy tushunchalari ma'lumki, neoklassikaning «qat'iy negizi»dagi o‘zaro hamkorliklarni tahlil qilishda differensial hisoblashdan foydalanilgan. institutsional iqtisodiy nazariyada yuqoridagi tadqiqot usulini tayanch usul sifatida qo‘llash uncha qulay emas. institutsional iqtisodiyot nazariyasining predmetini individlarlarning o‘zaro hamkorligi hamda ushbu hamkorlikni ta'minlovchi tuzilmalar tashkil etsa, o‘yinlar nazariyasi uning tadqiqot usuli hisoblanadi. institutsional iqtisodiyot formal modellarini tuzish uchun jon fon neyman va oskar morgenshternning «o‘yinlar nazariyasi va iqtisodiy xatti-harakat» (1944) kitobidagi fikrlarga asoslangan o‘yinlar nazariyasidan foydalanadi [47].ushbu nazariyaning rivojlanishi jon nesh 1950 yilda kiritgan muvozanat vaziyati tushunchasi bilan bog‘liq. bu bilan kooperatsiyaga asoslanmagan (nokoalision) o‘yinlarning yechish usuli ishlab chiqildi. 1994 yilga kelib, birdaniga uch tadqiqotchi “nokooperativ o‘yinlar” nazariyasidagi muvozanatni birinchi bor tahlil qilib chiqqanligi uchun iqtisodiyot bo‘yicha nobel' mukofotiga sazovor bo‘ldilar. bular: raynxad selten (germaniya), jog nesh (aqsh), jon s.xarsani (asli vengriyalik – aqsh). ushbu tadqiqot usulining o‘ziga xos asosiy belgilari ichida quyidagilarni ajratish lozim. birinchidan, …

2 / 7

muvozanatning mavjudligi, yagonaligi va pareto-optimalligini nazarda tutmaydi. ushbu sabablar o‘yinlar nazariyasi yordamida qurilgan institutlarning formal modellariga qiziqishni orttiradi. o‘yinlar nazariyasidagi formal modelni tashkil etish uchun: ishtirokchi individlarning mavjudligi; har bir ishtirokchining imkoniyatlar to‘plami; ishtirokchilarning strategiyalari hisobga olinishi lozim. o‘yinlar nazariyasi tarkibiy jihatdan kooperativ (koalisiyali) va nokooperativ (koalisiyasiz) nazariyalarga ajratiladi. bunda o‘yin ishtirokchilarining o‘zaro kelishuvi darajasiga ko‘ra, kooperativ (koalisiyali) va nokooperativ (koalisiyasiz) o‘yinlar nazarda tutiladi. shartli ravishda aytish mumkinki, birinchi guruh nazariyalar makrodarajadagi tahlilga, ikkinchi guruhdagilar esa, mikrodarajaga e'tiborni qaratadilar. kooperativ (koalisiyali) o‘yinlar – ishtirokchilar o‘rtasida axborot almashish va ittifoq tuzish mumkin bo‘lgan vaziyatlar. nokooperativ (koalisiyasiz) o‘yinlarda yakka ishtirokchi tahlil qilishning boshlang‘ich nuqtasi hisoblanadi, bunda ishtirokchilar o‘rtasida axborot almashish va ittifoq tuzish mumkin emas. o‘yinlar asosan matrisa shaklida namoyon etiladi. nokooperativ (koalisiyasiz) o‘yinlarda ishtirokchilar o‘zaro ziddiyatli munosabatda bo‘ladilar. har bir ishtirokchi o‘z yutug‘ini oshirishga xarakat qiladi. birining yutug‘i ikkinchisining mag‘lubiyatiga olib keladi. har bir o‘yin ishtirokchisining ziddiyatli vaziyatlarni hal etish borasidagi …

3 / 7

katlaridan qat'i nazar ishtirokchiga eng yuqori foydalilikni ta'minlovchi harakatlar rejasi. nesh bo‘yicha muvozanat – o‘yinchilarning hech biri o‘z harakatlari rejasini o‘zgartirgan holda o‘z yutug‘ini bir tomonlama oshira olmaydigan vaziyat. shtakel'berg bo‘yicha muvozanat – hech bir o‘yinchi o‘z yutug‘ini bir tomonlama tartibda oshira olmaydigan vaziyat. bunda qaror dastlab birinchi o‘yinchi tomonidan qabul qilinadi, so‘ngra ikkinchi o‘yinchiga ma'lum bo‘ladi. pareto bo‘yicha muvozanat – o‘yinchilardan birining holatini, ikkinchi o‘yinchining holatini yomonlashtirmagan holda, yaxshilab bo‘lmaydigan vaziyat. ustun strategiya deb ishtirokchiga boshqa ishtirokchining harakatlaridan qat'i nazar o‘yinchining maksimum foydaliligini ta'minlovchi harakatlar rejasiga aytiladi. o‘z navbatida, o‘yindagi ikkala ishtirokchi ustun strategiyalarining o‘zaro kesishuvi ustun strategiyalar muvozanati bo‘ladi. nesh bo‘yicha muvozanat – har bir o‘yinchining strategiyasi boshqa o‘yinchining harakatiga yaxshi javob bo‘ladigan vaziyat. shtakel'berg bo‘yicha muvozanat o‘yin ishtirokchilari tomonidan qarorlar qabul qilinishida vaqt omili mavjud bo‘lganda yuzaga keladi, ya'ni ulardan biri boshqasi qanday yo‘l tutganligini bilgan holda qaror qabul qiladi. shunday qilib, shtakel'berg bo‘yicha muvozanat qarorlar bir …

4 / 7

irish masalasini hal qiladi. b firmada ishlab chiqarish hajmi o‘zgarmay qolgan taqdirda, ikkala firma ham yutqazadi. agar b firma ishlab chiqarish hajmini pasaytirishga qaror qilsa, u o‘z foydasini a firma bilan «baham ko‘radi» [47]. ko’rsatkichlar бfirma-ishlab chiqarish hajmini saqlab qolish pasaytirish а firma-bozorga kirish -3; -2 4; 4[n2 stа р] kirmaslik 0; 10 [n1 stб] 0; 10 ustun strategiyali muvozanat. a firma ikkala variantdagi voqealar rivojida o‘zi yutug‘ini taqqoslaydi (agar b firma narx-navo «urushini» avj oldirmasa, –3 va 0) va (agar b firma ishlab chiqarish hajmini pasaytirishga qaror qilsa, 4 va 0). u holda a firma uchun b firmaning harakatlaridan qat'i nazar eng ko‘p yutuqni ta'minlovchi strategiya mavjud emas: 0>-3  agar b firma ishlab chiqarish hajmini avvalgi darajada saqlab qolsa, «bozorga kirmaslik»; 4>0 , agar b firma ishlab chiqarish hajmini pasaytirsa, «bozorga kirish». b firmada ustun strategiya mavjud: u a firmaning harakatidan qat'i nazar ishlab chiqarish hajmini pasaytirishdan manfaatdor …

5 / 7

a firma qaror qabul qiladi. agar u bozorga kirishga qaror qilsa, pirovardida (4; 4) nuqtada bo‘ladi: b firmaning tanlashi ushbu vaziyatda bir xil, 4>-2. agar u bozorga chiqmaslikka qaror qilsa, yakun ikki nuqta (0; 10): b firmaning qarori ikkala variantni ham qo‘llash imkonini beradi. buni bilgan holda, a firma, 4 va 0 ni taqqoslab, o‘z foydasini (4; 4) nuqtalarda ko‘paytiradi. qarorlar bir xil va shtakel'berg bo‘yicha birinchi muvozanat sta (4; 4) nuqtalarda bo‘ladi. huddi shu tariqa, birinchi bo‘lib qarorni b firma qabul qilganda, shtakel'berg bo‘yicha muvozanat stb (0; 10) nuqtalarda bo‘ladi. pareto bo‘yicha muvozanat. pareto bo‘yicha optimumni aniqlash uchun, biz «o‘yinning istalgan boshqa yakuniga o‘tish bir vaqtning o‘zida ikkala ishtirokchi uchun ham foydalilikning oshishini ta'minlaydimi?» degan savolga javob berayotib, o‘yinning barcha to‘rtta yakunini izchil tanlab olishimiz zarur. masalan, (-3; -2) yakundan biz ko‘rsatilgan shartni bajarayotib, istalgan boshqa yakunga o‘tishimiz mumkin. faqat (4; 4) yakundan biz, bunda o‘yinchilardan hech birining foydaliligini …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro hamkorliklarni modellashtirish"

3.mavzu: o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro hamkorliklarni modellashtirish 1. o‘yinlar nazariyasining asosiy tushunchalari ma'lumki, neoklassikaning «qat'iy negizi»dagi o‘zaro hamkorliklarni tahlil qilishda differensial hisoblashdan foydalanilgan. institutsional iqtisodiy nazariyada yuqoridagi tadqiqot usulini tayanch usul sifatida qo‘llash uncha qulay emas. institutsional iqtisodiyot nazariyasining predmetini individlarlarning o‘zaro hamkorligi hamda ushbu hamkorlikni ta'minlovchi tuzilmalar tashkil etsa, o‘yinlar nazariyasi uning tadqiqot usuli hisoblanadi. institutsional iqtisodiyot formal modellarini tuzish uchun jon fon neyman va oskar morgenshternning «o‘yinlar nazariyasi va iqtisodiy xatti-harakat» (1944) kitobidagi fikrlarga asoslangan o‘yinlar nazariyasidan foydalanadi [47].ushbu nazar...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOC (76,0 КБ). Чтобы скачать "o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro hamkorliklarni modellashtirish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro h… DOC 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram