borliq va tabiat falsafasi

DOCX 15 sahifa 98,4 KB Bepul yuklash

15 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 98,4 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 15

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 15

mavzu. borliq va tabiat falsafasi reja: 1. borliq va uning mavjudlik shakllari. 2. borliq va yo'qlik, mavjudlik va reallik. 3. xarakat, fazo va vaqt, makon va zamon. 4. borliq falsafasini o'rganishning axamiyati. 5. tabiat falsafasi. 6. tabiat va jamiyat ularning o'zaro aloqadorligi. dars maqsadi talabalarni borliq, uning mavjudlik shakllari, yo'qlik, reallik, harakat, fazo, vaqt, makon, zamon, tabiat va jamiyat falsafasini tanishtirish orqali ularning bilim va malakalarini oshirish. borliq tushunchasini siz qanday tushunasiz? faylasuflar qadim zamonlardan buyon «borliq» va «yo'qlik» xaqida baxs yuritishgan. ular borliqning vujudga kelishi, moxiyati, xususiyatlari va shakllari xaqida ko'plab asarlar yozishgan. xo'sh, borliq nima? bu savol bir qarashda juda oddiy ko'ringani bilan unga shu choqqacha barcha kishilarni birday qanoatlantiradigan javob topilgani yo'q. falsafaning borliq xaqidagi ta'limotni izoxlaydigan qismi — ontologiya deb ataladi. (bu tushunchani falsafada birinchi bor x. volf qo'llagan). olam va borliq masalalarini falsafaning ana shu soxasi o'rganadi. borliq xaqidagi kontseptsiyalar. tarixdan ma'lumki, faylasuflar borliq xaqida …

2 / 15

borada vaxdati vujud va vaxdati mavjud ta'limotlari bo'lgan. islom diniga mansub mutafakkirlar borliq xaqidagi ta'limotni xar taraflama rivojlantirganlar. masalan, forobiy fikricha, ilk borliq azaliy olloxning o'zidir. beruniy fikricha, borliq shunday umumiylikki, u xamma narsaning asosida yotadi, demak, borliq xamma narsaning asosidir. evropada o'tgan olimlar david yum va jorj berkli borliqni sezgilarimiz majmuasi deb talqin etishgan. xegel esa borliqni mavxumlik, mutlaq ruxning namoyon bo'lishi, deb ta'riflaydi. ko'pgina naturfalsafiy qarashlarda borliqni xozirgi zamon bilan, ya'ni shu aktual olamga bog'lab tushuntirdilar. aslida, borliq keng falsafiy tushuncha bo'lib o'ziga butun mavjudlikni, uning o'tmishi, xozir va kelajagini xam qamrab oladi. faylasuflar borliqni tushuntirish uchun yo'qlik tushunchasini unga antipod qilib olishgan va shu asosda borliqning zaruriy moxiyatini ochishga intilganlar. yo'qlik xech nima demakdir. xamma narsani xech narsaga aylantiruvchi, xamma narsaning ibtidosi xam, intixosi xam yo'qlikdir. bu ma'noda yo'qlik cheksizlik, nixoyasizlik va mangulik bilan birdir. yo'qlik chekingan joyda borliq paydo bo'ladi. demak, borliqning bunyodkori xam, kushandasi xam …

3 / 15

yosiy struktura darajalariga ajraladi. ular: mikrodunyo, makrodunyo va megadunyo. mikrodunyo atom miqyosidan kichik bo'lgan dunyodir. bu dunyoga atom strukturasi va elementar zarrachalar, atom yadrosi, kvarklar, kernlar kiradi. biz odatlangan o'lchovdagi kattaliklarni makroskopik kattaliklar, deb hisoblaymiz va bu makrodunyoni tashkil qiladi. er, uning tabiiy yo'ldoshi oy va boshqa sayyoralar quyosh atrofida harakatlanadi. bu sistemaning va umuman butun koinotning strukturaviy yaxlitligi esa gravitatsion o'zaro ta'sirlari tufayli saqlanadi. gravitatsion o'zaro ta'sirlarni biriktirib turgan dunyo — megadunyo deb ataladi. ular bir-biri bilan chambarchas bog'langandir, shuningdek, ular bir-biriga almashinishi ham mumkin. hozir megadunyo hisoblangan koinotimiz bundan 15-20 mlrd. yil muqaddam o'ta kichik mikroskopik ob'ekt bo'lgan, degan taxminlar bor. shuningdek, biz mikroob'ekt deb hisoblayotgan elementar zarracha neytron o'zining ichida milliardlab yulduz va galaktikalariga ega bo'lgan butun boshli koinot bo'lishi va aksincha, diametri bir necha milliard yorug'lik yiliga teng bo'lgan ulkan koinotimiz ham chetdan kuzatayotgan kishiga o'ta kichik elementar zarracha hisoblanishi mumkin. borliqning strukturaviy tuzilishini uning sifatiy …

4 / 15

abroq tuzilgan bo'ladi. ijtimoiy dunyo darajasida esa, yuqorida aytilgan aloqadorliklardan tashqari, jamiyatga xos bo'lgan ijtimoiy aloqadorliklar ham ishtirok etadi. bunday dunyoning tuzilishi nihoyatda murakkab bo'lib, borliq bu darajada o'zining o'ta uyushganligini, nisbiy mustaqilligini va yuqori darajada faolligini namoyish qiladi. bu dunyoning strukturaviy elementi bo'lgan har bir inson jamiyatga xos bo'lgan barcha aloqadorliklarni o'zida aks ettiradi va ijtimoiy munosabatlarda, aloqadorliklarda ongli ravishda, maqsadga binoan, muayyan mo'ljallarni oldindan belgilagan holda harakat qiladi. borliq va mavjudlik. atrofimizdagi odam, olam, tabiat, jamiyat, tafakkur, g'oyalar, o'y-xayollarimiz barchasi birday mavjuddir, ular turli tarzda va shakllarda namoyon bo'lib, xammasi mavjudlik belgisi ostida umumlashib, borliq tushunchasiga kiradi. materialistik mazmundagi borliq tushunchasi ta'rifiga faqat ob'ektiv real olam, ongdan tashqaridagi, unga bog'liq bo'lmagan jismoniy moxiyatga ega bo'lgan narsalargina kiritiladi. borliqning ideal, virtual, potentsial, abstrakt, ma'naviy shakllari bu ta'rifdan tashqarida qoladi. aslida esa, borliq kategoriyasi umumiy abstraktsiya bo'lib, mavjudlik belgisi bilan barcha narsa va xodisalarni o'ziga qamrab oluvchi o'ta keng tushunchadir. …

5 / 15

iyat borlig'ining quyidagi shakllari xam farqlanadi. tabiat borlig'i odatda tabiatdagi narsalar (jismlar), jarayonlar, xolatlar borlig'i sifatida tushuniladi. u ikkiga bo'linadi: azaliy tabiat borlig'i (yoki tabiiy tabiat borlig'i, u insondan ilgari va uning ishtirokisiz xam mavjud bo'lgan) va odam mexnati bilan ishlab chiqarilgan narsalar borlig'i («ikkinchi tabiat» borlig'i, ya'ni madaniyat). ikkinchi tabiat borlig'i esa, o'z navbatida, quyidagi ko'rinishlarda uchraydi: - inson borlig'i (insonning narsalar olamidagi borlig'i va odamning o'ziga xos bo'lgan insoniy borlig'i); - ma'naviy borliq (individuallashgan va ob'ektivlashgan ma'naviy borliq); - sotsial borliq (ayrim odamning tarixiy jarayondagi borlig'i va jamiyat borlig'i), u ijtimoiy borliq xam deb ataladi. borliqning moddiy shakli materiya o'ziga barcha jismlarni, xodisalarni, jarayonlarni va ularning xususiyatlarini qamrab oladi. bundan tashqari u tafakkurni xam, olamda mavjud bo'lgan barcha aloqadorliklarni va munosabatlarni xam qamrab oluvchi umumiy falsafiy tushunchadir. moddiy olamning asosida yotuvchi umumiy moxiyatni axtarish falsafada materiya xaqidagi tasavvurlarning maydonga kelishiga va rivojlanishiga sababchi bo'ldi. materiya tushunchasi moddiy unsurga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 15 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"borliq va tabiat falsafasi" haqida

mavzu. borliq va tabiat falsafasi reja: 1. borliq va uning mavjudlik shakllari. 2. borliq va yo'qlik, mavjudlik va reallik. 3. xarakat, fazo va vaqt, makon va zamon. 4. borliq falsafasini o'rganishning axamiyati. 5. tabiat falsafasi. 6. tabiat va jamiyat ularning o'zaro aloqadorligi. dars maqsadi talabalarni borliq, uning mavjudlik shakllari, yo'qlik, reallik, harakat, fazo, vaqt, makon, zamon, tabiat va jamiyat falsafasini tanishtirish orqali ularning bilim va malakalarini oshirish. borliq tushunchasini siz qanday tushunasiz? faylasuflar qadim zamonlardan buyon «borliq» va «yo'qlik» xaqida baxs yuritishgan. ular borliqning vujudga kelishi, moxiyati, xususiyatlari va shakllari xaqida ko'plab asarlar yozishgan. xo'sh, borliq nima? bu savol bir qarashda juda oddiy ko'ringani bilan unga shu c...

Bu fayl DOCX formatida 15 sahifadan iborat (98,4 KB). "borliq va tabiat falsafasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: borliq va tabiat falsafasi DOCX 15 sahifa Bepul yuklash Telegram