raqamlarda poetik ma`no va mantiq

DOCX 10 стр. 26,0 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 26,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

ranglar va raqamlarning ramziy ma'nolari reja: 1. raqamlarda poetik ma`no va mantiq. 2. .a.navoiy lirikasida raqamlar hissiyot belgisi 3. .a.navoiy she`riyatida ramziy raqamlar talqini raqamlarda poetik ma`no va mantiq. sharq shoirlari poetik ma`no va mantiq talablariga asoslanib raqamlarga murojaat qilganda, bevosita u yoki bu raqam «chegara»sida an`anavo`ylashgan haqiqatlarni ham inobatga olganlar. buni ikki raqamidan foydalanishda ham kuzatish mumkin. dunyo va oxirat xususidagi fikr-mulohazalar asosan «ikki dunyo», «ikki jahon» iboralari vositasida ifodalangan va ular ko`pincha tazodiy xarakter kasb etgan. ahmad yassaviy darveshlik maslagini ulug`lab, buni darveshlarning «ikki jahon»ni ham nazarga ilmasliklari bilan asoslaydi: xirqalari egnida, kinglida yuz ming ayon, biling o`z ikki jahon ko`zga ilmas darveshlar. alisher navoiy she`riyatida ham ikki raqami ko`pgina o`rinlarda «dunyo», «olam», «dashr», «jahon», «kavn» so`zlari bilan birga qo`llanilib, ikki dunyo - foniy (o`tkinchi) va boqiy (abadiy) dunyo mazmunida ishlatilgan. shoirning «xazoyin ul-maoniy» va «xamsa»sida oltmishga yaqin o`rinda «ikki olam» (dashr, jahon, dunyo, kavn) birikmasi ishlatilgan. haqiqiy …

2 / 10

i olam shohlig`idin yaxshiroq. yor vasliga muharraf bilish uchun oshiq ikki olamni bag`ishlashga tayyor: muyassar esa do`stning vasli bir dam, berib ikki olam, xaridorlarbiz. yusuf alayhissalom go`zalligi bilan nom taratgan payg`ambar bo`lib, tasavvufda u vahdat - birlik maqomining ramzidir. uning kan`ondan misrga kelib sulton bo`lishida kasratdan vahdatga yetishgan insoni komil timsolini kirishgan. yusufning zindondan qutulishi, qullikdan sultonlikka ko`tarilishi kasratdan vahdatga o`tishi, deb qaralgan. qullikdan sultonlikkacha bo`lgan yo`lni bosib o`tishi esa sayri sulukda vujuddan ruhga tomon harakatni anglatadi. yusuf go`zalligi ilohiy jamolning tajallisidir. kerak quyosh dirami tanga bo`lsa bay`ona, chu yusufumni iki dashrg`a basho qilsam. ushbu misralarda yusufning qul qilib sotilishi va olloh jamolining aksi - tajallisi talmeh san`ati asosida ifoda etilgan. «qadash» tasavvufda olloh ishqi va muhabbatining ramzi sanaladi. ishq yo`liga ko`rgan oshiq «ikki jahon mulkiga» baholangan bo`lsa ham, «qadash»ni sipqorishdan manfaatdor. soqiy esa ollohdir: jahon g`amin chu olur, ber qadashni, ey soqiy, olurmen, ikki jahon mulkiga basho qilsang. ilohiy-falsafiy …

3 / 10

. tasavvuf she`riyatida raqamlarning ramziy-majoziy ma`nolaridan asosan ilohiy ishq va komil inson masalalarini yoritishda foydalanilgan. buni ahmad yassaviy va sulaymon boqo`rg`oniy, yunus emro va nasimiy kabi turkiy adabiyotning yirik vakillari tajribalari ham tasdiqlab turibdi. shuning uchun bitiruv malakaviy ishda faqat o`zbek mumtoz adabiyoti vakillari ijodiga emas, usmonli turk va ozarbayjon shoirlari asarlariga ham murojaat qilindi. mavzu nuqtai nazaridan mazkur ijodkorlarning asarlarini tadqiq va talqin qilish turkiy xalqlar badiiy ijodida raqamlar ancha eski zamonlardan boshlaboq e`tibor qilinishi zarur bo`lgan g`oyaviy-badiiy vazifani yaxshi ado etganligidan dalolat beradi. a.navoiy lirikasida raqamlar hissiyot belgisi alisher navoiy ijodi bamisli bir ummon. shoir ijodini o`rgangan sayin undagi sirlarni ilg`ab hayron bo`lasiz, har bir so`z, har bir jumla zamirida yashiringan ma`nolarni o`qib buyuk bobokalonimizning mahoratiga tahsinlar o`qiysiz. navoiy asarlari o`qilganda «bir dam», «bir lahza»dan boshlab «o`n sakkiz ming», «yetmish ming», «to`qson ming», «bir ming bir» kabi ulkan raqamlarga ham duch kelinadi. vaqtning eng kichik birligi hisoblangan dam …

4 / 10

mish dam va lahzaning mazmuniga alohida ahamiyat berganlar. sharqning ko`p buyuk san`atkorlari singari alisher navoiyning vaqtga doir qarashlari, munosabat tarzi va undan ko`zda tutgan maqsadlari ham tasavvuf maslagi bilan chuqur aloqadordir». darhaqiqat, bir dam, bir on, bir lahza va fursatlarni qadrlash, ularning zoye ketmasligini his qilish qalb uyg`oqligidan dalolat beradi. inson ayni damni, hozir yashab turgan, nafas olayotgan fursatlarini qadrlay olsagina nurli o`tmish va yorqin kelajakka xolis nazar tashlay bo`ladi. «vaqt keskir qilichdir. agar keskir bo`lmaganida edi, holdan-holga itguningga qadar seni kutgan bo`lardi. holbuki, zamon itkir qilichdek harakatlanadi va o`z shukmini ijro etadi». najmiddin kubroning «favoyish ul-jamol» asaridagi ushbu fikrlar «ibnul-vaqt» - so`fiy uchun dasturul amaldir. u itayotgan har bir damni, fursat va lahzalarni qadrlaydi. vaqtni beshuda sarflamaslikka harakat qiladi. agar shunday bo`lmaganida navoiyning lirik qahramoni: mast ilub bir dam shabob ayyomini tut mug`tanam kim, yigitlik dam-badam itmakdadur ayyom aro- deya vaqtni «mug`tanam» tutishga chaqirmagan bo`lar edi. ammo gap g`animat …

5 / 10

an vaqtni orqaga qaytarishning iloji ham, imkoni ham yo`q. shuning uchun hatto charx ham bunday ishni bajarishga qodir emasligiga iqror bilmoq kerak: aysh vaqtin bil g`animatkim, erur dam ushbu dam, charx ermas favt bilg`an vaqtni yondurg`udek. lahzalik hayajonu kechinmalar, zavqu surur takrorlanmasligini his qilgan oshiq yana bunday qarorga keladi: ey navoiy, dam bu damdur – tut g`animat, boda ich, o`zga bir damga yetar – yetmaska chun voqif emon. bir on, bir lahza, bir dam va bir nafasda shunday bir katta mazmun yashirinki, ularning quvvati va shu paytlarda erishiladigan ilohiy fayzlar takrorlanmasdir. haqiqiy oshiq shu boisdan «bir nafas», «bir lahza» singari juda qisqa fursatlarni qadrlaydi va ularga qandaydir javobgarlik bilan yondashadi. hofiz xorazmiy: ne bila g`amgin ko`ngulni lutf etib shod etsa do`st, bandi g`amdin bandasin bir lahza ozod etsa do`st, - deya «bir lahza»gina visol onlarini istayotgan oshiq holatini aks ettirsa, mavlono lutfiy: firoqing tikti bir dam ichra qonim, ajal yetsa …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "raqamlarda poetik ma`no va mantiq"

ranglar va raqamlarning ramziy ma'nolari reja: 1. raqamlarda poetik ma`no va mantiq. 2. .a.navoiy lirikasida raqamlar hissiyot belgisi 3. .a.navoiy she`riyatida ramziy raqamlar talqini raqamlarda poetik ma`no va mantiq. sharq shoirlari poetik ma`no va mantiq talablariga asoslanib raqamlarga murojaat qilganda, bevosita u yoki bu raqam «chegara»sida an`anavo`ylashgan haqiqatlarni ham inobatga olganlar. buni ikki raqamidan foydalanishda ham kuzatish mumkin. dunyo va oxirat xususidagi fikr-mulohazalar asosan «ikki dunyo», «ikki jahon» iboralari vositasida ifodalangan va ular ko`pincha tazodiy xarakter kasb etgan. ahmad yassaviy darveshlik maslagini ulug`lab, buni darveshlarning «ikki jahon»ni ham nazarga ilmasliklari bilan asoslaydi: xirqalari egnida, kinglida yuz ming ayon, biling o`z ikki ja...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOCX (26,0 КБ). Чтобы скачать "raqamlarda poetik ma`no va mantiq", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: raqamlarda poetik ma`no va mant… DOCX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram