ko`ngil va ishq qudrati talqini (alisher navoiy ijodiga nazar)

DOC 2.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662585624.doc αζαρ ko`ngil va ishq qudrati talqini (alisher navoiy ijodiga nazar) adabiyotshunos olim alibek rustamov «faroyib us-sig`ar»ning 1-g`azalini «alisher navoiy ijodining dasturi» deydi1. shoir ta`biriga ko`ra ham, bu g`azal "uslub xaysiyati"ni anglamasdan turib, devondagi boshqa g`azallarning g`oyalar olamini tushunish behad mushkuldir. masalaga oydinlik kiritish maqsadida ushbu g`azalga murojaat etishni lozim topdik. aslida devondagi «avvalgi g`azal» (shoir ta`kidiga ko`ra) allohga hamd bilan boshlanishi lozim. biroq devonlarning majmuasidagi o`rniga binoan birinchi g`azal komil inson madhiga bag`ishlangan. zehnidagi qur`oniy ma`noyu maqsad va g`oyalar to`laligi bois, mir alisher butun umrini, ijodini «risolat durining maxzani», «gulshani ishq», «jahoni sug`ro, xujasta tug`ro», «xok–nuri pok», «bog`i rizvon guli», «maxzani irfon»–«barchadin ashraf inson» ning «sharif ul-kavnayn» ekanligini eng kichik asardan-farddan dostongacha isbotlashga, madh etishga bag`ishladi. shuning uchun ulug` shoir devonni haqning sifatlari hamdi bilan emas, balki haq san`atining eng yuksak namunasi vasfi bilan boshlab, insoni komilning asl timsoli muhammad payg`ambarga bag`ishlangan na`t-g`azal bilan tugatadi. sening madoyihi na`tingda, yo …

» tug`rosining har bir baytida esa kamolotga yetishning yetti ruhiy-ma`naviy riyozat maqomoti va uning amaliy-nazariy bosqichi, solik qalb holining har maqomda o`zgarib, haqqa tobora yaqinlashib borishi ruhiy taraqqiyotning natijasi ekanligiga ishora qilinadi. inson o`zining ilohiyot mazhari ekanligini ishq va ko`ngil orqali anglaydi. devondagi g`azalda tasavvuf ta`limotining markaziy masalasi-kamolotga yetishning shartlari (oshiq qalbi va ruhini yetti darajada kamolga erishtirish) kuchli ramziyat tizimi asosida talqin etilgan. shuning uchun har bir baytda jomu may so`zi takrorlanadi. ashraqat min aksi shamsil ka`si anvor-ul hudo «yor aksin mayda ko`r» deb, jomdin chiqdi sado1. «may kosasining quyoshi aksidan haqiqat yo`lining nurlari porladi». may kosasi–ishqu muhabbat tufayli yaratilgan butun borliq. quyosh–olloh, aksi–tajalliy timsoli. tasavvufiy adabiyotlarda yozilishicha, inson yaratilgunga qadar jamiki borliq ruhsiz qorong`ulik shaklida bo`lgan, uni jilolantirish uchun inson yaratilgan. shoir «haqiqat yo`lining nurlari porladi» deyish orqali olloh komil inson vositasida tajalliy aylashiga va ikkinchi misrada moddiy olamning javhari(ko`ngil ilohiy ismlar mazhari markazi ekanligiga ishora qilgan. hazrat …

shq orqaligina yuksak darajotlarga erishadi va ishq kaliti vositasida ko`ngil tilsimi sirlari ochiladi. chunki ko`ngil «ma`rifat dunyosining sayyohi», haq nazargohi, uning ilmi va ishqining xazinasidir. g`ayr naqshidin ko`ngil jomida belsa zangi g`am, yo`qdur, ey soqiy, mayi vahdat masallik g`amzudo. «g`ayr naqshi» (dunyo g`ami, nafsiy ehtiyojlar) ko`ngil jomini zanglatadi, g`amxonaga aylantiradi. ilohiy ishqqa mubtalo kishining ko`ziga dunyo talablari foniy, qadr-qimmatsiz bo`lib ko`rinadi. kamolot sari qadam esa komillarga ergashish va ularni sevishdan boshlanadi. ishq maqomining birinchi sharti ham do`stlik. baytda soqiy (orif, piri mug`on) ga murojaatdan murod olloh do`stlariga yaqinlashishdir. piri mug`on oshiqning ma`naviy poklanishga belgan ishonchi (ishq)ni yanada tezlashtiradi. chunki orifning maqsadi faqat haqqa yo`nalgandir, u ilmu ilohiyda barchadan bilimdon. oshiq vahdat mayining «g`amzudo»ligiga havas qilyapti. havas esa haqiqiy ishqning birinchi bosqichi. ilohiy ishq ehtiyojigina oshiqni ikkilik o`rtadan ko`tarilgan birlik, ya`ni «g`amzudo» (g`amdan pok qilguvchi, qayg`uni ketkazuvchi) vahdat maqomiga erishtiradi. «g`ayr naqshi» dan nafsni tiyish, qanoat, muhabbat kabi tuyg`ular ko`ngilning q …

assar bo`lgan. «singan safol»-boylik hirsidan yuz o`girib, ishq dardida pora-pora bo`lgan ko`ngilning sh i g o f darajasi holi va ma`rifat bosqichidir. ishq(kamolot kaliti. hatto gado ko`ngliga ilohiy ishqdan fayz yetsa, u o`zini shohdek his qiladi, saltanat shohlariga bo`yin egmaydi. aksincha dunyo g`amidan ozod eranlarga shohlar ehtiyoj sezganlar. hikmat, ma`rifat sirlaridan ogoh ko`ngil–shohdir. chunki endi ma`shuqi azal–ko`ngil hokimi. jomu may gar buyladir, ul jom uchun qilmoq bo`lur yuz jahon har dam nisor, ul may uchun ming jon fido. jomu may shunday qudratga ega bo`lsa, u zarf uchun (jomi jam uchun) yuz jahonni nisor, o`shanday ko`ngil uchun esa ming jonni fido qilsang arziydi. haq hikmatidan bahramand ko`ngilga yuz jahonni nisor etishdan murod komil insonning beqiyos qadr-qimmati va kamyobligiga ishoradir. qisqasi, ishq va ko`ngilning haqiqiy qudrati namoyon bo`lgach, ma`rifat sirlari ochiladi. bu esa qalbning f u o d darajasi holi, istig`no maqomining belgilaridir. dayr aro hush ahli rasvo bo`lg`ali, ey mug`bacha, jomi …

yongan oshiq dunyoviy hoyu havaslardan butunlay qutuladi. ishq o`ti ko`ngilni o`tkinchi o`yu tashvishlardan mosivo aylaydi. shuning uchun oshiq (misli o`tsevar samandar) ishq o`tidan boshqa o`tga sig`inmaydi. bu o`tda kuygan oshiq haqiqiy isho` maqomiga erishadi. yuqoridagi baytda ishq o`ti o`zlikdan kechish, ruhiy–ma`naviy poklanish asosi sifatida (otashparastlikda olov qanday ulug`lansa) ta`kidlanmoqda. o`zlikdan kechmay, haq vasliga yetib bo`lmaydi. shoir «dayr» (mayxona) va «mug`bacha» (may quyuvchi bola) kabi otashparastlik e`tiqodi bilan bog`liq so`z ma`nolarining nozik qirralaridan mahorat bilan foydalanadi. ishq o`tida poklangach, ko`ngil g`ayb ilmi xazinasiga aylanadi. bu tavhid maqomi va qalbning ilmi laduniyga yetishish, asl mohiyat markaziga yaqinlashish–suvaydo darajasi sifatlaridir. toki ul maydin ko`ngul jomida bo`lg`ach jilvagar chehrayi maqsud, mahv o`lg`ay hamul dam moado. ilohiy ishqning ko`ngilni tamoman fath (zabt) etishi «moado»-o`zga narsalar, o`tkinchi mayda-chuyda ehtiyojlarning mahv bo`lishi bilan yakunlanadi. ruhiy(ma`naviy sathi beqiyos keng ko`ngilda olam va odamni birlashtirib turuvchi ilohiy mo`jizalarning tub mohiyati ( «chehrayi maqsad» jilvalanadi. bu qalbning ilohiy nurlar tajalliy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ko`ngil va ishq qudrati talqini (alisher navoiy ijodiga nazar)"

1662585624.doc αζαρ ko`ngil va ishq qudrati talqini (alisher navoiy ijodiga nazar) adabiyotshunos olim alibek rustamov «faroyib us-sig`ar»ning 1-g`azalini «alisher navoiy ijodining dasturi» deydi1. shoir ta`biriga ko`ra ham, bu g`azal "uslub xaysiyati"ni anglamasdan turib, devondagi boshqa g`azallarning g`oyalar olamini tushunish behad mushkuldir. masalaga oydinlik kiritish maqsadida ushbu g`azalga murojaat etishni lozim topdik. aslida devondagi «avvalgi g`azal» (shoir ta`kidiga ko`ra) allohga hamd bilan boshlanishi lozim. biroq devonlarning majmuasidagi o`rniga binoan birinchi g`azal komil inson madhiga bag`ishlangan. zehnidagi qur`oniy ma`noyu maqsad va g`oyalar to`laligi bois, mir alisher butun umrini, ijodini «risolat durining maxzani», «gulshani ishq», «jahoni sug`ro, xujasta tug`ro»,...

DOC format, 2.0 MB. To download "ko`ngil va ishq qudrati talqini (alisher navoiy ijodiga nazar)", click the Telegram button on the left.

Tags: ko`ngil va ishq qudrati talqini… DOC Free download Telegram

ko`ngil va ishq qudrati talqini (alisher navoiy ijodiga nazar)

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "ko`ngil va ishq qudrati talqini (alisher navoiy ijodiga nazar)"

Similar files