hirqatiyning «muhabbatnoma va mehnatkom» dostoni

DOC 126,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662838564.doc αζαρ hirqatiyning «muhabbatnoma va mehnatkom» dostoni reja: 1. muhammad imin g`ujamquli o`g`li hirqatiyning hayoti va ijodi. 2. hirqatiyning «muhabbatnoma va mehnatkom» dostoni haqida. 3. «muhabbatnoma va mehnatkom» asaridagi «sham va parvona» hikoyati. 4. «muhabbatnoma va mehnatkom» dostonidagi bulbul va gul obrazlari. 5. o’zbek adiblarining hirqatiyning «muhabbatnoma va mehnatkom» dostoni haqidagi fikrlari ushbu tadqiqotning yuqoridagi bobida uyg`ur shoirlarining bevosita navoiy «xamsa»si dostonlari bilan aloqadorlik natijasida yaratgan asarlari xususida bahs etildi. sharq adabiyoti yutuqlari, xususan, navoiy merosiga katta rag`bat bilan qaragan uyg`ur shoirlarining mumtoz an`analarni muvaffaqiyat bilan davom ettirib, yangi g`oyaviy-badiiy mundarijaga ega bo`lgan asarlar yaratishdagi iqtidorlari xususidagi kuzatishlar bayon qilindi. uyg`ur adabiyoti tarixida shunday asarlar ham borki, ularning mualliflari bevosita navoiyning biror asariga murojaat etmasalar-da, o`zlarining izlanishlari davomida ustoz shoirning mavzu tanlash, obraz yaratish va tasvir uslubidan bahramand bo`lib, yangi-yangi asarlar ijod etganlar. uyg`ur adabiyoti xazinasini katta iqtidorlari samarasi bo`lgan asarlari bilan munosib ravishda boyitganlar. shunday obidalardan biri hirqatiyning «muhabbatnoma …

hisobga olganda, uni ma`lum ma`noda «hayrat ul-abror» uslubidagi falsafiy-axloqiy doston sifatida baholash mumkin. ma`lumki, o`zbek, fors-tojik va ozarbayjon adabiyotlarida mavjud bo`lgan ko`pdan-ko`p falsafiy-axloqiy mundarijadagi asarlarda mualliflar o`zlarining muhabbat, mehnat, adolat, qanoat haqidagi qarashlarini bayon qilganlaridan keyin shu ijtimoiy-axloqiy mavzuni obrazlar vositasida gavdalantirib berishga qaratilgan hikoyatlar keltiradilar. masalan, «hayrat ul-abror» dostonida «saltanat bobidakim...» deb boshlanuvchi uchinchi maqolatda podsholar, ularning toj-taxt, mulku mamlakat sohiblari sifatidagi javobgarliklari, adolat qonunlariga rioya qilishlari xususidagi chuqur mushohadalardan keyin shu maqolat tarkibida «shoh g`oziy qahrining sarsari bir sarkash xo`shani barbod etib, adlining suyi ul xo`sha butgan buzug` mazraani obod qilg`oni» hikoyati keltiriladi. «karam vasfi»dagi yettinchi maqolat tarkibida esa o`z karamu sahovati bilan xalq og`ziga tushgan «hotami toyi» hikoyatiga ko`zimiz tushadi. hirqatiy o`z dostonini «muhabbatnoma va mehnatkom» deb atadi. shunga ko`ra, «hayrat ul-abror»ning «ishq o`ti» ta`rifiga bag`ishlangan to`qqizinchi maqolatiga qiyosan o`rganish hirqatiyning ustozlar an`analari bilan naqadar mustahkam aloqada bo`lganligini yaqqol ko`rsatadi. hirqatiy dostoni ishq va ishq mehnatiga baqishlangan …

ing hamishalik hamdamligini, demak haqiqiy oshiq ishq zahmatlariga bardosh bergan taqdirdagina yaratganning vasliga vosil bo`la olishini tasavvuf falsafasidan kelib chiqib mohirlik bilan tasvirlab beradi. «uyg`ur adabiyotining qisqacha tarixi» asarida hirqatiyning «muhabbatnoma va mehnatkom» dostonining g`oyaviy-badiiy ahamiyati xususida anchagina muhim kuzatishlarga ko`zimiz tushadi. bizning nazarimizda, ushbu «tarix»da ko`proq hirqatiy dostonining zohiriy mundarijasiga diqqat qilinadi. biz «tarix» kitobidagi bunday talqinga qo`shilganimiz holda, masalani mohiyat jihatidan ochib berish uchun tadqiqot doirasini yanada kengaytirish kerak degan fikrdamiz. gap shundaki, hirqatiy yuqorida ham aytib o`tilganidek, o`z asarida ishq temasini so`fiyona falsafa asosida yoritishni maqsad qilib oladi. shu g`oyaviy niyat zaminida turib, shoir «muhabbatnoma va mehnatkom» dostonining muqaddimasida ishq temasini maxsus bir bo`limda yoritib, o`zining bu xususdagi mushohadalarining badiiy tasviri uchun «sham va parvona» «gul va bulbul» hikoyatlarini yaratadi. hirqatiy tasavvuf ilmidagi ishq falsafasining mohiyatini o`ziga xos yo`l bilan oydinlashtirish maqsadida ajoyib talqinlar qo`llaydi. o`z navbatida ishqning mohiyati haqida ma`lumot berish niyatida hayotiy qiyoslar qidiradi va …

a ham hayot, hilm, hayo, hasrat, haqirlik kabi ma`nolar yashiringandir. ushbu istilohlarning hammasi mazmun e`tibori bilan bevosita yoki bilvosita tasavvufiy ishqning shart va talabi bilan izohlanadi. hirqatiyning «muhabbatnoma va mehnatkom» asari yuqorida aytilganidek, o`zidagi ishq va ishq mehnati talqinlari bilan navoiyning «hayrat ul-abror» asaridagi to`qqizinchi maqolat mundarijasiga yaqinlashib ketadi. albatta, biz «muhabbatnoma va mehnatkom» asarini navoiyning «hayrat ul-abror» asari bilan tenglashtirish fikridan batamom yiroqmiz. yuqorida hirqatiy asarida dastlab falsafiy-axloqiy dostonlari, jumladan, «hayrat ul-abror» uslubiga qiyos qilgan edik. navoiyning «hayratul abror» asarida ijtimoiy-siyosiy va axloqiy mavzular juda katta bir silsilani tashkil qilgani holda hirqatiy o`z asarida navoiy asarida qalamga olingan ishq mavzusi xususidagina bahs etadi, xolos. demak, hirqatiy dostoni o`zining shu muhim bir jihati bilan navoiy «hayrat ul-abror»i bilan yaqinlikni tashkil qiladi. shu tomondan hirqatiyning «muhabbatnoma va mehnatkom» asarida ishq va komil oshiqlikning mashaqqatlari haqida bayon qilingan fikr-mulohazalarni navoiy «hayratul abror»ining ishq ta`rifiga bag`ishlangan to`qqizinchi maqolatning sarlavhasiga qiyos etish o`rinli bo`ladi. …

habbat bo`lsa yo`qtur intihosi. na matlubdur agar yo`q bo`lsa tolib, agar husni erur harchandi g`olib. «hayratul abror»da navoiy «ishq ta`rifi...» maqolatida ishqi haqiqiyning qudratini ko`rsatish uchun «shayxi iroqiy shomda husn sham`i gulin ko`rgach, parvonadek tutashqoni va shu`lasi inkor tikanlarin kuydurub munkirlar boshig`a oshqoni» hikoyatini keltiradi. hirqatiy esa o`z asarida ishqi haqiqiyning shavq va iztiroblari haqidagi falsafiy-axloqiy qarashlarining bayonidan keyin uni quvvatlovchi «sham va parvona» hamda «gul va bulbul» hikoyatlarini keltiradi. ushbu hikoyatlardan birinchisi, ya`ni «sham va parvona» nisbatan mo`jaz bo`lib, unda an`anaviy sham va parvona obrazlari orqali muhabbatning otashnok kuchiga ofarinlar o`qiladi. «sham va parvona» dostonlari sharqda ancha keng tarqalgan an`anaviy mavzularga asoslanadilar. biz xui asr turk shoiri lomiiyning «sham va parvona» dostonini bilamiz. bu mavzudagi asarlar boshqa adabiyotlarda ham uchraydi. hirqatiyning «muhabbatnoma va mehnatkom» asaridagi «sham va parvona» hikoyati esa shoirning o`z asarining markaziga qo`ygan muhabbat va mehnat temasini obrazli yoritish maqsadida keltirilgan kichik lavhadan iboratdir. hirqatiy «sham va …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hirqatiyning «muhabbatnoma va mehnatkom» dostoni"

1662838564.doc αζαρ hirqatiyning «muhabbatnoma va mehnatkom» dostoni reja: 1. muhammad imin g`ujamquli o`g`li hirqatiyning hayoti va ijodi. 2. hirqatiyning «muhabbatnoma va mehnatkom» dostoni haqida. 3. «muhabbatnoma va mehnatkom» asaridagi «sham va parvona» hikoyati. 4. «muhabbatnoma va mehnatkom» dostonidagi bulbul va gul obrazlari. 5. o’zbek adiblarining hirqatiyning «muhabbatnoma va mehnatkom» dostoni haqidagi fikrlari ushbu tadqiqotning yuqoridagi bobida uyg`ur shoirlarining bevosita navoiy «xamsa»si dostonlari bilan aloqadorlik natijasida yaratgan asarlari xususida bahs etildi. sharq adabiyoti yutuqlari, xususan, navoiy merosiga katta rag`bat bilan qaragan uyg`ur shoirlarining mumtoz an`analarni muvaffaqiyat bilan davom ettirib, yangi g`oyaviy-badiiy mundarijaga ega bo`lgan asarlar y...

Формат DOC, 126,0 КБ. Чтобы скачать "hirqatiyning «muhabbatnoma va mehnatkom» dostoni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hirqatiyning «muhabbatnoma va m… DOC Бесплатная загрузка Telegram