zardushtiylik dini

DOCX 6 pages 41.7 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 41.7 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

3-mavzu. zardushtiylik dini reja 1.zardushtiylik dinining vujudga kelishi. 2. zardushtiylik ta'limoti. 3. “avesto” kitobi. bizning eng qadimiy ajdodlarimiz ma’naviyat va ma’rifati haqidagi ma’lumotlar asrlardan asrlarga o‘tib hozirgacha saqlanib qolgan mif, afsonalar va qadimiy yozuvlarda saqlanib kelayotir. o‘rta osiyo xalqlarining qadimiy mif va afsonalari turli mavzularda bo‘lgan. chunonchi kosmogonik miflar, xayvonlar va qushlar haqidagi miflar, xudolar va afsonaviy qahramonlar haqidagi miflar bo‘lib, ularda yaxshilik baxt-saodat, quyosh nuri va issiqlik yomonlik baxtsizlik zulmat va dahshatli sovuqda qarama-qarshi qo‘yilgan. shu asosda baxt o‘lkasi va baxtsizlik o‘lkasi degan miflar yuzaga kelgan. yaxshilik va yomonlik kuchlari o‘rtasidagi kurash mifologik obrazlar mitra, anaxita, kayumars, yima (jamshid), elikbek va boshqalar obrazida mujassamlashtirilgan. mitra - quyosh xudosi. u kishilarga nur, issiqlik baxt-saodat baxsh etadi. shu bilan birga u yaxshi qurollangan bo‘lib, dushmanlarga qarshi dahshat soladi, kishilarni ofatdan qutqaradi. mitra bitmas-tuganmas kuchga ega bo‘lgan pahlavon sifatida tasvirlangan. u dushmanga qarshi shafqatsizlik bilan jang qiladi va uni mahv etadi. mitra …

2 / 6

an. uning asoschisi zardusht tarixiy shaxs edi. zardushtiylik - ilgarigi diniy tasavvurlar va ko‘p xudochilikka asoslangan diniy e’tiqodlarni takror zardusht isloh qilishi oqibatida yuzaga kelgan dindir. bu qadimiy din haqida bir-birini istisno etuvchi fikrlar hanuzgacha davom etib kelayapdi. ko‘p tadqiqotchilar zardusht tarixiy shaxs bo‘lib, milodgacha 589-512 yillarda yashab ijod etgan birinchi ilohiyotchi, faylasuf, tabiyatshunos va shoir ekanini e’tirof etadilar. bu haqiqatga yaqindir. zardushtiylik paydo bo‘lgan vaqt quldorlik tuzumi endigina paydo bo‘layotgan davr edi. u urug‘-qabilachilik tuzumi yemirilib aholi qullar va quldorlarga bo‘linayotgan davr bo‘lgan. bu din eng avval o‘rta osiyo, so‘ng eron, ozarbayjonda qaror topgan edi. xorazm davlati tarixini biz 2700 yillik tarix deb bilamiz. shu o‘rinda birinchi davlat tashkil topgandan keyingi "yozma tarix", shuningdek yunon, xitoy tarixchi sayyohlari tamonidan yozib qoldirilgan xotiralar, zardushtiylik yozuvlarida berilgan tarixiy dalillar goyat o‘rinli tarzda nazarda tutilgan. xorazmda o‘troq hayot undan ham birmuncha oldin yuzaga kelgan; davlat esa uning maxsuli tarzida tashkil topgan. bu …

3 / 6

bu hududda yilqichilikning rivojlanishi, ayniqsa farg‘ona vodiysida qorabayir zotiga o‘xshash otlarni boqish keng ko‘lam olgani ham ijtimoiy hayotda katta rol’ o‘ynagan. buning ustiga mis va qo‘rg‘oshin konlariga boy bo‘lgan oltoyning yaqinligi bu yerda temirchilik, misgarlik rivojiga asos bo‘lgan. zardusht taxminan eramizdan avvalgi 660 yilda xorazmda dunyoga kelgan. otasi savodli bo‘lib, karomatguy bo‘lgan ekan. zardusht 20 yoshidan boshlab yakka xudolikni targ‘ib qilgan. 28 yoshida shuhrat qozonadi, lekin uning targ‘ibotlari mahalliy hukmdorlarga yoqmaydi. uni osishga xukm etadilar. zardusht o‘zi bilan 300 ga yaqin safdoshlarini olib hozirgi afg‘oniston tomonga yo‘l oladi va o‘z g‘oyalarini targ‘ib etadi. u 77 yil umr ko‘rgan. zardushtiylikning paydo bo‘lishi eramizdan oldingi x asrga to‘g‘ri keladi. uning muqaddas kitobi «avesto» ham birdan yuzaga kelgan emas. u bir necha asrlar mobaynida yaratilgan. zardusht «avesto»ning qadimiy nus’halarini o‘rganib, to‘plab bir kitob holiga keltirgan. u 30 ta koxin bilan uch yil davomida «avesto»ning bilimlarini yigib, bir tizimga solgan va 12 ming xo‘qiz …

4 / 6

i shaklda davom etib, so‘ngra uning o‘rnini islom egallagan. u dastavval xorazm vohasida shakllanib, yaqin va o‘rta sharqgacha tarqalib, ayrim asoratlari haligacha saqlanib kelmoqda. zardushtiylik dini ta’limotini quyidagi uch tarixiy qismga bo‘lish mumkin: 1. eng qadimiy qismi miloddan avvalgi 3-ming yillikda vujudga kelgan yashtlar; ularda urug‘chilik tuzumidagi e’tiqodlar, ko‘p xudolik tasavvurlari tasvirlangan; 2. gatlar deb atalgan qism bo‘lib bunda axuramazda nomli xudo haqida fikrlar yozilgan; 3. qadimiy ko‘p xudolilik va keyingi yakka xudolik goyalari orasidagi kurash sharoitlarida eramizdan avvalgi v asrda har ikkisini kelishtirgan mazdakiylik dini shakllangan. "avesto" bu dinning oxirgi va asosiy qismini bayon etgan. shoh vishtasa farmoniga binoan "zardusht 1200 bobdan iborat pandnomasi "avesto"ni oltin taxtachalarga yozib, shohning otashkadasiga topshirgan" deb yozgandi firdavsiy. keyinchalik bu "kitob" 12 ming buqa terisiga bitilgan, makedoniyalik iskandar zulqarnayn shark o‘lkalarining bir qismini zabt etganda uning nodir nus’hasini elladaga eltib, kerakli joylarini tarjima qildirgan, qolganini yendirgan". "avesto" yuqorida aytilganidek, eng qadimiy yakka xudochilikka …

5 / 6

ida qizil shu’lali olovni ko‘paytirgan va shu tarzda 300 yil yashagan. oxuramazda unga oltin nayza bilan oltin qamchi hadya etgan. yer odamlar yashashi uchun torlik qilib qolganda, iyim nayzani yerga suqib, xudodan uni kengaytirishni iltijo qilgan va bunga erishgan. oxuramazda odam atoga muzlamachilik ofati kelayotganidan xabar bergan, bu ofatning oldini olib qolish kerakligini aytgan. iyim maxsus uy qurib, mavjud xamma hayvon va o‘simliklarning eng‘ yaxshi zoti va navidan bir juftdan saqlagan; natijada dunyoda tirik tabiatni ofatlardan saqlab qolgan. biroq iyim o‘z ishiga ortiqcha baho berib, mag‘rurlanib ketgan va xudo ta’qiqlagan ne’mat- yirik shohidi xayvon go‘shtidan tanovul qilib qo‘ygan. oqibatda u xudoning qahriga uchrab, abadiylikdan maxrum bo‘lib qolgan. odamzod hayotining bu birinchi bosqichidan so‘ng, ikkinchisi boshlanar ekan. bu davr zardusht faoliyati va uning diniy islohoti bilan bog‘liq bo‘lib, u din va iymon uchun beomon kurashlardan iboratdir. 3000 yillik kurashlardan so‘ng zardushtning farzandi boshchiligida dunyoda osoyishtalik va farovonlik davri yuzaga kelar ekan, …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zardushtiylik dini"

3-mavzu. zardushtiylik dini reja 1.zardushtiylik dinining vujudga kelishi. 2. zardushtiylik ta'limoti. 3. “avesto” kitobi. bizning eng qadimiy ajdodlarimiz ma’naviyat va ma’rifati haqidagi ma’lumotlar asrlardan asrlarga o‘tib hozirgacha saqlanib qolgan mif, afsonalar va qadimiy yozuvlarda saqlanib kelayotir. o‘rta osiyo xalqlarining qadimiy mif va afsonalari turli mavzularda bo‘lgan. chunonchi kosmogonik miflar, xayvonlar va qushlar haqidagi miflar, xudolar va afsonaviy qahramonlar haqidagi miflar bo‘lib, ularda yaxshilik baxt-saodat, quyosh nuri va issiqlik yomonlik baxtsizlik zulmat va dahshatli sovuqda qarama-qarshi qo‘yilgan. shu asosda baxt o‘lkasi va baxtsizlik o‘lkasi degan miflar yuzaga kelgan. yaxshilik va yomonlik kuchlari o‘rtasidagi kurash mifologik obrazlar mitra, anaxita, kay...

This file contains 6 pages in DOCX format (41.7 KB). To download "zardushtiylik dini", click the Telegram button on the left.

Tags: zardushtiylik dini DOCX 6 pages Free download Telegram