zardushtiylik dinining vujudga kelishi

DOC 12 pages 85.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 85.0 KB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

3-mavzu: zardushtiylik dini 3-mavzu: zardushtiylik dini reja 1. zardushtiylik dinining vujudga kelishi. 2. zardushtiylik ta'limoti. ezgu fikr, ezgu so’z, ezgu amal tamoyili. govmard va shoh yima. 3. zardushtiylikning teologik tizimi va diniy marosimlari. zardushtiylikda tabiatning ulug’lanishi. 4. zardushtiylikning diniy iyerarxiyasi. “avesto” matnlari. avestoning tarkibiy tuzilishi. tayanch tushunchalar: zardushtiylik dinining vujudga kelishi. zardushtiylik shakllangan tarixiy sharoit.zardushtiylik ta'limoti. ezgu fikr, ezgu so’z, ezgu amal tamoyili. govmard va shoh yima. zardushtiylikning teologik tizimi va diniy marosimlari. zardushtiylikda tabiatning ulug’lanishi. zardushtiylikning diniy iyerarxiyasi.“avesto” matnlari. avestoning tarkibiy tuzilishi. 1. zardushtiylik dinining vujudga kelishi. "avesto" –jahon madaniyatining, jumladan, markaziy osiyo va eron xalqlari tarixining qadimgi noyob yodgorligidir. zardushtlik e`tiqodiga amal qiluvchilarning muqaddas kitobi sifatida yagona tangriga topinish shu ta`limotdan boshlangan. bu kitob tarkibi, ifoda uslubi va timsollar tizimi bilan adabiy manbalarga yaqin turadi. "avesto"da tilga olingan joy nomlari (varaxsha, vaxsh)dan kelib chiqib, uning amudaryo sohillarida yaratilgani aniqlangan. shu asosda uning vatani xorazmdir degan qarash mavjud. "avesto" …

2 / 12

to`nga) kabi afsonaviy qahramonlar hayoti lavhalari uchraydi. "avesto" insoniyat sivilizatsiya tarixining ilk sahifalarini tashkil etgani uchun jahon olimlarining e`tiborini tortgan. u haqda f.nitsshe, f. shpigel, a. mayllet, v. bartold, e. bertels, yan ripka, o.makovelskiy, i. braginskiy v.b. xorijiy olimlarning tadqiqotlari mavjud.o`zbekistonda "avesto"ni o`rganish qadimdan boshlangan. abu rayhon beruniy, abu jafar tabariy, abu baxr narshaxiy asarlarida "avesto" ta`limotiga va unda tilga olingan timsollarga murojaat mavjud. o`zbekiston respublikasi hukumatning qarori bilan 2001 yilda "avesto"ning 2700 yilligi nishonlandi. "avesto" vatani xorazmda bog` barpo qilindi, asarning o`zbek tilidagi tarjimalari chop etildi, u haqda yangi tadqiqotlar yuzaga chiqdi. zardushtiylik eng qadimgi dinlardan bo’lib, bu din mil.avv. vii-vi asrlarda dastavval o’rta osiyoda-xorazm vohasida paydo bo’lgan. uning payg’ambari zardusht tarixiy shaxs edi. u mazdakiylik dinini isloh qilib, uning asosida yangi yakka xudolik dinini ijod etgan.zardushtiylik paydo bo’lgan davr birinchi sinfiy jamiyat, ya’ni quldorlik davri endi paydo bo’layotgan davr edi. u urug’-qabilachilik tuzumi emirilib aholi qullar va quldorlarga, …

3 / 12

siyoda vujudga kelgan dindir. zardushtiylik vahy orqali e’lon qilingan jahon dinlarining eng qadimiysidir. u insoniyatga boshqa barcha dinlarga nisbatan bevosita va bilvosita eng ko’p ta’sir o’tkazgan dindir. insoniyat tarixida har bir kishi ilohiy hukm amalga oshirilishi, jannat va jahannam, qiyomat-qoyim, unda tanalarning qayta tirilishi, tana va ruh qayta birlashib mangu yashashi haqida birinchi bor shu din doirasida fikr yuritildi. keyingi asrlarda bu g’oyalar yahudiylik, xristianlik va boshqa dinlar tarafidan o’zlashtirildi. aytib o’tish joizki, ushbu din paydo bo’lgan davr va uning vatani – hali fanda oxirigacha to’liq yechilgan masalalar emas. zardushtiylik dini payg’ambar zardusht nomiga nisbat berilib, shartli ravishda shunday atab kelinadi. aslida esa u mazkur dinning muqaddas kitobi hisoblanmish avestoda «mazdayasna» dini deb atalgan. bu so’zni «mazdaga sig’inmoq» deb tarjima qilish mumkin. «mazda» so’zi «donish, donishmand, oqil» kabi talqin etiladi. zardushtiylik yana «behdin», ya’ni «eng yaxshi din» deb ham ulug’langan. uning ta’limotiga ko’ra, barcha ezgu borliq mazdaning irodasi bilan yaratilgan. …

4 / 12

aziy osiyo hududida mavjud bo’lgan ko’pxudolikka negizlangan qadimiy diniy tasavvur va e’tiqodlarni isloh qilib, yangi dinga asos soldi. zardushtning tug’ilgan va ilk diniy faoliyatini boshlagan joyi xususida ikki xil qarash bor. birinchisi – «g’arb nazariyasi» bo’lib, unga ko’ra midiya (hozirgi eron hududida) zardushtning vatani va zardushtiylikning ilk tarqalgan joyi hisoblanadi. bu fikr tarafdorlarining dalili shuki, birinchidan, zardushtiylikning qadimiy eron hududlarida keng tarqalganligi bo’lsa, ikkinchidan, zardushtiylikning muqaddas kitobi sanalmish avestoga keyin yozilgan sharhlarning qadimiy eron-pahlaviy tilida bo’lganligidir. e’tibordan chiqarmaslik kerakki, zardushtiylik uch buyuk eron imperiyasi – ahamoniylar, arshakiylar va sosoniylar davrlarida, ya’ni mil. av. xi asrdan to mil. xii asrigacha ketma-ket aynan yaqin va o’rta sharqda davlat dini maqomida bo’lgan. ikkinchisi, «sharq nazariyasi» bo’lib, unga ko’ra, zardusht vatani va zardushtiylikning ilk tarqalgan joyi xorazm hisoblanadi. ko’pchilik manbashunoslar ikkinchi nazariya tarafdorlaridirlar. xorazm zardushtiylikning muqaddas olovi ozarxurra birinchi bor yoqilgan va eng buyuk xudo – axura-mazdaning zardusht bilan bog’langan joyi hisoblanadi. zardushtiylikning asosiy …

5 / 12

dat oldidan aytiladigan niyati, soʻzlari shu 3 ibora bilan boshlanadi.avesto oʻzbek, umuman oʻrta osiyo, eron, ozarbayjon xalqlarining qadimgi davrdagi ijtimoiy-iqtisodiy hayoti, diniy qarashlari, olam toʻgʻrisidagi tasavvurlari, urf-odatlari, ma’naviy madani-yatlarini oʻrganishda muhim va yagona manba. "bu nodir kitob bundan 30 asr muqaddam ikki daryo oraligʻida, mana shu zaminda umrgoʻzaronlik qilgan ajdodlarimizning biz avlodlariga qoldirgan ma’naviy, tarixiy merosidir" (i.a. karimov, "adolatli jamiyat sari". t., 1998, 39–40-betlar). oʻzbekiston hukumatining tashabbusi bilan yunesko bosh konferensiyasi 30-sessiyasi "avesto" yaratilganining 2700-yilligini dunyo miqyosida nishon-lash haqida qaror qabul qildi (1999-yil noyabr). gova (fors, hoʻkiz) — qad. sugʻdiyona oʻlkasining alohida muzofoti. avesto kitobida zarafshon vodiysi haqida gapirilib, "sugʻuda" (sugʻd) nomi bilan birga "govumard" nomi ham tilga olingan. undagi maʼlumotga koʻra govmard hozirgi samarqand viloyatining sharqiy tumanlarini oʻz ichiga olgan va suvga serob, chorvasi koʻp obod joy boʻlib, aholisi farovon turmush kechirgan. afsonalarda gova odam boshli hoʻkiz (govmard) obrazida tasvirlanadi. xorazmda u "jovmard qassob" ("govmard qassob") nomli epik qahramon …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zardushtiylik dinining vujudga kelishi"

3-mavzu: zardushtiylik dini 3-mavzu: zardushtiylik dini reja 1. zardushtiylik dinining vujudga kelishi. 2. zardushtiylik ta'limoti. ezgu fikr, ezgu so’z, ezgu amal tamoyili. govmard va shoh yima. 3. zardushtiylikning teologik tizimi va diniy marosimlari. zardushtiylikda tabiatning ulug’lanishi. 4. zardushtiylikning diniy iyerarxiyasi. “avesto” matnlari. avestoning tarkibiy tuzilishi. tayanch tushunchalar: zardushtiylik dinining vujudga kelishi. zardushtiylik shakllangan tarixiy sharoit.zardushtiylik ta'limoti. ezgu fikr, ezgu so’z, ezgu amal tamoyili. govmard va shoh yima. zardushtiylikning teologik tizimi va diniy marosimlari. zardushtiylikda tabiatning ulug’lanishi. zardushtiylikning diniy iyerarxiyasi.“avesto” matnlari. avestoning tarkibiy tuzilishi. 1. zardushtiylik dinining vujudga ke...

This file contains 12 pages in DOC format (85.0 KB). To download "zardushtiylik dinining vujudga kelishi", click the Telegram button on the left.

Tags: zardushtiylik dinining vujudga … DOC 12 pages Free download Telegram