zardushtiylik dinining vujudga kelishi

DOCX 6 стр. 44,3 КБ Бесплатная загрузка

6 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 44,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 6

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 6

3-mavzu. zardushtiylik dini. reja: 1. zardushtiylik dinining vujudga kelishi. 1. zardushtiylik shakllangan tarixiy sharoit. 1. zardushtiylik ta'limoti. ezgu fikr, ezgu so’z, ezgu amal tamoyili. govmard va shoh yima. zardushtiylikning teologik tizimi va diniy marosimlari. 1. zardushtiylikda tabiatning ulug’lanishi. 1. “avesto” matnlari. avestoning tarkibiy tuzilishi. tayanch so`z va iboralar: zardusht, axuramazda, axriman, “avesto”, «gat», ko’p xudolik, yakka xudolik, ezgu fikr, ezgu so’z ezgu amal, «vadovdot» visparad, vidavdod, 1-reja bayoni. zardushtiylik dinining vujudga kelishi. zardushtiylik eng qadimgi dinlardan bo'lib, bu din eramizdan avvalgi vii-vi asrlarda dastavval o'rta osiyoda-xorazm vohasida paydo bo'lgan. uning payg'ambari zardusht tarixiy shaxs edi. u mazdakiylik dinini isloh qilib, uning asosida yangi yakkaxudolik dinini ijod etgan. zardushtiylik – ilgarigi diniy tasavvurlar va kup xudochilikka asoslangan diniy e'tiqodlarni takror zardusht isloh qilishi oqibatida yuzaga kelgan dindir. bu qadimiy din haqida bir-birini istisno etuvchi fikrlar hanuz davom etib keladi. ko'p tadqiqotchilar zardusht tarixiy shaxs bo'lib, milodgacha 589-512 yillarda yashab ijod etgan …

2 / 6

rivojlangan. bu hududda yilqichilikning rivojlanishi, ayniqsa, farg’ona vodiysida qorabayir zotiga o’xshash otlar boqish keng ko’lam olgani ham ijtimoiy hayotda katta rol o’ynaydi. uning ustiga mis va qo’rg’oshin konlariga boy bo’lgan oltoyning yaqinligi bu yerda temirchilik, misgarlik rivojiga asos bo’ldi. zardo’sht yashagan davrda o’troqlik turmushi afzalligi yaqqol namoyon bo’lgan, ammo unga qabilalar o’rtasidagi qirg’inbarot urushlar raxna solayotgan edi. urushlar ko’pincha xarajatlar bir qabila va elatning o’z xudolariga ko’plab qurbonliklar qilish odatlari zaminida ham yuzaga kelardi. o’z davrining koxinlari, sehrgarlari va mo’’tabar qariyalari bilan keng munozaralar olib borgan zardo’sht yuqoridagi odatlarini bartaraf etish va xalqlarga tinch mehnat bilan shug’ullanish imkonini yaratish uchun ko’pxudolik e’tiqodlariga va otashparastlikka barham berib, yakkaxudolik (arabcha alloh ) ga sig’inishni targ’ib etish deb bildi. shoh vishtasia farmoniga binoan «zardo’sht 1200 bobdan iborat pandnomasi «avesto»ni oltin taxtachalarga yozib, shohning otashkadasiga topshirgan» - deydi firdavsiy. keyinchalik u «kitob» 12 ming ho’kiz terisiga bitilgan, makedoniyalik aleksandr sharqni zabt etganda uning nodir …

3 / 6

ka barham berib, yakkaxudolikka sig'inishni targ'ib etish deb bilgan va shu vazifani bajargan. zardushtiylik eradan avvalni vii-vi asrlarga xos bo'lgan din sifatida undan oldingi urug'-qabilachilik dinlari negizida paydo bulgan yakkaxudolik dini. u eramizning to vii-ix asrlargacha turli shaklda davom etib, so'ngra uning o'rnini islom egallagan. u dastavval xorazm vohasida shakllanib, yaqin va o'rta sharqgacha tarqalib, ayrim asoratlari haligacha saqlanib kelmoqda. 2-reja bayoni. zardushtiylik shakllangan tarixiy sharoit. zardo’shtning diniy islohoti o’z-o’zidan yuzaga kelgan emas. g`arbiy evropa va rus tadqiqotchilarining fikricha, milodgacha bo’lgan 3-2 ming yilliklarda markaziy osiyoda oriy deb atalgan qabila yashagan. a. p primakning aytishicha, oriylar ko’chmanchi chorvadorlar bo’lishgan. ularda yozma adabiyot bo’lmagan, ammo hayratomuz og’zaki ijod iste’dodiga ega bo’lib, ular yaratgan o’ziga xos ashula, gimnlar, o’git-nasihat shaklidagi qo’shiqlar avloddan-avlodga o’tib borgan. umuman, sharqda qadimda inson ichki olamini munavvar etish, niyati bilan amal mushtarakligiga jiddiy ahamiyat berish diniy va falsafiy fikrlarning markazida turgan. angliyadagi oksford universitetining professori maks myuller pomir …

4 / 6

ing maxayana oqimi ham zardo’shtiylikdan oziqlangan. «shuning uchun, - deydi u, - jahon dinlarining barcha jiddiy adqiqotchilari zardo’shtiylikni o’rganadilar». agar zardo’shtiylik qadimgi movarounnahr va baqtriyadagina emas, balki araxoziya, sakiston ( hozirgi afg’oniston va shimoliy hindiston), fore, midiya, parfiya, assuriya, vaviloniya, lidiya va kappodoniya (kichik osiyo), gretsiya, suriya, falastin hududlariga ham tarqalganini hisobga olinsa, haqli ravishda uni jahonga tarqalgan birinchi din deyish mumkin. zardo’shtiylikning markaziy osiyoda vujudga kelganligi, u jahon madaniy hayoti (tsivilizatsiyasi)ga ko’rsatgan zo’r ta’sirini inkor etish qiyin. bu din haqidagi ma’lumotlarga ega bo’lishimizda avvalo ingliz d. j. bulger, so’ngra frantsuz tadqiqotchilari a. dyupliz va a. dyuperondan minnatdor bo’lishimiz lozim. 1755 yilda dyuperon hindistonga ilmiy safar qilib, u erdagi zardo’shtiy (mazdakiy)lar orasida uch yil yashadi, ularning ibodatlari, urf-odatlari bilan yaqindan tanishdi va «avesto» ni frantsuz tiliga tarjima qildi. hozir «avesto»ning to’rtdan bir qismining eng nodir nusxasi bombaydagi kama sharqshunoslik institutida saqlanmoqda. u 1915 yilda ko’chirilgan bo’lib, 672 betdan iborat. «avesto» …

5 / 6

z zardo’sht sepitomaning tarixida, madaniy taraqqiyotda o’ynagan buyuk rolini tiklash orqali o’z milliy qadriyatlarimizni ham tiklagan bo’lamiz. 3-reja bayoni. zardushtiylik ta'limoti. ezgu fikr, ezgu so’z, ezgu amal tamoyili. govmard va shoh yima. zardushtiylikning teologik tizimi va diniy marosimlari. zardushtiylik dini ta'limotini quyidagi uch tarixiy qismga bo'lish mumkin; 1. eng qadimiy qismi miloddan avvalgi 3-ming yillikda vujudga kelgan yashtlardir; ularda urug'chilik tuzumidagi e'tiqodlar, ko'p xudolik tasavvurlari tasvirlangan; 2. gatlar deb atalgan qismidir. bunda axuramazda nomli xudo haqida fikrlar yozilgan; 3. qadimiy ko'pxudolilik va keyingi yakkaxudolilik g'oyalari orasidagi kurash sharoitlarida eramizdan avvalgi v asrda har ikkisini kelishtirgan mazdahiylik dini shakllangan. «avesto» bu dinning oxirgi va asosiy qismini bayon etgan. zardushtiylikning asosiy g'oyalari olimdagi barcha tartiblar, ezgulik (yaxshilik) va yomonlikdagi, ziyo va zulmat, hayot va o'lim o'rtasidagi kurashga bog'liq; dunyodagi barcha ezguliklarni ahuramazda, yomonliklarni ahriman ifodalaydi; bu kurashda odam asosiy kuch va rolni o'ynaydi, u tanlash erkinligiga ega, u o'z g'ayrati bilan bu …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "zardushtiylik dinining vujudga kelishi"

3-mavzu. zardushtiylik dini. reja: 1. zardushtiylik dinining vujudga kelishi. 1. zardushtiylik shakllangan tarixiy sharoit. 1. zardushtiylik ta'limoti. ezgu fikr, ezgu so’z, ezgu amal tamoyili. govmard va shoh yima. zardushtiylikning teologik tizimi va diniy marosimlari. 1. zardushtiylikda tabiatning ulug’lanishi. 1. “avesto” matnlari. avestoning tarkibiy tuzilishi. tayanch so`z va iboralar: zardusht, axuramazda, axriman, “avesto”, «gat», ko’p xudolik, yakka xudolik, ezgu fikr, ezgu so’z ezgu amal, «vadovdot» visparad, vidavdod, 1-reja bayoni. zardushtiylik dinining vujudga kelishi. zardushtiylik eng qadimgi dinlardan bo'lib, bu din eramizdan avvalgi vii-vi asrlarda dastavval o'rta osiyoda-xorazm vohasida paydo bo'lgan. uning payg'ambari zardusht tarixiy shaxs edi. u mazdakiylik dinini isl...

Этот файл содержит 6 стр. в формате DOCX (44,3 КБ). Чтобы скачать "zardushtiylik dinining vujudga kelishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: zardushtiylik dinining vujudga … DOCX 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram