zardushtiylik dini

DOC 83,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1353396390_39979.doc www.arxiv.uz reja: 1.zardusht xayoti va faoliyati. 2. «avesto» zardushtiylikning asosiy manbai va mukaddas kitobi. 3. zardushtiylikning ta`limoti. 4. sharqiy zardushtiylikning yakin shark dinlari iloxiyoti va falsafiy karashlar rivojiga ta`siri. zardushtiylik eng qadimgi dinlardan bo`lib, bu din eramizdan avvalgi vii-vi asrlarda dastavval o`rta osiyoda-xorazm vohasida paydo bo`lgan. uning payg`ambari zardusht tarixiy shaxs edi. u mazdaiylik dinini isloh qilib, uning asosida yangi yakkaxudolik dinini ijod etgan. zardushtiylik-ilgarigi diniy tasavvurlar va ko`p xudochilikka asoslangan diniy e`tiqodlarni takror zardusht isloh qilishi oqibatida yuzaga kelgan dindir. bu qadimiy din haqida bir-birini istisno etuvchi fikrlar hanuz davom etib keladi. ko`p tadqiqotchilar zardusht tarixiy shaxs bo`lib, milodgacha 589-512 yillarda yashab ijod etgan birinchi ilohiyotchi, faylasuf, tabiyotshunos va shoir ekanini e`tirof etadilar. bu haqiqatga yaqindir. zardushtiylik paydo bo`lgan davr dastlabki sinfiy jamiyat, ya`ni quldorlik tuzumi endigina paydo bo`layotgan davr edi. u urug`-qabilachilik tuzumi yemirilib aholi qullar va quldorlarga, zolim va mazlumlarga bo`linayotgan davr bo`lgan. bu din eng …

da umrguzaronlik qilgan ajdodlarimizning biz avlodlariga qoldirgan ma`naviy, tarixiy merosidir” . bu, ta`bir joiz bo`lsa shaklan diniy, mazmunan boshdan oyoq dunyoviy yozuvning qadr-qimmatini teran anglab, uning o`zbek yozma madaniyatining ilk sarchashmalaridan biri sifatida xorazmda yaratilgan durdonaga yuksak baho berib, yana bunday deb yozgan edi muallif: “avesto” ayni zamonda bu qadim o`lkada buyuk davlat, buyuk ma`naviyat, buyuk madaniyat bo`lganidan guvohlik beruvchi tarixiy hujjatdirki, uni hech kim inkor etolmaydi” . butun o`rta osiyo xalqlari, jumladan o`zbek xalqi moddiy va ma`naviy madaniyatining beshigi xorazm vahasi va u yerda yashagan turkiy elatlar bo`lgan. shulardan keyinchalik o`zbek elati, so`ng xalqi, millati tashkil topgan. i.a..karimov yuqorida qayd etilgan asarida juda o`rinli qayt qilganidek, xorazm davlati tarixini biz 2700 yillik tarix deb bilamiz. bu o`rinda birinchi davlat tashkil topgandan keyingi “yozma tarix” nazarda tutilgan. yunon, xitoy tarixchi sayyohlari o`z xotiralarida yozib qoldirgan,keyin zardushtiylik yozuvlarida berilgan tarixiy dalillar g`oyat o`rinli tarzda nazarda tutilgan. xorazmda o`troq hayot undan ham …

ga sabab bo`lgan. xuddi shu tarixiy davrda hunarmandchilik va ovchilik ham anchagina rivojlangan. bu hududda yilqichilikning rivojlanishi, ayniqsa farg`ona vodiysida qorabariy zotiga o`xshash otlar boqish keng ko`lam olgani ham ijtimoiy hayotda katta rol o`ynagan. buning ustiga mis va qo`rg`oshin konlariga boy bo`lgan oltoyning yaqinligi bu yerda temirchilik, misgarlik rivojiga asos bo`lgan. zardusht yashagan davrda o`troqlik hayoti afzalligi yaqqol namoyon bo`lgan. ammo unga qabilalar o`rtasidagi qirg`inbarot urushlar raxna solayotgan edi. urushlar ko`pincha har bir qabila va elatning o`z xudolariga ko`plab qurbonliklar qilish odatlari zaminida ham yuzaga kelardi. o`z davrining kohinlari, sehrgarlari va mo`tabar qariyalari bilan keng munozaralar olib borgan zardusht yuqoridagi odatlarni bartaraf etish va halqlarga tinch mehnat bilan shug`ullanish imkonini yaratish uchun ko`pxudolik e`tiqodlariga va otashparast-likka barham berib, yakkaxudolikka sig`inishni targ`ib etish deb bilgan va shu vazifani bajargan. shunday qilib, zardushtiylik eradan avvalgi vii-vi asrlarga xos bo`lgan din sifatida undan oldingi urug`-qabilachilik dinlari negizida paydo bo`lgan yakka xudolik dini bo`lgan. …

kelgan; avloddan-avlodga og`zaki o`tib olingan, uning buqa terisiga yozilgan ko`p qismi yo`qolgan, yettidan bir qismi saqlangan. u miloddan avvalgi 3 asrda ashrakiylar sulolasi davrida to`plangan. zardushtiylik dini ta`limotini quyidagi uch tarixiy qismga bo`lish mumkin; 1.eng qadimiy qismi miloddan avvalgi 3-ming yillikda vujudga kelgan yashtlardir; ularda urug`chilik tuzumidagi e`tiqodlar, ko`p xudolik tasavvurlari tasvirlangan; 2.gatlar deb atalgan qismidir. bunda axuramazda nomli xudo haqida fikrlar yozilgan; 3.qadimiy ko`pxudolilik va keyingi yakkaxudolik g`oyalari orasidagi kurash sharoitlarida eramizdan avvalgi v asrda har ikkisini kelishtirgan mazdahiylik dini shakllangan. “avesto” bu dinning oxirgi va asosiy qismini bayon etgan. shoh vishtasia farmoniga binoan “zardusht 1200 bobdan iborat pandnomasi “avesto”ni oltin taxtachalarga yozib, shohning otashkadasiga topshirgan” deb yozgandi firdavsiy. keyinchalik bu “kitob” 12 ming buqa terisiga bitilgan, makedoniyalik iskandar zulqarnayn sharq ulamolari bir qismini zabt etganda uning nodir nusxasini elladaga eltib, kerakli joylarini tarjima qildirgan, qolganini yondirgan”. “avesto” yuqorida aytilganidek, eng qadimiy yakka xudochilikka asoslangan dinning birinchi muqaddas kitobigina …

hmanchi chorvadorlar bo`lishgan. ularda yozuv bo`lmagan, ammo hayratomuz og`zaki ijod iste`dodiga ega bo`lib, ular yaratgan o`ziga xos ashula, gimn, pand-nasihat shaklidagi qo`shiqlar avloddan avlodga o`tib borgan. umuman sharqda qadimdan inson ichki olamini munavvar etish, niyat bilan amal mushtarakligiga jiddiy ahamiyat berish diniy va falsafiy fikrlarning markazida turgan. angliyadagi oksford universiteti-ning professori maks myuller pomir atrofida yashagan oriy qabilalarining bir qismi bundan 3,5 ming yil muqaddam hindistonga, bir qismi yevropa va eronga ko`chib ketganini ta`kid-lagan. ular albatta o`zlari bilan birga shu yerdagi osoriatiqalarni (mifologiya) ni ham olib ketishgan, deb hisoblagan. demak, yevropa va hindistonga hamda yaqin va o`rta sharqqa tarqalgan ko`p xudolik asoslari avvalo markaziy osiyoda vujudga kelgan shu bilan birga zardusht asos solgan yakka xudolik dini ham boshqa joyda yashayotgan xalqlar e`tiborini o`ziga jalb etgan. zardushtiylikning muqaddas yozuvlar to`plami “avesto” mintaqada iskandar asos solgan hokimiyat tugagach, eramizgacha bo`lgan 250-yillarda arshohiylar sulolasi hukmronligi davrida yana tiklana boshlagan; u yangi matnlar bilan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "zardushtiylik dini"

1353396390_39979.doc www.arxiv.uz reja: 1.zardusht xayoti va faoliyati. 2. «avesto» zardushtiylikning asosiy manbai va mukaddas kitobi. 3. zardushtiylikning ta`limoti. 4. sharqiy zardushtiylikning yakin shark dinlari iloxiyoti va falsafiy karashlar rivojiga ta`siri. zardushtiylik eng qadimgi dinlardan bo`lib, bu din eramizdan avvalgi vii-vi asrlarda dastavval o`rta osiyoda-xorazm vohasida paydo bo`lgan. uning payg`ambari zardusht tarixiy shaxs edi. u mazdaiylik dinini isloh qilib, uning asosida yangi yakkaxudolik dinini ijod etgan. zardushtiylik-ilgarigi diniy tasavvurlar va ko`p xudochilikka asoslangan diniy e`tiqodlarni takror zardusht isloh qilishi oqibatida yuzaga kelgan dindir. bu qadimiy din haqida bir-birini istisno etuvchi fikrlar hanuz davom etib keladi. ko`p tadqiqotchilar zardus...

Формат DOC, 83,0 КБ. Чтобы скачать "zardushtiylik dini", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: zardushtiylik dini DOC Бесплатная загрузка Telegram