aylana, ekvidistanta va orisikl

DOC 9 pages 150.5 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 150.5 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

aylana va uning tenglamasi aylana, ekvidistanta va orisikl reja: 1. aylana, ekvidistanta va orisikl 2. aylana va uning tenglamasi 3. mumkin bo`lgan uchta holni ko`ramiz: t a` r i f. markaz deb atalauvchi nuqtadan barobar uzoqlikda yotuvchi nuqtalarning to`plamiga aylana deyiladi. to`g`ri burchakli koordinatalar sistemasida aylananing radiusi r va markazi a (a ; b) nuqtada bo`lsin. n (x ; y) aylanadagi ixtiyoriy nuqta. aylananing ta`rifiga ko`ra: an=r. ikki nuqta orasidagi masofani topish formulasiga asosan: tenglikning ikkita tomonini kvadratga ko`tarib, an=r ekanligini e`tiborga olsak kelib chiqadi. (1-chizma) 1 – c h i z m a. aylananing ixtiyoriy nuqtasi bo`lgani uchun (1.1) tenglama aylananing markazi nuqtada bo`lgan kanonik (sodda) tenglamasi deyiladi. aylananing tenglamasi o`zgaruvchi koordinatalarga nisbatan ikkinchi darajalidir. xususiy holda, agar aylananing markazi koordinatalar boshida bo`lsa, uning tenglamasi: (1.2) (1.1) tenglamada qavslarni ochib va ba`zi bir ayniy almashtirishlarni bajarib, aylananing quyidagi tenglamasini hosil qilamiz: (1.3) bu tenglamani 2–tartibli egri chiziqning umumiy tenglamasi …

2 / 9

bu holda haqiqatda aylana mavjud bo`lmasa-da, umumiylik nuqtai nazaridan mavhum aylana deyiladi. t a` r i f. aylana bilan umumiy bitta nuqtaga ega bo`lgan to`g`ri chiziq aylanaga o`tkazilgan urinma deyiladi. agar aylananing biror nuqtasining koordinatasi bo`lsa, u holda bu nuqtadan aylanaga o`tkazilgan urinmaning tenglamasi (1.2) tenglama uchun (1.7), yoki (1.1) tenglama uchun (1.8). ko`rinishda yoziladi. 1 – m i s o l. markazi nuqtada va radiusi 3 ga teng bo`lgan aylananing tenglamasini tuzing. y e c h i s h . ; , . bularni (1.1) formulaga qo`yamiz: j a v o b: 2 – m i s o l. markazi nuqtada bo`lgan va nuqtadan o`tadigan aylana tenglamasini tuzing. y e c h i s h . radiusni aylana markazidan uning birorta berilgan nuqtasigacha bo`lgan masofa sifatida topamiz. ikki nuqta orasidagi masofani topish formulasidan foydalansak: j a v o b: 3 – m i s o l. va nuqtalardan va …

3 / 9

shqa aylana uchun ham bajaring. endi aylana uzunligini uning diametriga (diametr uzunligi 2 ta radius uzunligiga tengligini eslang!) nisbatini hisoblab ko‘ring. o‘lchashlarni aniqroq bajargan bo‘lsangiz, ikkala aylana uchun ham bu nisbatlar 3,1 va 3,2 sonlari orasida bo‘ladi. aylana uzunligining shu aylana diametriga nisbati yunoncha π («pi» deb o‘qiladi) harfi bilan belgilanadi. aylana uzunligini c, radiusi r, diametrini d harflari bilan belgilasak, u holda aylana ta'rifi va formulasi aylananing atrofi uning perimetri yoki uning atrofidagi masofadir. u matematik formulalarda c bilan belgilanadi va millimetr (mm), santimetr (sm), metr (m) yoki dyuym (dyuym) kabi masofa birliklariga ega. quyidagi tenglamalardan foydalangan holda radiusi, diametri va pi bilan bog'liq: c = -d c = 2πr bu erda d - aylananing diametri, r - uning radiusi, va π - pi. doira diametri - bu uning bo'ylab eng uzun masofa bo'lib, uni aylananing istalgan nuqtasidan, uning markazidan yoki kelib chiqish joyidan o'tib, chekka tomonning bog'lanish nuqtasiga …

4 / 9

mana shu echim: c = 2πr c = 2 * 3.14 * (4.5 dyuym) c = 28,26 dyuym yoki 28 dyuym, agar siz o'lchamingiz bilan bir xil miqdordagi muhim raqamlardan foydalansangiz. (3) siz qutichani o'lchaysiz va uning atrofida 12 dyuymni topasiz. uning diametri qancha? uning radiusi qancha? konserva silindr bo'lsa-da, uning aylanasi bor, chunki silindr asosan aylanalar to'plamidir. ushbu muammoni hal qilish uchun siz tenglamalarni o'zgartirishingiz kerak: c = -d d quyidagicha yozilishi mumkin: c / π = d atrof-muhit qiymatini ulash va $ d $ uchun echish: c / π = d (12 dyuym) / ph = d 12 / 3.14 = d 3,82 dyuym = diametri (keling, uni 3,8 dyuym) radiusni hal qilish uchun formulani qayta tuzish uchun siz xuddi shu o'yinni o'ynashingiz mumkin, ammo agar siz allaqachon diametrga ega bo'lsangiz, radiusni olishning eng oson usuli uni ikkiga bo'lishdir: radiusi = 1/2 * diametri radiusi = (0,5) * …

5 / 9

adabiyotlar: 1. t.jo`raev va boshqalar. “oliy matematika asoslari”. 1–qism, “o`zbekiston”, t. 1995 2. t.shodiev. “analitik geometriyadan qo`llanma”, “o`qituvhi”, t. 1973 3. b.a.abdalimov. “oliy matematika”, “o`qituvhi”, t. 1994 4. v.e.shneyder va boshqalar. “oliy matematika qisqa kursi” 1–qism, “o`qituvchi”, t. 1985 5. fizika, matematika va informatika (ilmiy – uslubiy jurnal), №4 va №6, 2004 6. s.p.vinogradov. oliy matematika “o`qituvchi”, t. 1964 7. www.ziyonet.uz 1.1 x a n y x a r r 0 a (0,0) b y a x _1206886587.unknown _1206888417.unknown _1206889357.unknown _1206970615.unknown _1206970671.unknown _1206970758.unknown _1207131795.unknown _1210232715.unknown _1206970737.unknown _1206970631.unknown _1206970670.unknown _1206889692.unknown _1206889791.unknown _1206970250.unknown _1206889805.unknown _1206889774.unknown _1206889470.unknown _1206889574.unknown _1206889444.unknown _1206888946.unknown _1206889059.unknown _1206889239.unknown _1206888988.unknown _1206888700.unknown _1206888886.unknown _1206888577.unknown _1206887625.unknown _1206887887.unknown _1206888298.unknown _1206888366.unknown _1206888163.unknown _1206887743.unknown _1206887836.unknown _1206887654.unknown _1206887239.unknown _1206887456.unknown _1206887583.unknown _1206887316.unknown _1206886969.unknown _1206887104.unknown _1206886651.unknown _1206885495.unknown _1206886135.unknown _1206886347.unknown _1206886411.unknown _1206886213.unknown _1206885803.unknown _1206885864.unknown _1206885530.unknown _1206881238.unknown _1206885297.unknown _1206885348.unknown _1206885281.unknown _1203507571.unknown _1206881047.unknown _1203507389.unknown . ) ( ) ( 2 2 b y a x an - + - = 2 …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aylana, ekvidistanta va orisikl"

aylana va uning tenglamasi aylana, ekvidistanta va orisikl reja: 1. aylana, ekvidistanta va orisikl 2. aylana va uning tenglamasi 3. mumkin bo`lgan uchta holni ko`ramiz: t a` r i f. markaz deb atalauvchi nuqtadan barobar uzoqlikda yotuvchi nuqtalarning to`plamiga aylana deyiladi. to`g`ri burchakli koordinatalar sistemasida aylananing radiusi r va markazi a (a ; b) nuqtada bo`lsin. n (x ; y) aylanadagi ixtiyoriy nuqta. aylananing ta`rifiga ko`ra: an=r. ikki nuqta orasidagi masofani topish formulasiga asosan: tenglikning ikkita tomonini kvadratga ko`tarib, an=r ekanligini e`tiborga olsak kelib chiqadi. (1-chizma) 1 – c h i z m a. aylananing ixtiyoriy nuqtasi bo`lgani uchun (1.1) tenglama aylananing markazi nuqtada bo`lgan kanonik (sodda) tenglamasi deyiladi. aylananing tenglamasi o`zgaruvchi...

This file contains 9 pages in DOC format (150.5 KB). To download "aylana, ekvidistanta va orisikl", click the Telegram button on the left.

Tags: aylana, ekvidistanta va orisikl DOC 9 pages Free download Telegram