arab tarixchikari higohida o'lkamiz

DOCX 20 pages 43.9 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.9 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

arab tarixchikari higohida o'lkamiz reja: 1. arab bosqiniga qarshi xalq ozodlik harakatlari 2. arab tarixchikari higohida o'lkamiz 3. arablar istilosi arab bosqiniga qarshi xalq ozodlik harakatlari movarounnahrda hijriyning 100 yilida (719 yil) arab hokimiyati tugaydi degan gap-so‘zlar tarqala boshlaydi. arablar olib borayotgan bosqinchilik siyosatiga qarshi birinchi bo‘lib, 720-yilda so‘g‘d aholisi bosh ko‘taradi. qo‘zg‘olonga samarqand ixshidi g‘urak va panjikent hokimi devashtichlar boshchilik qiladilar. so‘g‘dlarga yordam berish uchun turkiy hoqon shahzoda ko‘rsul boshchiligidagi turkiy lashkarini samarqandga yuboradi. so‘g‘ddagi qo‘zg‘olon umumxalq qo‘zg‘oloniga aylanib ketdi. qo‘zg‘olonchilar arablarga zarba bera boshladilar. faqat ayrim shahar va qal’alar ichida qurshovda qolgan arab harbiy qismlarigina katta boj va e’tiborli vakillarni qo‘zg‘olonchilar ixtiyoriga garovga berish bilan jon saqladilar. xuroson noibi sayid ibn abdulaziz bu qo‘zg‘olonni bostirishga muvaffaq bo‘lolmadi. 721-yil xalifa yazid ibn abdumalikning tavsiyasi bilan xuroson noibi etib sayid ibn amir al-xaroshiy tayinlanadi. u iroqdagi xalq qo‘zg‘olonini bostirishda o‘z shafqatsizligi bilan nom chiqargan edi. sayid al-xaroshiy qo‘zg‘olonchilar bilan olib …

2 / 20

tiklaydi. o‘z siyosatini targ‘ib qilish maqsadida ikkita taniqli arab ruhoniysi as-sayid soliq va robiya ibn umranni samarqand va buxoroga jo‘natadi. xiroj solig‘i zodagonlardan ham, kambag‘allardan ham zo‘rlab undirila boshlanadi. samarqandda abu sayid boshchiligidagi 700 ta so‘g‘dliklar xiroj to‘lashdan bosh tortadilar. ular shahardan 7 farsax nariga o‘tib, qarshilik harakatiga tayyorgarlik ko‘ra boshladilar. abu sayidni hiyla ishlatib muzokara uchun samarqandga chaqirtirishadi va o‘sha yerning o‘zida uni va safdoshlarini zindonband etadilar. o‘zaro kurashlar, 733-734 yillardagi zarafshon vohasidagi qurg‘oqchilik, mustamlaka zulmining kuchayishi-bularning hammasi movarounnahrdagi norozilikning yanada avj olishiga olib keldi. norozilik arab harbiylari va qisman zodagonlar ichida ham kuchaya bordi. shu paytga kelib xorijiylar harakati va mafkurasi yanada keng tarqala boshlandi. xorijiylar yuqorida qayd qilinganidek, shialar guruhidan vii asr oxirida ajralib chiqqan bo‘lib, bu so‘zning lug‘aviy ma’nosi qo‘zg‘olonchilar degani edi. avval boshda bu harakat oddiy arab va boshqa musulmon xalqlarning manfaatlarini himoya qilar edi. keyinchalik bu guruhdan ibodiylar, azrakiylar va boshqa jamoalar ajralib chiqqan. …

3 / 20

tayinlaydi. xoris qo‘shinlari xurosonning katta qismini egallashib, osimni chekinishga majbur etishadi. 735 yilga kelibgina xalifa yangi noib asad ibn abdullohni xuroson valiysi etib tayinlab, katta kuch bilan xorisga qarshi kurash boshlaydi. 736-737 yillarda asadning qo‘shini xurosondan xorisni siqib chiqarishga muvaffaq bo‘ladi. qo‘zg‘olonchilarning ijtimoiy tarkibi ham, talablari ham turlicha edi. qo‘zg‘olonda aholining deyarli hamma tabaqalari qatnashadi. albatta, hukmdorlar o‘rtasida o‘zaro nizolar, xiyonatkorona harakatlar, qurol-yarog‘ning yetishmasligi, yaxshi uyushmaganlik va boshqalar o‘zining ta’sirini ko‘rsatdi. shunday bo‘lsa ham qo‘zg‘olonchilar izsiz qolmay xalifalik siyosiy harakatida o‘zining aksini topdi. ulkan xalifalikni 661 yildan boshlab ummaviylar sulolasi boshqarib kelar edi. bu sulola davrida juda ko‘p siyosiy o‘zgarishlar, diniy mazhablar, guruhlarning kuchayishi, boshqarishdagi nomutanosiblik, mustamlakachilik siyosati, zo‘ravonlik, adolatsizlikning avj olishi ro‘y berdiki, bu narsa sulolaning keyingi davrida uning faoliyatini qiyin ahvolga solib qo‘ydi. o‘rta osiyoda va boshqa xalifalik yerlarida xalifalikka qarshi norozilik kayfiyatlari kuchli edi. ularning soliq siyosatidan, zo‘ravonligidan quyi tabaqalar, o‘z huquqlarining kamsitilganidan esa yuqori tabaqalar norozi …

4 / 20

iylarning siyosiy sahnadan ketishlarini, ularning avvalgi mavqei tugaganligini ko‘rsatib turar edi. ummaviylar siyosatidan ommaviy norozilik ayniqsa marvon ii (744-750 y.) hukmronlik davrida kuchayib ketdi. marvon ii ning xiroj solig‘i miqdorini ko‘paytirish va mahalliy xalqlar vakillarini og‘ir qurilish ishlariga keng jalb qilishi norozilikning alangalanishiga olib keldi. movarounnahr va xurosonda abbosiylar vakillari katta yer egalarini o‘zlari tomonga jalb qilishga harakat qiladilar. abbosiylar vakillari xalifa xishom (724-743 y.) davridayoq o‘rta osiyoda harakat qila boshlagan edilar. ularning targ‘ibotchilari ta’qib ostiga olinar, ular qo‘lga tushgudek bo‘lsa, qo‘l-oyoqlari kesilar edi. ayniqsa nasr ibn sayyor abbosiylar va shialarning katta dushmani bo‘lib ularni doimo ta’qib etib kelar edi. abbosiylarning hokimiyat tepasiga kelishida abu muslim va uning harakati muhim ahamiyat kasb etdi. 746 yil abu muslim abbosiylar targ‘ibotiga boshchilik qilish uchun xurosonga yuboriladi. abu muslimga “payg‘ambar xonadonining ishonchli vakili” degan unvon beriladi. o‘z tashviqotini abu muslim xuroson zodagonlariga murojaat etish bilan boshlaydi. u marv shahridan uch farsah g‘arbda xarkon …

5 / 20

a qurbi yetmay, 748-yilda xuroson poytaxti marvni tashlab chiqib nishopurga yo‘l oldi. nishopurda unga abu muslimning sarkardalaridan biri qaqshatqich zarba berib uni mag‘lubiyatga uchratdi. 749-yili abu muslim qo‘shini xalifalikning markaziy viloyatlariga yurish qiladi. iroq va jazoirda ummaviylarga hal qiluvchi zarba beriladi. qo‘zg‘olonchilar poytaxt-damashqni ham qo‘lga kiritadilar. xalifa marvon ii taxtdan ag‘dariladi. abbosiylardan bo‘lgan abulabbos saffoh (749-754-y.) xalifalik taxtiga o‘tiradi. joylarda ummaviylarning barcha vakillari qirib tashlanadi. shunday qilib arab xalifaligi hokimiyati abbosiylar qo‘liga o‘tadi. 751-yil buxoro shahrida shorik ibn shayhulmahriy boshchiligida qo‘zg‘olon ko‘tariladi. qo‘zg‘olonchilar shialik talablarini ilgari surib, ali avlodidan xalifa tayinlash shiorini ko‘tarib chiqishadi. abu muslim qo‘zg‘olonni bostirishda ziyod ibn solih boshchiligidagi 10.000 kishilik qo‘shin yuboradi. bu qo‘zg‘olon faqatgina buxorxudod qutayba ibn tug‘shodning yordami bilangina bostiriladi. abu muslim o‘rta osiyoning shimoliga kirib kelgan xitoy imperatorining qo‘shiniga ham hal qiluvchi zarba beradi. 751 yil talas vodiysidagi xitoyliklar bilan jangda, xitoy qo‘shini haydab chiqariladi. shu bilan xalifalikning shimoliy chegarasi ham mustahkamlanib, qat’iy …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arab tarixchikari higohida o'lkamiz"

arab tarixchikari higohida o'lkamiz reja: 1. arab bosqiniga qarshi xalq ozodlik harakatlari 2. arab tarixchikari higohida o'lkamiz 3. arablar istilosi arab bosqiniga qarshi xalq ozodlik harakatlari movarounnahrda hijriyning 100 yilida (719 yil) arab hokimiyati tugaydi degan gap-so‘zlar tarqala boshlaydi. arablar olib borayotgan bosqinchilik siyosatiga qarshi birinchi bo‘lib, 720-yilda so‘g‘d aholisi bosh ko‘taradi. qo‘zg‘olonga samarqand ixshidi g‘urak va panjikent hokimi devashtichlar boshchilik qiladilar. so‘g‘dlarga yordam berish uchun turkiy hoqon shahzoda ko‘rsul boshchiligidagi turkiy lashkarini samarqandga yuboradi. so‘g‘ddagi qo‘zg‘olon umumxalq qo‘zg‘oloniga aylanib ketdi. qo‘zg‘olonchilar arablarga zarba bera boshladilar. faqat ayrim shahar va qal’alar ichida qurshovda qolgan ara...

This file contains 20 pages in DOCX format (43.9 KB). To download "arab tarixchikari higohida o'lkamiz", click the Telegram button on the left.

Tags: arab tarixchikari higohida o'lk… DOCX 20 pages Free download Telegram