eftalilar turk xoqonligi va arab istelosida o'rta osiyo

DOCX 20 pages 40.2 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 40.2 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

eftalilar turk xoqonligi va arab istelosida o'rta osiyo reja 1. eftaliylar davlatining vujudga kelishi. eftaliylar davrida ijtimoiyiqtisodiy va madaniy hayot 2. turk xoqonligi. xoqonlik davrida o’rta osiyo xalqlarining iqtisodiy va madaniy hayoti 3. o’rta osiyo xalqlari arablar istilosi va hukmronligi davrida v asrning 20-yillarida o’rta osiyoga sharqdan sirdaryo va orol bo’ylari orqali yana bir ko’chmanchi aholi – kidariylar ( yuechji yoki toxarlarning avlodi) kirib keladi. kidar ismli hukmdor yo’lboshchilik qilgani uchun ular kidariylar nomi bilan tilga olinadi. kidariylar sug’diyonani, amudaryo bo’ylaridagi erlarni egallab, o’z hukmronligini o’rnatadilar. kidariylar balx shahrini o’z davlatining poytaxtiga aylantiradilar. biroq kidariylar hukmronligi uzoq davom etmadi. kidariylar bilan sosoniylar o’rtasida ziddiyatlar kuchayib, ular o’rtasida bir necha marta qurolli to’qnashuvlar bo’lib bo’ladi. 456 yilda bo’lgan navbatdagi jangda kidariylar sosoniylardan qaqshatg’ich zarbaga uchradilar. ayni payda shimoldan janubga siljib kelayotgan eftaliylar bosimiga uchrab, shimoliy hindiston tomon chekinishga majbur bo’ldilar. kidariylar u erda 75 yilcha hukmronlik qiladilar. eftaliylar. ularning etnik tarkibi, …

2 / 20

omini v asrning ikkinchi yarmida podshohlik qilgan vaxshunvor eftalon nomi bilan bog’laydi. biroq nima bo’lganda ham shu narsa haqiqatki, eftaliylar turkiston mintaqasida ko’pdan buyon yashab kelgan tub joy, erli qavmlardandir. eftaliylar hukmdori vaxshunvor eftalon 457 yilda chag’oniyon (hozirgi surxon erlari), toxariston va badaxshonni o’ziga bo’ysundiradi. so’ngra eftaliylar sug’dda ham mustahkamlanib oladi. ular ko’p o’tmay o’z hududiy erlarini kengaytirishda davom etib, qobul va panjob vodiysini, shuningdek, kuchu, qoshg’ar va xo’tonni (sharqiy turkiston) zabt etadilar. xullas, ular avvalda kushonlar saltanati egallagan hududlarni birin-ketin qo’lga kiritib, o’z siyosiy hokimiyatini ko’chaytirishga erishadilar. ular tuzgan qudratli davlat o’rta osiyodan tashqari sharqiy turkiston, shimoliy hindiston, sharqiy eron hududlariga ham yoyilgan edi. eftaliylar davrining yirik madaniy markazlari poykand varaxsha balx davlat tepasida podsho turgan shunday qilib: eftaliylar o’rta osiyo, sharqiy eron, shimoliy hindiston va sharqiy turkiston xalqlarini yagona davlatga birlashtirib, o’z o’tmishdoshlari(kushonlar) siyosatini davom ettirganlar. eftaliylar bir necha bor o’zlarining eng kuchli raqibi eron sosoniylari bilan ham …

3 / 20

iyadan katta miqdorda o’lja olib qaytganlar. kubodning o’g’li xusrav i anushirvon ham 554 yilga qadar eftaliylarga har yili xiroj to’lab turgan. keyinroq turk xoqonligining eftaliylarga bergan kuchli zarbasi natijasidagina eron eftaliylar ta’siridan qutilishga muvaffaq bo’lgan. eftaliylar davrida davlat yakka hukmdor tomonidan boshqarilgan, biroq taxt otadan bolaga meros bo’lib qolmay, sulolaning eng loyiq deb topilgan kishisiga berilgan. mamlakat hududlari markaziy hokimiyat noiblari orqali idora etilgan. davlatni boshqarishning o’ziga xos qonun-qoidalari bo’lgan. mamlakat lashkarini asosan otliq askarlar tashkil etgan. er egaligi munosabatlari. ilk o’rta asrlardayoq ijtimoiy-iqtisodiy hayotda muhim o’zgarishlar yuz berdi. vohalarda yirik sug’orish inshootlari barpo etilib, yangi erlar o’zlashtirish ishlari kengayib bordi. yangi erlarni o’zlashtirish ishlariga urug’ boshliqlari, qishloq oqsoqollari boshchilik qiladi. shu boisdan ular o’zlashtirilgan erlarni katta qismini, sug’orish inshootlari yonidagi erlarni egallaydilar. shu tariqa katta er egaligiga asoslangan mulkdorlar tabaqasi shakllanadi, ular bora-bora ziroatkor aholi ustidan xukmronlik qila boshlaydilar. o’sha zamonda ular dehqonlar deb atalgan. dehqonlarning shaharlarda hashamatli uylari, …

4 / 20

ning kuchayishi 􀂾 ularga qaram – ijarador – kadivarlar tabaqasining ortib borishi ijtimoiy-iqtisodiy hayotdagi o’zgarishlar 􀂾 o’ziga tegishli erlarda erkin xo’jalikni yurituvchi kashovarzlar tabaqasining mavjudligi yirik mulkdorlar, zodagonlar zulmi va asoratining ortishi, aholi quyi tabaqalari huquqining poymol etilishi, ularning ayovsiz ekspluatatsiya qilinishi pirovardida ijtimoiy adolat va haqqoniyat yo’lidagi xalq harakatlari, g’alayonlarining yuzaga kelishiga sabab bo’ldi. vi asr birinchi choragida eronda boshlanib, o’rta osiyo hududida ham keng aks-sado bergan mazdak1 qo’zg’oloni buning yaqqol ifodasidir. mazdakchilar «z» harfi bilan boshlanadigan 4 narsaning aholi o’rtasida teng baham ko’rilishini yoqlab chiqqandilar: zamin (er), zar (oltin, boylik), zo’rlik (kuch-hokimiyat) va zan (xotin). mazdakchilar ilgari surgan bu xil g’oyalardan shuni anglash mumkinki, ular ijtimoiy adolat tushunchasini birinchi o’ringa qo’yib, bunda er-mulk, boyliklarni aholi o’rtasida barovar taqsimlash talabini ilgari surganlar. ular davlat hokimiyati tomonidan fuqarolarning daxlsizligi va qonuniy huquqlarini himoya qilinishini, ayollar tengligini yoqlaganlar. biroq o’sha davrda, sinfiy tabaqalanish tobora kuchayib, mulkiy tengsizlik avj olayotgan bir paytda …

5 / 20

singari suv inshootlari dehqonchilik tarmoqlarini rivojlantirishga xizmat qilgan. bu davrda yangi tipdagi ko’rkam va gavjum shahar-qal’alar ko’rinishidagi aholi manzilgohlari vujudga keladi. xorazmdagi berkutqal’a, bozorqal’a, toshkentdagi oqtepa mavzeilari shular jumlasidandir. bir necha oilalardan tashkil topgan mazkur manzilgohlar qo’rg’onlar, qalin paxsa devorlar bilan o’ralgan. ularda hukmron tabaqa kishilariga xos hashamatli, bezakli ark-qasrlar, ko’p xonali binolar bilan birlikda oddiy fuqarolarga mos qilib qurilgan oddiy ko’rinishdagi turar joylar ham o’rin olgan. eftaliylar poytaxti poykand o’z davrining eng ko’rkam, obod shaharlaridan sanalgan. bu erda hunarmandchilik, savdo-sotiq, qurilish ishlari ancha rivojlangan. shahar buyuk ipak yo’lida joylashganligidan, unda turli mamlakatlarning savdo karvonlari xilma-xil mollari bilan kelib savdo qilganlar. buning uchun shaharda ko’plab bozoru rastalar, karvonsaroylar mavjud bo’lgan. mamlakatning savdo-sotiq ishlarida eronning tanga pullari bilan bir qatorda buxorxudotlar tangasi, sug’diy va xorazm tangalari ham keng muomalada yurgan. eftaliylar eron, hindiston, xitoy va uzoq vizantiya davlatlari bilan ham qizg’in savdo-sotiq aloqalarida bo’lganlar. bu esa ularga foyda, manfaat keltiribgina qolmay, …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eftalilar turk xoqonligi va arab istelosida o'rta osiyo"

eftalilar turk xoqonligi va arab istelosida o'rta osiyo reja 1. eftaliylar davlatining vujudga kelishi. eftaliylar davrida ijtimoiyiqtisodiy va madaniy hayot 2. turk xoqonligi. xoqonlik davrida o’rta osiyo xalqlarining iqtisodiy va madaniy hayoti 3. o’rta osiyo xalqlari arablar istilosi va hukmronligi davrida v asrning 20-yillarida o’rta osiyoga sharqdan sirdaryo va orol bo’ylari orqali yana bir ko’chmanchi aholi – kidariylar ( yuechji yoki toxarlarning avlodi) kirib keladi. kidar ismli hukmdor yo’lboshchilik qilgani uchun ular kidariylar nomi bilan tilga olinadi. kidariylar sug’diyonani, amudaryo bo’ylaridagi erlarni egallab, o’z hukmronligini o’rnatadilar. kidariylar balx shahrini o’z davlatining poytaxtiga aylantiradilar. biroq kidariylar hukmronligi uzoq davom etmadi. kidariylar bilan ...

This file contains 20 pages in DOCX format (40.2 KB). To download "eftalilar turk xoqonligi va arab istelosida o'rta osiyo", click the Telegram button on the left.

Tags: eftalilar turk xoqonligi va ara… DOCX 20 pages Free download Telegram