arablarning o'rta osiyoni istilo qilishi

DOC 14 pages 320.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 320.5 KB

File type DOC

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

$arablarning o'rta osiyoni istilo qilishi reja: 1. er egaligining shakllanishi. 2. efalitlar tarixiy geografiyasi. 3. turk xoqonligi. 4. ilk feodalizm davriga oid geografik bilimlar. 5. arablarning o`rta osiyoni istilo qilishi va uning geografik xususiyatlari. 6. arablarga qarshi xalq ozodlik kurashlari. 7. arablardan keyin tashkil topgan davlatlar geografiyasi. oʻrta osiyoning arablar tomonidan istilo qilinishi — arab xalifaligining oʻrta osiyoda (vii—viii asrlar) islom dinini yoyish, amudaryo va sirdaryo oraligʻidagi (hozirgi turkmaniston, oʻzbekiston, tojikiston, qozogʻiston va qirgʻiziston) yerlarni bosib olish maqsadida olib borgan harbiy harakatlari. viii asrdagi oʻrta osiyo xaritasi istilogacha boʻlgan davrdagi voqealar[ arablar 642-yilgi nahavand jangida gʻalabaga erishishi tufayli seyiston va xuroson egallanib, sosoniylar saltanati toʻliq zabt etiladi. ushbu jangdan qariyb 10 yil oʻtib, arablar oʻrta osiyoga yetib kelishdi. xurosonning markazi marv shahri 651-yilda basra hokimi abdulloh ibn amir tomonidan egallanadi va natijada xalifalik chegaralari amudaryo daryosigacha choʻziladi[1] hyperlink "https://uz.wikipedia.org/wiki/arablarning_o%e2%80%98rta_osiyo_istilosi" \l "cite_note-kennedy_hugh-2" [2]. amudaryo daryosi shimolida joylashgan hududlar arablar tomonidan „movaro …$

2 / 14

y jihatdan 4 ta hududga boʻlingan: toxariston (baqtriya) amudaryoning yuqori oqimida, shimolda hisor togʻlari, sharq va janubda hindukush togʻlari bilan oʻralgan; soʻgʻd yoki soʻgʻdiyona, oʻrta amudaryoning sharqida va zarafshon daryosi atrofida; xorazm yoki xorasmiya, amudaryoning quyi oqimidan to orol dengiziga qadar; shimolda hisor togʻlaridan to sirdaryo daryosi boʻyigacha, jumladan, yettisuv va fargʻona vodiysini oʻz ichiga olgan hududga[5]. hozirgi kundagidek aholi ikki tilda muloqot qiladigan guruhga mansub edi: vii asrda oʻtroqlashishga moyil boʻlgan eron tillarida soʻzlashuvchi xalqlar va oʻsha davrda asosan koʻchmanchi boʻlgan turkiy xalqlar[3]. movarounnahr tarixida markaziy osiyodan koʻchmanchi xalqlarning bosqinlari tez-tez sodir boʻlgan. miloddan avvalgi ii asrda yuechjilar (toxarlar) yunon-baqtriya podsholigini tor-mor etib, kushon podsholigini tuzdilar, ularning hukmronligida buddaviylik bu hududga kirib keldi. v asr boshlarida kushonlar oʻrniga eftaliylar bilan hokimiyat tepasiga kelishadi, ularning hukmronligi vi asr oʻrtalarigacha, ya'ni turk xoqonligi vujudga kelganga qadar davom etgan. xoqonlik ikki qismga boʻlingandan soʻng gʻarbiy turk xoqonligi movarounnahrning turli mahalliy hokimliklari ustidan …

3 / 14

$tonda eng muhim hokimliklar badaxshon, xuttalon, qubodiyon va chagʻoniyon edi. amudaryoning janubida, quyi toxaristonda, markaziy shahar hisoblangan qadimiy balx shahri joylashgan bo'lib, u toxaristonning eng muhim aholi manzilgohi va uning diniy markazi hisoblangan, bundan tashqari, balx shahrida joylashgan navbahor buddaviylik stupasi juda mashhur boʻlib, koʻplab ziyoratchilarni oʻziga jalb qilgan. yana joʻzjon, bodgʻis, hirot va bomiyon ham muhim hokimliklar edi[8] hyperlink "https://uz.wikipedia.org/wiki/arablarning_o%e2%80%98rta_osiyo_istilosi" \l "cite_note-kenndey-9" [9]. hisor tizmasidan shimoli-gʻarbda zarafshon daryosi boʻyida soʻgʻdiyona oʻlkasi joylashgan. bu qadimiy oʻlka oʻz madaniyati, tili va an'analariga ega boʻlgan boʻlib, arxeologik topilmalar va yozma manbalar orqali yaxshi oʻrganilgan. soʻgʻdiyona ham bir qancha mayda hokimliklarga boʻlingan, biroq ikkita asosiy hokimlik – buxoro va samarqand qolgan hokimliklar ustidan hukmron edi. soʻgʻdlar „buyuk ipak yoʻli“[10] hyperlink "https://uz.wikipedia.org/wiki/arablarning_o%e2%80%98rta_osiyo_istilosi" \l "cite_note-gibb5-11" [11] da asosiy savdogarlar hisoblangan. xitoy yilnomalarida mahalliy hokimlarning aksariyati bir hukmron xonadonga mansubligi, bu xonadon boshligʻi samarqand hokimi esa turk xoqonlari bilan oilvaiy rishta bogʻlaganligi qayd etilgan. mahalliy hokimlarning …$

4 / 14

$g iii asr oxiri va arablar istilosining boshlarigacha boʻlgan davr tarixi yetarlicha arxeologik va yozma manbalar yoʻqligi tufayli aniq emas. hozirgacha olimlar bu hududda buddaviylikning belgilari mavjud emasligi va zardushtiylikning hukmronligi davom etishi tufayli xorazm kushonlar hukmronligi ostida bor yoki yoʻq ekanligi haqida bahslashib kelmoqdalar. at-tabariyning ma'lumotiga koʻra, bu hudud ardashir i (224-242) davrida sosoniylar tomonidan bosib olinib, sosoniylar davlatiga ma'lum darajada qaram qilingan. qadimgi tangalar oʻrganilishi va xi arsda yashagan olim al-beruniyning yilnomlari orqali xorazmni iv asr boshidan afrigʻiylar sulolasi boshqarganligi aniq[14] hyperlink "https://uz.wikipedia.org/wiki/arablarning_o%e2%80%98rta_osiyo_istilosi" \l "cite_note-nerazik207-15" [15]. xuddi shuningdek, xorazmning vi—vii asrlarda turkiylar hukmronligi ostida boʻlgan-boʻlmaganli ham noaniq. vi—viii asrlarga oid xorazmdagi ayoz qal'a tarixchi hugh n. kennedy ta'kidlaganidek, movarounnahr „imkoniyat va katta boylikka ega, oʻz mustaqilligini yuksak qadrlaydigan jangovar xalq tomonidan himoyalangan boy oʻlka edi“, va shu tufayli ilk musulmon istilolarida uning boʻysundirilishi eng shiddatli va uzoq davom etgan boʻlib chiqdi[2]. o`rta osiyoda v asrlarga kelib erga egalik …$

5 / 14

armida sirdaryodan to amudaryogacha bo`lgan hududda o`z davlatini barpo etdilar. v asrning 20 yillarida esa xorazm va amudaryo xavzasiga sharq tomondan yana bir ko`chmanchilar, kushonlarning avlodi bo`lmish toxarlar kirib keldi. ular so`g'd erlarini tez orada ishg'ol etishib kidariylar (hukmdor nomidan kelib chiqqan) davlatiga asos soldilar. balx shahri kidariylarning poytaxtiga aylandi. kidariylar o`z hududlarini janub tomonga kengaytirishga uringanligi uchun sosoniylarning asosiy dushmanlariga aylandi. kidariylar o`z hududlarini janub tomonga kengaytirishga urunganligi uchun sosoniylarning asosiy dushmanlariga aylangan. keyinchalik tolikon yaqinida kidariylar va sosoniylar o`rtasida chegara belgilangan (456 yilgi jangdan keyin kidariylar tushkunlikka yuz tutganlar). v asr o`rtalarida o`rta osiyoga yana bir ko`chmanchiqabila-eftallar shimol tomondan kirib keldilar va kidariylarni janubga-hindistonga ketishga majbur qildilar. vaxshunvor boshchilik qilgan eftal davlati birin-ketin chog'oniyon, toxariston va badaxshonni zabt etadi. eftallar tolikon yaqinidagi chegaradan ham o`tib vi asr boshlarigacha qobul, panjob, qarashar, kuchu, qoshg'ar va xo`tanni ham zabt etib o`rta osiyo, sharqiy eron, shimoliy hindiston va sharqiy turkistonni birlashtirgan …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arablarning o'rta osiyoni istilo qilishi"

arablarning o'rta osiyoni istilo qilishi reja: 1. er egaligining shakllanishi. 2. efalitlar tarixiy geografiyasi. 3. turk xoqonligi. 4. ilk feodalizm davriga oid geografik bilimlar. 5. arablarning o`rta osiyoni istilo qilishi va uning geografik xususiyatlari. 6. arablarga qarshi xalq ozodlik kurashlari. 7. arablardan keyin tashkil topgan davlatlar geografiyasi. oʻrta osiyoning arablar tomonidan istilo qilinishi — arab xalifaligining oʻrta osiyoda (vii—viii asrlar) islom dinini yoyish, amudaryo va sirdaryo oraligʻidagi (hozirgi turkmaniston, oʻzbekiston, tojikiston, qozogʻiston va qirgʻiziston) yerlarni bosib olish maqsadida olib borgan harbiy harakatlari. viii asrdagi oʻrta osiyo xaritasi istilogacha boʻlgan davrdagi voqealar[ arablar 642-yilgi nahavand jangida gʻalabaga erishishi tufayli ...

This file contains 14 pages in DOC format (320.5 KB). To download "arablarning o'rta osiyoni istilo qilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: arablarning o'rta osiyoni istil… DOC 14 pages Free download Telegram