anorganik birikmalarning olinishi va xossalari

DOCX 43 pages 616.7 KB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 616.7 KB

File type DOCX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

anorganik birikmalarning asosiy sinflari arxiv.uz anorganik birikmalarning olinishi va xossalari reja: 1. oksidlarning sinflanishsi, nomlanishi, olinishi va hossalari 2 asoslar, ularning turlari, nomlanishi, olinish usullari va xossalari 3 kislotalar, ularning sinflanishi, olinish usullari va xossalari 1. oksidlarning sinflanishsi, nomlanishi, olinishi va hossalari hamma moddalar oddiy va murakkab moddalarga bo’linadi. oddiy moddalar bitta element atomlaridan iborat bo’ladi, murakkab moddalar esa ikki yoki undan ko’p element atomlaridan tuzilgan bo’ladi. anorganik birikmalarning eng muhim sinflariga oksidlar, asoslar, kislotalar va tuzlar kiradi. bularning barchasi murakkab moddalardir. oksidlar – ikki elementning biri kislorod bo’lgan murakkab moddalarga aytiladi. oksidlar ikkiga bo’linadi · tuz hosil qiluvchilar –kislotalar va ishqorlar bilan o’zaro ta’sirlashib tuzlar hosil qiladi; · tuz hosil qilmaydigan yoki indefferent (befarq) – tuzlar hosil qilmaydi, kislotalar va ishqorlarga nisbatan befarq. bu turdagi oksidlar kam: h2o, no, co, sio, n2o, so …. tuz hosil qiluvchi oksidlar o’z navbatida asosli, kislotali va amfoter oksidlarga bo’linadi. suv bilan birikib …

2 / 43

mos keladigan oksidlarga amfoter oksidlar deyiladi. (“amfoter”- ikkilamchi). masalan: h3alo3 al2o3 al(oh)3 alyuminat amfoter amfoter kislotasi oksid asos amfoter oksidlarning hammasi suv bilan ta’sirlashmaydi, shuning uchun undan olinadigan kislota yoki asos faqat bilvosita usulda amalga oshiriladi. masalan zno + h2o→↓(oddiy sharoitda) zno + 2hcl = zncl2 + h2o zncl2+2naoh=zn(oh)2+2nacl oksidlarning umumiy formulasi: r2on (r2o, ro, ron) ko’rinishida bo’ladi bu yerda 2 kislorod valentligi, r – istalgan kimyoviy element. oksidlarning nomlanishi “oksid” so’zi kislorodning lotincha – oksigenium nomidan kelib chiqadi, undagi “oks” o’zagiga “id” qo’shimchasi qo’shilgan. oksidlarni nomlashda “oksid” so’ziga, ayni oksidni hosil qiluvchi kimyoviy elementning nomi qo’shiladi. masalan: k2o – kaliy oksidi, dikaliy oksidi; cao – kalsiy oksidi, kalsiy monooksidi. agar element o’zgaruvchan valentlikka ega bo’lsa va bir qancha oksidlar hosil qilsa, element nomidan keyin qavs ichida rim raqamlari bilan elementning valentligi ko’rsatiladi. masalan: p2o3 – fosfor(iii) oksidi, difosfor trioksidi, p2o5- fosfor(v) oksidi, difosfor pentaoksidi, feo – temir(ii) oksidi, temir …

3 / 43

i olinish usullari: oksdlarni laboratoriyada va sanoatda olishning turli hil usullari mavjud. oksidlarni olishni umumiy usullari ustida qisqacha to’xtalamiz: oddiy yoki murakkab moddalarning kislorod bilan ta’sirlanishi: a) metallarni kislorod bilan ta’siri: 2ca + o2 = 2cao 4al + 3o2 =2al2o3 2fe + o2 = 2feo (kislorod kam bo’lsa) 4fe + 3o2 = 2fe2o3 (kislorod mo’l bo’lsa) b) metallmaslarni kislorod bilan ta’siri: c + o2 = co2 s + o2 = so2 4p + 3o2 = 2p2o3 (kislorod kam bo’lsa) 4p + 5o2 = 2p2o5 (kislorod mo’l bo’lsa) v) murakkab moddalarni kislorod bilan ta’siri: 2h2s +3o2 = 2h2o + 2so2 sih4 + 2o2 = sio2 + 2h2o 4nh3 + 5o2 = 4no + 6h2o 4fes2 + 11o2 = 2fe2o3 + 8so2 ↑ bu reaksiyalarning hammasida yonish sodir bo’ladi. organik moddalar kislorodda yonganda aksariyat hollarda suv va karbonat angidrid hosil bo’ladi: ch4 + 2o2↦ co2 + 2h2o c2h5oh + 3o2↦ 2co2 + …

4 / 43

haroitda ularning ko’pchiligi gazlar, so3, mn2o7 va cl2o7 lar suyuqlik, n2o5, p2o3, p2o5, clo3 kabilar qattiq, ularning ranglari turlicha (masalan n2o3 – to’q ko’k, clo3 – to’q qizil, mn2o7 – to’q binafsha, no2 - qo’ng’ir) ular yoqimli, yoqimsiz yoki o’tkir hidli, zaharli ham bo’ladi (so2, r2o5). kislotali va befarq oksidlarning aksariyat qismlari kristallanib molekulyar kristall panjara hosil qiladilar (past haroratda), sio2 – bundan mustasno bo’lib, u atom kristall panjaraga ega. oksidlarning kimyoviy xossalari. oksidlarning kimyoviy xossalari ularning suvga, kislotalarga, ishqorlarga, tuzlarga, bir – birlariga, metallar va metallmaslarga bo’lgan munosabatlarida namoyon bo’ladi. suvga bo’lgan munosabatlari. asosli oksidlardan faqat ishqoriy, ishqoriy – er metallarining oksidlari suv bilan ta’sirlashib ishqorlar hosil qiladilar: na2o + h2o = 2naoh bao + h2o = ba(oh)2 qolgan metallarning oksidlari va amfoter oksidlar suv bilan ta’sirlashmaydilar. ko’pchilik kislotali oksidlar suv bilan ta’sirlashib kislotalar hosil qiladilar: n2o5 + h2o = 2hno3 so3 + h2o = h2so4 p2o5 + 3h2o …

5 / 43

o3)2 + mn(no3)4 + 4h2o kislotali oksidlarning kislotalar bilan ta’sirlanishlari kam mos: sio2 + 4hf = sif4 ↑ + 2h2o 2hno3 + p2o5 = n2o5 + 2hpo3 asoslarga bo’lgan munosabatlari: kislotali oksidlar odatdagi sharoitda ishqorlar bilan birikib tuz va suv hosil qiladilar: so3 + 2koh = k2so4 + h2o p2o5 + 3ca(oh)2 = ca3(po4)2 + 3h2o co2 + 2koh = k2co3 + h2o asoslar bilan suyuqlantirilganda ta’sirlashib tuz va suv hosil qiladilar: sio2 + ca(oh)2 =t0 casio3 + h2o sio2 + zn(oh)2 =t0 znsio3 + h2o agar oksid ko’p negizli kislota angidridi bo’lsa va oksid mo’l bo’lganda nordon tuz hosil bo’lishi mumkin. bunda suv molekulasi ham yutilishi yoki chiqishi mumkin: koh + co2 = khco3 mo’l 2ca(oh)2 + p2o5 = 2cahpo4 + h2o ca(oh)2 + p2o5 + h2o= ca(h2po4)2 ishqoriy va ishqoriy – er metallarining oksidlari suyuqlantirilganda amfoter oksidlar bilan ta’sirlashib tuz va suv hosil qiladilar: li2o + 2al(oh)3 =t0 …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "anorganik birikmalarning olinishi va xossalari"

anorganik birikmalarning asosiy sinflari arxiv.uz anorganik birikmalarning olinishi va xossalari reja: 1. oksidlarning sinflanishsi, nomlanishi, olinishi va hossalari 2 asoslar, ularning turlari, nomlanishi, olinish usullari va xossalari 3 kislotalar, ularning sinflanishi, olinish usullari va xossalari 1. oksidlarning sinflanishsi, nomlanishi, olinishi va hossalari hamma moddalar oddiy va murakkab moddalarga bo’linadi. oddiy moddalar bitta element atomlaridan iborat bo’ladi, murakkab moddalar esa ikki yoki undan ko’p element atomlaridan tuzilgan bo’ladi. anorganik birikmalarning eng muhim sinflariga oksidlar, asoslar, kislotalar va tuzlar kiradi. bularning barchasi murakkab moddalardir. oksidlar – ikki elementning biri kislorod bo’lgan murakkab moddalarga aytiladi. oksidlar ikkiga bo’linad...

This file contains 43 pages in DOCX format (616.7 KB). To download "anorganik birikmalarning olinishi va xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: anorganik birikmalarning olinis… DOCX 43 pages Free download Telegram