anorganik birikmalarning eng muhim sinflari

DOC 17 pages 517,0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 517,0 KB

Fayl turi DOC

Pages 17

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

3-mavzu: anorganik birikmalarning eng muhim sinflari. reja: 1. oksidlar. nomlanishi, olinishi, xossalari va ishlatilishi. 2. asoslar, ularning turlari, olinishi, xossalari va ishlatilishi. 3. kislotalar, tuzlar. orta, nordon, asosli, qo‘sh va kompleks tuzlar. kimyoviy moddalar shartii ravishda ikki toifaga bo'linadi: anorganik va organik moddalar. organik moddalarga uglerodning birikmalari kiritiladi. ulaming tarkibida uglerod va vodorod elementi bo'lishi shart. anorganik moddalarga ugleroddan tashqari barcha elementlarning birikmalari kiritiladi. uglerodning kislorodii va boshqa elementlar bilan hosil qilgan ayrim birikmalari ham anorganik moddalarga kiritiladi. anorganik moddalarni o'rganish oson bo'lishi uchun ularni tarkibi va xossalariga qarab: oksidlar, asoslar, kislotalar va tuzlar deb ataladigan sinflarga bo'linadi.oksidlar oksidlar tabiatda eng keng tarqalgan murakkab moddalardan hisoblanadi. ularni tarkibi ikki elementdan tashkil topgan bo'lib biri kisloroddan iborat. kislorodning barcha elementlar bilan hosil qilgan birikmalari oksidlar deb ataladi. oksidlaming ko'pchiligi odatdagi sharoitda qattiq (metallaming barcha oksidlari; mgo, cao, cuo va hokazo), ayrimlari gaz (metalmaslar oksidlari: co2 so2 no2 va hokazo) va suyuq …

2 / 17

bilan birikkanda hosil bo'ladi: 4na+o2=2na2o; 2ca+o2=2cao 2. tuzlarning parchalanishidan hosil bo'ladi: sasoz ( cao+co2; (cuoh)2co3 ( 2cuo+h2o+co2 3. asoslar (gidroksidlar)ning parchalanishidan hosil bo'ladi: cu(oh) 2 ( cuo+h2o; 2fe(oh) 3 ( fe2o3+3h2o nomlanishi. metall o'zgarmas valentlikka ega bo'lib, faqat bitta oksid hosil qilsa, oksidning nomi metall nomiga «oksid» so'zi qo'shib hosil qilinadi: na2o — natriy oksid; cao — kalsiy oksid. agar bir metall ikki yoki undan ortiq oksid hosil qilsa, u taqdirda metallning nomidan keyin rim raqamida qavs ichida uning valentligi yozilib, keyin «oksid» so'zi qo'shib aytiladi. feo - temir (ii)-oksid; fe2o3 - temir (iii)-oksid. ayrim asosli oksidlar turmushda qo'llanilishiga qarab ham nomlanadi; cao — so'ndirilmagan ohak; mgo — magneziya. asosli oksidlarning hammasi qattiq moddalar. kimyoviy xossalari. 1. asosli oksidlarning ayrimlari oddiy sharoitda suv bilan birikib suvda eriydigan asos (ishqor)lami hosil qiladi: k2o+h2o=2koh; sao+n2o=sa(on) 3 kaliy gidroksid kalsiy gidroksid 2 kislotalar bilan reaksiyaga kirishganda tuz va suv hosil bo 'ladi: cuo+h2so4=cuso4+h2o; …

3 / 17

so2, so2, p2o5, so3, kabi oksidlar ularga misol bo'ladi. bu oksidlami kislotali deyilishiga sabab ularga tegishli kislotalar muvofiq keladi. masalan, co2 ga h2co3 (karbonat kislota), so2 ga h2so3, (sulfit kislota), p2o5, ga h3po4 (ortofosfat kislota), so3 ga esa h2so4 (sulfat kislota) muvofiq keladi. ayrim yuqori valentlikka ega bo'lgan metallaming' oksidlari ham kislotali oksidlar xossasiga ega bo'ladi. bunday oksidlarga sr2o3 (xrom (vi)-oksid). mn2o7 (marganes (vii)-oksid)lar misol bo'lib, ularga h2cro4 (xromat) va hmno4 (permanganat) kislotalar muvofiq keladi. olinishi. 1. kislotali oksidlar metallmaslar bevosita kislorod bilan birikkanda (kislorod muhitida yonganda) hosil bo'ladi: nomlanishi. odatda kislotali oksidlami nomlashda metallmasning nomi yozilib, undan keyin qavs ichida uning valentligi yoziladi va oksid so'zi qo'shiladi. masalan, co2 - uglerod (iv)-oksid; so3 - oltingugurt (vi)-oksid n2o3 - azot (iii)-oksid kislotali oksidlar «angidridlar»' ham deyiladi. sho’nga muvofiq ulami nomlaganda, dastlab shu oksidga qaysi kislota muvofiq kelsa o'sha kislota nomi yozilib, so'ngra «angidrid» so'zi ao'shih avtilndi- kimyoviy xossalari. kislotali oksidlar …

4 / 17

ridni olib quyosh energiyasi yordamida qand moddalarini sintez qiladi. bu jarayon fotosintez deb ataladi. shuningdek, karbonat angidrid salqinlantiruvchi ichimliklarni tayyorlashda, ham ayrim kimyoviy moddalarni sintez qilishda asosiy xomashyo sifatida ishlatiladi. kremniy oksididan shisha, sement va boshqa qurilish materiallari tayyorlashda foydalaniladi. asosli oksidlardan turmushda kalsiy oksidi, ba'zan uni so 'ndirilmagan ohak deb ataladi. u tabiatda eng keng tarqalgan mineral ohak toshni kuydirib olinadi. asosan u qurilish material tayyorlashda ishlatiladi. ayrim metallarning oksidlari turii xil shisha navlari tayyorlashda, buyumlami sirlashda va boshqalarda ishlatiladi. so4 no2 kabi oksidlar kislotalar olishda ishlatiladi. savollar 1. qanday moddalar oksidlar deb ataladi? misollar keltiring. 2. oksidlami gruppalarga ajratish ulaming qaysi xossalariga asoslangani 3. quyidagi oksidlarning qaysi biri suv bilan reaksiyaga kirishadi: na2o, cao, cuo, fe2o3, sio2, no2? tegishli reaksiyalarninj tenglamalarini yozing. 4. quyidagi oksidlarning qaysi biri asoslar (ishqorlar) bilan reaksiyaga kirishadi: co2 so3, a12o3 feo, cr2o3 tegishli reaksiyalarning tenglamalarini yozing. asoslar asosli oksidlarning gidratlari asoslar deb ataladi. …

5 / 17

maydigan asoslarga bo'lish mumkin. ishqoriy va ishqoriy-yer metallari (na, k, ca, ba va boshqalar)ning gidroksidlari suvda yaxshi eriydi. ular ishqorlar deb atalib, eritmasi o'ziga xos mazaga ega bo'ladi. boshqa metallarning gidroksidlari suvda erimaydigan asoslarga kiradi. asoslarning hammasi qattiq moddalar, faqat ammoniy-gidroksidi suvdagi eritmasidagina mavjud bo'ladi. u ammiakni suvda erishidan hosil bo'ladi. ishqorlaming suvdagi eritmalari indikatorlar rangini o'zgar-tiradi (masalan, lakmusni ko'kartiradi). ulaming konsentrlangan eritmalari tirik organizm to'qimalarini, ayrim buyumlami yemi-radi. shuning uchun ham ulami o 'yuvchi ishqorlar deb ataladi. olinishi. 1. suvda eriydigan asoslar ayrim metallar suv bilan reaksiyaga kirishganda hosil bo'ladi. 2na+2h2o=2naoh+h2(; cao+h2o=ca(oh) 2 sanoatda ishqoriar metall tuzlarining suvdagi eritmasini elektroliz qilib olinadi. masalan, osh tuzining eritmasi elektroliz qilinganda eritmada o'yuvchi natriy hosil bo'ladi. 2. tegishli metallaming suvda yaxshi eriydigan tuzlariga ishqoriar ta'sir ettirib, suvda erimaydigan asoslar olinadi: cucl2+2naoh = cu(oh) 2+2nacl eritma havorang cho'kma feso4+2koh=(fe(oh) 2+k2so4 eritma och yashil cho'kma 2 ayrim metallaming oksidlari suv bilan birikkanda asoslar hosil …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "anorganik birikmalarning eng muhim sinflari"

3-mavzu: anorganik birikmalarning eng muhim sinflari. reja: 1. oksidlar. nomlanishi, olinishi, xossalari va ishlatilishi. 2. asoslar, ularning turlari, olinishi, xossalari va ishlatilishi. 3. kislotalar, tuzlar. orta, nordon, asosli, qo‘sh va kompleks tuzlar. kimyoviy moddalar shartii ravishda ikki toifaga bo'linadi: anorganik va organik moddalar. organik moddalarga uglerodning birikmalari kiritiladi. ulaming tarkibida uglerod va vodorod elementi bo'lishi shart. anorganik moddalarga ugleroddan tashqari barcha elementlarning birikmalari kiritiladi. uglerodning kislorodii va boshqa elementlar bilan hosil qilgan ayrim birikmalari ham anorganik moddalarga kiritiladi. anorganik moddalarni o'rganish oson bo'lishi uchun ularni tarkibi va xossalariga qarab: oksidlar, asoslar, kislotalar va tuzlar ...

This file contains 17 pages in DOC format (517,0 KB). To download "anorganik birikmalarning eng muhim sinflari", click the Telegram button on the left.

Tags: anorganik birikmalarning eng mu… DOC 17 pages Free download Telegram