iqtisodiy geografiya: nazariya, metodika va amaliyot

DOC 180 стр. 1,7 МБ Бесплатная загрузка

180 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,7 МБ

Тип файла DOC

Страницы 180

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 180

a a. soliev iqtisodiy geografiya: nazariya, metodika va amaliyot (tanlangan asarlar) toshkent – 2013 kitob muallifning 70-yillik yubileyiga bag'ishlangan bo'lib, unda iqtisodiy (ijtimoiy) geografiyaning nazariy va amaliy masalalariga oid maqolalar o'rin olgan. shuningdek, muallifning ilmiy ishlari ro'yxati, fan haqidagi fikr-mulohazalari hamda shogirdlari to'g'risida ma'lumotlar keltirilgan. kitobdan iqtisodiy geografiya va mintaqaviy iqtisodiyot masalalari bilan shug'ullanadigan mutaxassislar, o'qituvchi va ilmiy tadqiqotchilar foydalanishlari mumkin. mas'ul muharrir geografiya fanlari doktori, professor o.b.ata-mirzaev so'zboshi iqtisodiy geografiya fani ham boshqa fanlar qatorida o'z o'rni va nufuziga, ilmiy va amaliy ahamiyatiga ega. u hududlarning nima bilan mashg'ulligi (funktsiyasi), iqtisodiy sig'imi va ixtisoslashuvi, kishilarning ijtimoiy hayotidagi geografik farqlarni o'rganadi. bu fan doimo joylarning xususiyati va sifati, iqtisodiy va ijtimoiy sohalarning hududiy tarkibi va tizimi bilan shug'ullanadi. uning uchun hududiy majmualar, ijtimoiy-iqtisodiy rayonlarning shakllanishi va rivojlanishi katta mazmun kasb etadi. iqtisodiy geografiyada u yoki bu hodisaning joylanishi, unga ta'sir etuvchi omillar, turli tarmoqlarning hududiy tashkil etish qonuniyatlari muhimdir. bu …

2 / 180

lantirmoqda. milliy iqtisodiyot tarkibida so'nggi yillarda avtomobilsozlik, engil va qurilish materiallari sanoatining jadal rivojlanishi, qoraqalpog'iston respublikasi, namangan, jizzax, samarqand, sirdaryo kabi viloyatlar ijtimoiy-iqtisodiy salohiyatining yuksalib borishi, investitsiya hajmining muttasil ko'payishi respublikamizning bugungi iqtisodiy geografiyasini aks ettirib turibdi. kichik biznes va xususiy tadbirkorlik, ishlab chiqarishni diversifikatsiya va modernizatsiya qilish, sanoatni innovatsion – industrial asosda rivojlantirish, qishloq taraqqiyoti kabi dasturlarning hududiy jihatlari ham borki, ularni amalga oshirishda hozirgi zamon iqtisodiy va ijtimoiy geografiyasi fanining ham o'rni katta. ta'kidlash joizki, mazkur fan turli mamlakat va turli davrlarda bir xil nomda atalmagan. u avval iqtisodiy, so'ngra iqtisodiy va ijtimoiy, hozirgi kunda esa keng ma'nodagi ijtimoiy geografiya deb ham nomlanadi. shuningdek, uni sotsial, inson yoki gumanitar geografiya kabi nomlari bor, ularga qo'shimcha ravishda ba'zan siyosiy, rekreatsiya geografiyasi so'zlari ham ishlatiladi. ushbu kitobda qisqaroq, ba'zan iqtisodiy yoki ijtimoiy geografiya, ayrim holatlarda esa uning hozirgi kundagi rasmiy nomi “iqtisodiy va ijtimoiy geografiya” ishlatilgan bo'lib, yuqoridagi 3 ko'rinishdagi …

3 / 180

va f.rajabovlar tashabbusi va bevosita ishtiroki asosida yaratildi. ularga cheksiz minnatdorchilik bildiraman, ilmiy ishlarida ulkan zafarlar tilayman. muallif birinchi bob. iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning ob'ekti va predmeti jamiyat taraqqiyoti, ijtimoiy-iqtisodiy o'zgarishlar faqat vaqt (davr) davomida kechmaydi, ular ayni paytda muayyan joyda — makonda ham sodir bo'ladi. ijtimoiy rivojlanishning ana shu hududiy jihatlari geografiya fanining tadqiqod doirasiga kiradi. biroq jamiyat rivoji bilan uni o'rganuvchi fanlarning tadqiqod ob'ekti ham murakkablashib va takomillashib boradi. bu tabiiy va o'z-o'zicha qonuniy holdir. ma'lumki, har qanday fan tadqiqot ob'ektiga va o'zining predmetiga ega bo'lishi kerak. bu erda ob'ekt serqirra borliq, hodisa va voqealar bo'lib, u birgina fan uchun emas, balki ko'p fanlar birikmasiga xizmat qiladi. foto - yoki kinoapparat, videokamera ob'ektivi barcha borliqni qamrab oladi va unda bizni qiziqtirmaydigan narsalar ham o'z aksini topishi mumkin. vaholanki, har bir fan hodisa yoki voqealarni o'zining xususiyati va mohiyatiga ko'ra faqat bir tomonini o'rganadi. ana shu “bir tomoni”, jihati …

4 / 180

a boshqa tomonlarini ilmiy asosda tahlil qiladi va h.k. iqtisodiy geografiyaning ob'ekti avvallari ma'lum bir mamlakat yoki rayonning xo'jaligi va aholisi, ishlab chikarish kuchlarining joylanishidan iborat bo'lgan bo'lsa, keyinchalik u xo'jalik va aholining hududiy tarkibi yoki tizimi, hududiy ijtimoiy - iqtisodiy majmualar (komplekslar) shaklini oldi. shunga muvofiq, ushbu fanning vazifasi ham o'zgarib bordi: ilgari asosiy e'tibor qaerda nima borligini o'rganishga qaratilgan bo'lsa, hozirgi kunda esa nima uchun u yoki bu voqelik aynan shu joyda vujudga kelganligini ilmiy asosda izohlab va baholab berilishi talab etiladi. bunday qonuniyatlarni chuqur anglash fanning amaliy ahamiyatini yanada oshiradi. chunki, u endi turli yiriklikdagi hududiy ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarning tahlilidan ularning tashhisiga, undan esa prognoz va boshqarish darajasiga ko'tarilmoqda. jamiyat taraqqiyoti, ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanish va joylanishidagi jarayonlar iqtisodiy geografiya ob'ektining o'zgarishiga sabab bo'ladi. shunga mos ravishda bu fanning tadqiqod predmeti va vazifalari ham takomillashib boradi. ayni paytda bunday evolyutsion jarayonlar fan nomini zamon talabiga muvofiqlashuviga olib keladi. …

5 / 180

s ettiruvchi inson, gumanitar, sotsial, ijtimoiy geografiya kabi nomlar paydo bo'ldi. hozirda rossiya va ayrim mdh mamlakatlarida u “iqtisodiy, sotsial, siyosiy va rekreatsiya geografiyasi” deb rasman yuritiladi. bu nomga madaniy geografiya, turizm va boshqa notabiiy geografik yo'nalishlar ham kirishiga da'vogar bo'lib turishibdi . fikrimizcha, fan nomini bunday murakkablashtirmasdan uni bir so'z bilan “ijtimoiy geografiya” deb belgilash ma'qulroq bo'lsa kerak. biroq, bu erda “ijtimoiy” sotsial so'zi bilan ma'nodosh emas, u kengroq tushuncha hisoblanadi. aytish joizki, mazkur fanning muayyan bir barqaror, barchani qanoatlanturuvchi ta'rifi yo'q. buning sababi — geografiya fanining keng qamrovligi, ob'ekt va nomining davr mobaynida o'zgarib turishidir. shu bilan birga, iqtisodiy geografiya ta'riflarining ko'pchiligida ishlab chiqarish quchlari, ularning joylashish xususiyatlari ta'kidlanadi. bular ushbu fanning o'zak tushunchasiga, aksiomasiga aylanib qolgan. albatta, bu bejiz emas, chunki iqtisodiyotning asosini ishlab chiqarish kuchlari, iqtisodiy geografiyaning mohiyatini esa ularning joylashuv xususiyatlari belgilab beradi. qolaversa, rivojlanish faqat aniq bir joyda, makonda amalga oshadi, shu bois, joylanish …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 180 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "iqtisodiy geografiya: nazariya, metodika va amaliyot"

a a. soliev iqtisodiy geografiya: nazariya, metodika va amaliyot (tanlangan asarlar) toshkent – 2013 kitob muallifning 70-yillik yubileyiga bag'ishlangan bo'lib, unda iqtisodiy (ijtimoiy) geografiyaning nazariy va amaliy masalalariga oid maqolalar o'rin olgan. shuningdek, muallifning ilmiy ishlari ro'yxati, fan haqidagi fikr-mulohazalari hamda shogirdlari to'g'risida ma'lumotlar keltirilgan. kitobdan iqtisodiy geografiya va mintaqaviy iqtisodiyot masalalari bilan shug'ullanadigan mutaxassislar, o'qituvchi va ilmiy tadqiqotchilar foydalanishlari mumkin. mas'ul muharrir geografiya fanlari doktori, professor o.b.ata-mirzaev so'zboshi iqtisodiy geografiya fani ham boshqa fanlar qatorida o'z o'rni va nufuziga, ilmiy va amaliy ahamiyatiga ega. u hududlarning nima bilan mashg'ulligi (funktsiyasi)...

Этот файл содержит 180 стр. в формате DOC (1,7 МБ). Чтобы скачать "iqtisodiy geografiya: nazariya, metodika va amaliyot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: iqtisodiy geografiya: nazariya,… DOC 180 стр. Бесплатная загрузка Telegram