ravshanova gulbahorning o'zbek adabiy tili fanidan tayyotlagan kurs ishi

DOCX 31 pages 56.3 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 56.3 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

turon universitetining filologiya va tillarni o’qitish o’zbek tili yo’nalishining 023/4-guruh talabasi ravshanova gulbahorning hozirgi o’zbek adabiy tili fanidan tayyotlagan kurs ishi derivatsion tahlil g’afur g’ulomning “mening o’g’rigina bolam “ hikoyasi misolida. reja: kirish. 1. derivatsion tahlilning tutgan o’rni va uning mohiyati. asosiy qism. 2. derivatsion tahlilning ahamiyati. 3. derivatsion tahlil va uning mohiyati. 4. derivatsion tahlilning turlari. 5. derivatsion tahlil “mening o’g’rigina bolam “ asari tahlilida. 6. xulosa. 7. foydalangan adabiyotlar ro’yxati. derivatsiya (so'z yasalishi, hosil bo'lishi) tilshuno , «sifat», «son» grammatik ma'nosi juda katta miqdordagi so'ziar uchun umumiy. lug'aviy ma'no (semema) har bir ieksemada o'ziga xos va yakka, xususiy bo'lsa, grammatik ma'no bir turdagi juda ko'p ieksema uchun umumiy. yoki [wpm - kesimlik ko'rsatkichiari bilan shakliangan atov birligi] sintaktik qolipining o'ng tomoni uning grammatik ma'nosi bo'lib, u chap, ya'ni shakiiy tomoni bilan birgaiikda o'zbek tilidagi bare ha nutqiy gap uchun umumiy. grammatik ma'noning abstraktligi deganda uning bevosita kuzatishda beriimaganligi …

2 / 31

ularning yangi grammatik tabiat kasb etganligini ko'rsatadi. masaian, [aql] so'zi «ot» , «mavhum ot» grammatik ma'nolariga ega. undan [-lil so'z yasovchi shakli vositasida sifat yasalishi bilan, albatta, grammatik ma'noda ham katta o'zgarish yuz berdi. ko'rinadiki, birorta lisoniy birlik (bir pianii bo'lgan fonetik birliklardan tashqari) grammatik ma'nodan xoli bo'loimaydi. faqat mustaqil leksemadagina iug'aviy va grammatik ma'no dialektik bog'liqlikda bo'ladi. sintaktik qolip, yordamchi ieksema va grammatik shakida faqat grammatik ma'no mavjud. grammatik ma'no grammatik shakllanmagan ieksemaning lisoniy mohiyatida mavjud bo'lishi ham, grammatik shakl yoki grammatik qolip yordamida ifodaianishi ham mumkin. masalan, (kitobfar) so'zshaklining «turdosh ot» grammatik ma'nosi boshqa barcha turdosh otda bo'igani kabi uning mohiyatida mavjud, «ko'plik» ma'nosi esa ma'lum bir shaki (-far) yordamida ifodalangan. kitobni 0 'qimoq birikuvidagi (kitob) so'zining «tobe uzv» grammatik ma'nosi unga lisoniy sintaktik qolip asosida «yopishtirilgan» . grammatik va leksik ma'no munosabati. bolalar qiziqarli kitobni 0 'qiydilar gapini olaylik. aytilganidek, mustaqil so'z o'zida bir vaqtda leksika va …

3 / 31

dalanadi. ifodalaydigan grammatik ma'noning xarakteriga va o'z mohiyatiga ko'ra affikslar ikkiga bo'linadi: a) so'z yasovchi affiks; b) shakl yasovchi affiks. so'z yasovchi affiks so'zga qo'shilib, yangi lug'aviy ma'no hosil qiladi va so'zning grammatik tabiatiga ham ta'sir etadi. masalan, [ish] so'ziga qo'shilgan [-la] so'z yasovchi qo'shimchasi yangi iug'aviy ma'no vujudga keltirish bilan birga, yangi grammatik ma'no ham hosil qiladi. qiyoslang: [ish] (gram.ma'no: i «predmetlik», «01») - [ishla] (gram.ma'no: (~arayon», «fe'i». ko'rinadiki, hosila ieksemadagi (~arayon» va «fe'i» grammatik ma'nolari so'z yasovchi vosita yordamida vujudga kelgan. so'z yasovchi vosita orqali har xii grammatik ma'no ifodalanishi mumkin. masalan, [-kash] yasovchisi hosilasi sifat ham, ot ham bo'ladi (mehnatkash - ot, dilkash - sifat). demak, so'z yasovchi vosita nafaqat yangi so'z hosil qiladi, balki yangidanyangi grammatik ma'noni ham vujudga keltiradi. bu mustaqil so'zda lug'aviy ma'noning grammatik ma'no bilan dialektik aloqasini, ularning o'zaro yaxlitlikda mavjudligini ko'rsatadi. shaki yasovchi qo'shimcha grammatik ma'no ifodalashning affiksal vositalari sirasida eng sermahsuli. …

4 / 31

holat» grammatik ma'nosi ifodalangan. telefon orqali gap lash dim gapida «vosita», do'stlik hiz uchun hamisha ilhom va kuch-quwat manbai bo'lib kelgan gapida «atalganlik» ma'nosi ifodalangan. bu ma'nolar grammatik ma'noning bir tomoni bo'lib, ikkinchi tomoni - oldingi so'zni keyingi so'zga bog'lash, sintaktik aloqaga kiritish. bog'lovchilar teng munosabatli birliklarni bog'lab, ular orasida har xii tenglashtirish, zidlash, ayirish kabi morfologik ma'noni ifodalash uchun xizmat qiladi: olma va an or; 0 'qidi, lekin yozmadi. ko'makchining morfologik ma'no ifodalash imkoniyati sintaktik imkoniyatidan kengroq. chunki u mustaqil leksema sememasini modifikatsiya qilishi bilan ahamiyatli. q'zbek tilida yordamchi so'zlar katta guruhni tashkii etadi. ko'makchi, bog'lovchi, yuklamaning «yarim bog'lovchi», «yarim ko'makchi», «yarim yuklama» kabi turi ham mavjud bo'lib, bunday so'zlar ham mustaqil, ham nomustaqii ma'noga ega. masalan, lshning boshida abdurahim turar edi. q'zbek tilida uuda], [eng], [bag'oyat], [nihoyatda], [o'ta], [san, [bir munchaj kabi ravish ham, [olmoq], [bermoq], [qolmoq], [0 'tirmoq], [chiqmoq], [ketmoq], [boshlamoq], [bo'lmoqj kabi 40 dan ortiq fe'l …

5 / 31

ularning ohangi ham o'zgarib ketgan (so'z birikmasida tugalianmagan, gapda esa tugallangan ohang mavjud). ohang - grammatik ma'no ifodalashning fonetik vositasi. bu vosita yordamida gapning turini, gap bo'laklarini ajratish, farqlash mulllkin. guln ora , singlim keldi. gulnora, (bilan) singlim keldi. gulnora singlim keldi gaplarining birinchisida (gulnora) va (singlim) so'zlari uyushiq bo'lak vazifasida, ikkinchi gapda (gulnora) so'zi undalma, (singlim) so'zi ega, uchinchi (gulnora) so'zi aniqlovchi, (singlim) so'zi izohlanmishega vazifasida kelgan. gaplarni tashkil etuvchilardagi bunday farq so'zlovchining maqsadiga muvofiq tarzdagi ohang yordamida yuzaga chiqmoqda. grammatik shakl va uning turi. grammatik ma'no ifodalovchi morfologik ko'rsatkich grammatik shakl yasovchi yoki qisqa qilib grammatik shakl deyiladi. boshqa nofonologik birliklar kabi grammatik shakl uch tomon - shakl, ma'no va vazifaning yaxlitligidan iborat. grammatik shaklning moddiy tomoni grammema atalllasi bilan ham yuritiladi. grammatik shakl (grammatik ko'rsatkich, grammatik shakl, motfologik shakf, motfofogik ko <rsatkich, motfologik vosita atamalari - ma'nodosh terminjar) tasnifi tilshunoslik, jumladan, o'rta va oliy ta'lim grammatik tizimining …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ravshanova gulbahorning o'zbek adabiy tili fanidan tayyotlagan kurs ishi"

turon universitetining filologiya va tillarni o’qitish o’zbek tili yo’nalishining 023/4-guruh talabasi ravshanova gulbahorning hozirgi o’zbek adabiy tili fanidan tayyotlagan kurs ishi derivatsion tahlil g’afur g’ulomning “mening o’g’rigina bolam “ hikoyasi misolida. reja: kirish. 1. derivatsion tahlilning tutgan o’rni va uning mohiyati. asosiy qism. 2. derivatsion tahlilning ahamiyati. 3. derivatsion tahlil va uning mohiyati. 4. derivatsion tahlilning turlari. 5. derivatsion tahlil “mening o’g’rigina bolam “ asari tahlilida. 6. xulosa. 7. foydalangan adabiyotlar ro’yxati. derivatsiya (so'z yasalishi, hosil bo'lishi) tilshuno , «sifat», «son» grammatik ma'nosi juda katta miqdordagi so'ziar uchun umumiy. lug'aviy ma'no (semema) har bir ieksemada o'ziga xos va yakka, xususiy bo'lsa, grammatik...

This file contains 31 pages in DOCX format (56.3 KB). To download "ravshanova gulbahorning o'zbek adabiy tili fanidan tayyotlagan kurs ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: ravshanova gulbahorning o'zbek … DOCX 31 pages Free download Telegram