o'zbek adabiy tili meyorlari

PPTX 15 pages 183.9 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 183.9 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint o'zbek adabiy tili meyorlari 1 4 3 2 o'zbek adabiy tili meyorlari reja nutq madaniyati va adabiy me`yor o`lchovi adabiy til me`yorlari o`qituvchi nutqining adabiy me`yorlarga mosligi. nutq odobi-umumiy axloqni belgilovchi mezon. nutq madaniyati va adabiy me`yor o`lchovi nutq madaniyatiga erishishning asosiy omili tilni, ayniqsa adabiy til me`yorlarini egallash, ulardan unumli va o`rinli foydalanishdir. hozirgi adabiy til me`yorlariga rioya qilib tuzilgan nutq aniq, to`g’ri va ta`sirchan holda tinglovchiga yetib boradi. me`yor-so`zning mavjud bo`lgan ma`nosi, fonetik tuzilishi. s.i.ojegov fikricha, “me`yor-bu ijtimoiy jarayonda birga mavjud bo`lgan, bor bo`lgan, yangi paydo bo`lgan yoki o`tmishning kam ishlatiladigan til unsurlarini (lug’aviy, talaffuz, morfologik, sintaktik) tanlashning natijasi sifatida shakllangan, jamiyatga xizmat qiladigan foydali til vositalari yig’indisidir, keng ma`noda bu unsurlarni baholashdir”. adabiy me`yor o`z holicha shakllanadi. uning shakllanish va taraqqiyotiga tilning tarkibiga kiruvchi lahja, shevalar turlicha hissa qo`shadilar. qaysi hududda savdo, fan madaniyat taraqqiy etgan bo`lsa, me`yorga ham o`sha hududdagi shevalarning ulushi ko`proq bo`ladi. …

2 / 15

e`yor adabiy til bilan birga tug’iladi, badiiy adabiyotning, xalq madaniyatining taraqqiyoti bilan rivojlanib, o`z qonun-qoidalarini mustahkamlab boradi. so`zlovchi yoki tinglovchi gapirganda yoki eshitganda ma`lum odob, axloq me`yorlariga rioya qiladi, chiroyli va ta`sirchan gapirishga intiladi, tilga hurmat bilan munosabatda bo`ladi, o`z gapi va o`zgalar gapiga e`tiborli bo`ladi, o`rinli so`zlash va tinglash madaniyati, suhbat va munozara madaniyatiga amal qiladi. bular umum-me`yor darajasidagi talablardir. fonetik me`yorlar. bunda hozirgi o`zbek adabiy tilidagi unli va undosh tovushlarning qo`llanilishi me`yor hisoblanadi. 1 2 so`z variantlaridan hamma uchun tushunarli bo`lgan ko`rinishini tanlab olish hozirgi o`zbek tilining lug’aviy me`yori hisoblanadi. imlo, talaffuz, tarjima lug’atlarida lug’aviy me`yor o`z aksini topadi. leksik-semantik me`yor (so`z qo`llash)lar. o`zbek adabiy tilining me`yorlari: til unsurlarining xalq o`rtasida ko`pchilikka ma`qul bo`lgan variantini tanlash-adabiy til me`yori hisoblanadi. talaffuz me`yorlari (orfoepik). til birliklarining og’zaki nutq jarayonida adabiy til me`yorlariga muvofiq kelishi. 3 4 bunda so`z va gaplarda urg’uni to`g’ri qo`llash me`yori tushuniladi. urg’uni to`g’ri ishlatmaslik so`z ma`nosiga …

3 / 15

3 ta harf birikmasidan iborat. 8 bu me`yor 10 ta tinish belgisi asosida ish yuritadi (nuqta, vergul, ikki nuqta, nuqtali vergul, tire, undov belgisi, so`roq belgisi, ko`p nuqta, qo`shtirnoq, qavs) punktuatsion me`yorlar: 9 10 uslubiy me`yor: nutq sharoitiga qarab til birliklarining eng ma`qulini qo’llash adabiy tilning uslubiy me`yori hisoblanadi. nutq odobi-umumiy axloqni bezovchi mezon hisoblanadi. o`rta osiyoda axloqiy tarbiya o`z an`analariga ega. axloq haqidagi ibratli fikrlar qadimgi turkiy yodnomalar buyuk allomalarning asarlari, yozma yodgorliklar orqali bizgacha yetib kelgan. o`rta asrlarda axloq fan sifatida yuzaga keldi. farobiy, ibn sino, nasriddin tusiy, jaloliddin davoniy, sabzavoriy, g`iyosiddin mansur kabi olimlarning asarlarida axloq fanining mavzusi vazifalari, maqsadi nazariy va amaliy jihatdan isbotlab berildi. xiii asrda yashagan ibn arabiyning “tahzibul axloq” (“xulqiy tarbiya haqida”), “kitobul axloq” (“axloq kitobi”), abu bakr qalandarning “qalandarnoma” asarlari, xv asrda yashagan husayn voiz koshifiyning “axloqi muhsiniy”, xvi asrda yashagan poshshoxo`ja abduvahobxo`janing “gulzor”, “miftoh ul- adl” (“adolat kalidi”), xvii asrda yashagan …

4 / 15

kammal o`rganmoq zarur. o`qituvchi nutqi adabiy til me`yorlariga to`la mos kelishi uchun bu adabiy me`yorlarni u mukammal o`rganmog’i hayotiy zaruratdir. agar o`qituvchi nutqi adabiy til me`yorlariga to’la mos kelsa bu o`quvchilarning yutug’idir. chunki bola ustozidan ta`lim oladi, hattoki unga taqlid ham qiladi. to`g’ri, boshqa soha vakillaridan ham adabiy til me`yorlariga rioya qilgan holda so`zlash talab etiladi. ammo o`qituvchi kelajak avlod tarbiyachisi sifatida bola dunyoqarashini shakllantiradi. shuning uchun ham o`qituvchi har qanday vaziyatda va har qanday sharoitda o`z nutqiga e`tiborli bo`lmog’i talab etiladi. o`qituvchi nutqining adabiy me`yorlarga mosligi. hozirgi o’zbek adabiy tilining davlat tili mavqeyidagi o‘rni hozirgi o'zbek adabiy tilida, yuqorida aytib o'tilganidek, davlat ishlari olib boriladi. o'zbekistonning davlat tili deyilganda ham ko'proq darajada o'zbek adabiy tili nazarda tutilgan, binobarin, adabiy til davlat tomonidan himoyalangandir. bunday himoya quyidagi hujjatlar bilan kafolatlangan: o'zbekiston respublikasining davlat tili haqidagi qonuni o'zbekiston respublikasining konstitutsiyasi (4- modda). «davlat tili haqida»gi qonunning yangi tahriri. xulosa o'zbek adabiy …

5 / 15

e3.png image4.png image5.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek adabiy tili meyorlari"

prezentatsiya powerpoint o'zbek adabiy tili meyorlari 1 4 3 2 o'zbek adabiy tili meyorlari reja nutq madaniyati va adabiy me`yor o`lchovi adabiy til me`yorlari o`qituvchi nutqining adabiy me`yorlarga mosligi. nutq odobi-umumiy axloqni belgilovchi mezon. nutq madaniyati va adabiy me`yor o`lchovi nutq madaniyatiga erishishning asosiy omili tilni, ayniqsa adabiy til me`yorlarini egallash, ulardan unumli va o`rinli foydalanishdir. hozirgi adabiy til me`yorlariga rioya qilib tuzilgan nutq aniq, to`g’ri va ta`sirchan holda tinglovchiga yetib boradi. me`yor-so`zning mavjud bo`lgan ma`nosi, fonetik tuzilishi. s.i.ojegov fikricha, “me`yor-bu ijtimoiy jarayonda birga mavjud bo`lgan, bor bo`lgan, yangi paydo bo`lgan yoki o`tmishning kam ishlatiladigan til unsurlarini (lug’aviy, talaffuz, morfologik, ...

This file contains 15 pages in PPTX format (183.9 KB). To download "o'zbek adabiy tili meyorlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek adabiy tili meyorlari PPTX 15 pages Free download Telegram