o‘zbek tili fanidan kurs ishi

DOCX 1 page 68.0 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 68.0 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti o‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi hozirgi o‘zbek adabiy tili fanidan kurs ishi mavzu:________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ bajardi:______________________________ (talabaning ismi-sharifi, otasining ismi) _______________________________ (fakultet, bakalavriat yo‘nalishi, kursi, guruhi) ilmiy rahbar: _________________________ (ismi-sharifi, ilmiy darajasi, lavozimi) namangan 2022 m u n d a r i j a kirish……………………..…………………………………………………..... 3 i. bob. o‘zbek tili leksikasida qatlamlarning paydo bo‘lishi. 7 1.1. tilning boyish manbalari 7 1.2. o‘zbek tilida o‘zlashma so‘zlar va o‘zlashma neologizmlar 15 ii. bob. o‘zbek tili leksikasining ishlatilish doirasi 22 2.1. leksikolgiya haqida umumiy ma’lumot 22 2.2. o‘zbek tili leksikasida o‘z va o‘zlashgan qatlam 27 xulosa 38 foydalanilgan adabiyotlar 40 kirish mavzuning dolzarblilgi: dunyo tilshunosligining hozirgi xolati jamiyatimizda yuz berayotgan ijtimoiy siyosiy o‘zgarishlar, boshqa fanlarda bo‘lgani kabi, o‘zbek tilshunosligi oldiga ham yangidan-yangi vazifalarni qo‘ymoqda. prezidentimiz i.a.karimov o‘zining “yuksak ma’naviyat - yengilmas kuch”[footnoteref:1] asarida aloxida ta’kidlanganidek fundamental fanlar, zamonaviy kommunikasiya va axborot texnologiyalari, bank, moliya …

2 / 1

lanish, samaradorlikni oshirish, qo‘llanish imkoniyatlarini kengaytirish vazifalari tilshunoslar oldiga ham aniq talablarni qo‘ymoqda. barcha tillarda bo‘lgani kabi tilshunoslikning morfologiya sohasida ham qadimdan shug‘ullanib kelgan. shunga qaramasdan so‘zlarning morfologik tuzilishi, xususan lug‘at tarkibidagi so‘zlarni turkumlarga ajratish hozirga qadar o‘z yechimini topgan emas. o‘zbek tilshunosligida keyingi yillarda so‘zlarni turkumlarga ajratish sohasida diqqatga sazovor yangicha ilmiy qarashlar yuzaga kelmoqda, ammo zamonaviy tilshunoslikda so‘zlarni turkumlarga ajratishdagi yangicha qarashlar ham turli tuman bahslarga sabab bo‘lmoqda. bular qatoriga taqlidiy so‘zlarning mustaqil so‘z turkumi sifatida talqin etlishi undov, modal so‘zlarning so‘z-gap deb yuritilishi kabilarni ko‘rsatish mumkin. hozirgi o‘zbek tilshunosligida uning barcha sohalari bo‘yicha, ayniqsa, leksikologiya yuzasidan yirik va jiddiy tadqiqot ishlari amalga oshirilgan. shunga qaramasdan, bu sohaning barcha muammolari tugal hal etilgan deb bo‘lmaydi. o‘zbek tili lug‘at tarkibidagi o‘zlashma neologizmlar shu vaqtga qadar to‘liq o‘rganilgan emas. s.i.ojegovning e’tirof etishicha, leksika tilning boshqa sathlariga qaraganda murakkab va ko‘p qirralidir. uning vazifasi, bir tomondan,jamiyat nafas olayotgan borliqni barcha murakkabliklari …

3 / 1

dagi o‘zlashma neologizmlar sistem tadbirlar asosida o‘rganilmagan. sababi shuki, lug‘aviy materialni sistem o‘rganish fonetika, morfologiya yoki sintaksis materiallarini sistem o‘rganishga qaraganda qiyinroq kechadi. muammoning o‘rganilganlik darajasi boshqa tillarda bo‘lgani kabi o‘zbek tilshunosligida ham ot tarkibidagi so‘zlar bajarayotgan vazifalariga ko‘ra an’anaviy ravishda mustaqil so‘z turkumlari, yordamchi so‘z turkumlari deb keyinchalik esa ular mustaqil, yordamchi va alohida so‘z turkumlari sifatida, hatto mustaqil, yordamchi va oraliq so‘z turkumlari deb talqin etila boshlandi. zamonaviy tilshunoslikda esa so‘zlarni turkumlarga ajratish sintaktik ma’noviy va morfologik nuqtai nazardan tadqiq etilmoqda. garchi ushbu mavzu tilshunoslar tomonidan atroflicha o‘rganilgan bo‘lsa-da ularda hanuzga qadar bir to‘xtamga kelinmaganligining guvohi bo‘lamiz. tilimizning lug‘at tarkibida o‘zimizniki bo‘lgan so‘zlardan tashqari boshqa tillardan o‘zlashgan so‘zlar ham mavjud. bu tabiiy holdir. chunki o‘zbek xalqi o‘z tarixining turli davrlarida boshqa xalqlar bilan iqtisodiy, madaniy, siyosiy aloqada bo‘lib kelgan. mana shu aloqa-aralashuv natijasi o‘laroq tilimizga boshqa tillardan so‘zlar kirib, o‘zlashib ketgan. shu nuqtai nazardan adabiy til so‘zarini tarixiy …

4 / 1

h, olti, sakson, tuqson, yuz, ming (sonlar), men, sen, u, biz, siz, ular, qanday, qachon (olmoshlar), kelmoq, bormoq, turmoq, qaramoq, olmoq (fe'llar), ildam, erta, indin, ilgari (ravishlar) kabilar misol bo‘la oladi. mazkur so‘zlarning ba'zilari fonetik jihatdan yoki talaffuz qilinishiga ko‘ra farq qilishi mumkin. lekin shunday bo‘lsa-da, ularning kelib chiqish asosi birdir. o‘zbek tilining o‘z ichki imkoniyatlari, qonun-qoidalari asosida yaratilgan so‘zlar o‘zbekcha so‘zlar deb yuritiladi. o‘zbekcha so‘zar quyidagi yo‘llar asosida yaratiladi: 1. asli o‘zbekcha so‘zlarga shu tilga oid qo‘shimchalarni qo‘shish orqali yasalgan so‘zlar. bunda –chi, -ma, -lik, -gich, -im singari o‘zbekcha qo‘shimchalar vositasida yasama so‘zlar hosil qilinadi: suvchi, terimchi, o‘quvchi, o‘qituvchi, boshlovchi, kesma, terlama, boshqarma, qorishma, bosma, otalik, onalik, bolalik, yaxshilik, yomonlik, suzgich, muzlatgich, o‘g‘itlagich, sovitgich, terim, yig‘im, bo‘lim va boshqalar. 2. boshqa tillardan kirgan so‘zlarga o‘zbekcha qo‘shimchalarni qo‘shish orqali yasalgan so‘zlar. bunda o‘zbekcha so‘zar quyidagicha hosil qilinadi: 1) tojikcha so‘zlarga o‘zbekcha qo‘shimchalarni qo‘shish asosida yaratiladi: jangchi, mardlik, tanburchi, dutorchi, vayronalik, …

5 / 1

gonsoz, uysoz, mashinasoz, noaniq, serish, sertarmoq, serhosil, madadkor, bunyodkor, notinch, beish, chizmakash, yo‘lsoz, ilmiy, tarbiyaviy, oilaviy kabilar. til millatning ulkan boyligi va bebaho mulkidir. shuning uchun ona tilini sevish, puxta o‘rganish, uni billurdek musaffo saqlash. kamol toptirish milliy tilimiz. ona xalqimiz jonajon vatanimizda bo‘lgan beqiyos muhabbatimiz ramzidir. til avlodlarni avlodlarga. asrlarni asrlarga bog‘laydi, chunki biz va siz tasawur qila olmaydigan o‘tmish ajdodlarimiz ruhi shu ona tilimizga singdirilgan. dunyoga yangi kelgan chaqaloq ham ona tilida alia eshitiborom oladi, har erta tongda televideniye. radio to‘lqinlaridantaraladigan davlat madhiyasini ona tilimizda eshitib, undanfaxrlanamiz. dastawal shuni aytish kerakki, o‘zbek tilini xv asrda davlat tili darajasiga ko‘tarish, uni ravnaq toptirish uchun buyuk bobokalonimiz hazrati mir alisher navoiy ko‘p kuch sarf qildi. u o‘zining "xamsa", "xazoyin ul-maoniy". "muhokamatul lug‘a-tayin", kabi qator o‘lmas asarlarini shu tilda yaratdi. sulton husayn homiylik qilib, a. navoiyning bu sohadagi ishlarini qo‘llab-quwatlagan hamda maxsus farmon bilan o‘zbek tiliga davlat tili maqomini bergan edi. …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tili fanidan kurs ishi"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti o‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi hozirgi o‘zbek adabiy tili fanidan kurs ishi mavzu:________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ bajardi:______________________________ (talabaning ismi-sharifi, otasining ismi) _______________________________ (fakultet, bakalavriat yo‘nalishi, kursi, guruhi) ilmiy rahbar: _________________________ (ismi-sharifi, ilmiy darajasi, lavozimi) namangan 2022 m u n d a r i j a kirish……………………..…………………………………………………..... 3 i. bob. o‘zbek tili leksikasida qatlamlarning paydo bo‘lishi. 7 1.1. tilning boyish manbalari 7 1.2. o‘zbek ti...

This file contains 1 page in DOCX format (68.0 KB). To download "o‘zbek tili fanidan kurs ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tili fanidan kurs ishi DOCX 1 page Free download Telegram

o‘zbek tili fanidan kurs ishi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "o‘zbek tili fanidan kurs ishi"

Similar files