"badiiy tarjimada metafora tarjimasi"

DOCX 17 pages 48.7 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 48.7 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

kurs ishi mavzu: “badiiy tarjimada metafora tarjimasi” bob. metonimiyaning nazariy asoslari metafora haqida umumiy tushuncha...................................................7 metaforaning tasnifi va o’rganilishi ..................................................11 bob. badiiy asarlarda metafora tarjimasi xususida nasriy asarda metafora tarjimasi 18 metafora tarjimasida shakl va mazmun birligi .....................................24 xulosa ..................................................................................................................................30 foydalangan adabiyotlar ro‘yxati..............................................32 i. metaforaning nazariy asoslari 1.1. metafora haqida umumiy tushuncha "metafora" atamasi tilshunoslik sohasiga tegishli bo'lib, yunoncha so'zdan kelib chiqqan bo'lib, tarjimada "transfer" degan ma'noni anglatadi. demak, metafora - bu majoziy ma'noda ishlatilgan so'z yoki ibora, ob'ekt yoki hodisaning boshqa hodisa bilan qandaydir munosabatlar asosida majoziy tasviri. bu atamaning muallifligi aristotelga tegishli. metaforaning asosiy vazifasi - ob'ektni boshqa ob'ektlar bilan taqqoslab, esda qolarli tasvirni yaratishdir. natijada, tasvir kuchli, sig'imli bo'ladi va ishlatilgan taqqoslashlarning g'ayrioddiyligi tufayli katta ta'sir ko'rsatadi. metafora she'riyati tufayli adabiyotda keng qo'llaniladi. texnika har ikkalasining ham o'ziga xos xususiyatlaridan foydalangan holda, bir ob'ekt yoki hodisaning xususiyatlarini boshqasiga o'tkazish bilan tavsiflanadi. metafora bitta so'z yoki butun ifoda …

2 / 17

mumkin. metafora - bu aniq taqqoslash. masalan, "qizil tog 'kulining olovi yonmoqda" - tog' kulining olov kabi yorqin va qizg'ish ekanligi tushuniladi. bu yopiq taqqoslashni "qanday" so'zi yordamida ifodalash mumkin. misol uchun, "daryo oynasi" - bu oynaga o'xshash daryo. epitet bo'lsa, so'zga ta'rif qo'shiladi, masalan: temir nervlar, porloq ko'zlar, nozik eshitish. ammo agar siz "eshitish chegarasi" yoki "ko'zning olovi" desangiz, bu allaqachon metafora. tirik odamlarning xususiyatlarini jonsiz narsalarga va hodisalarga o'tkazish personifikatsiyaga xosdir, masalan: o'rmon uyg'ondi, daryo uxlab qoldi, qish bahorga qarshi kurashdi. metafora deganda, narsa va hodisalar oʻrtasidagi oʻxshashlik tushuniladi, yaʼni nutqqa obrazlilik, emotsiya berish maqsadida narsa va hodisalar oʻrtasidagi oʻxshashlikka asoslanib, soʻzlar va iboralarning koʻchma maʼnoda ishlatilishidir. marita rot fikriga koʻra: «metaforalar tilning bezagi uchungina emas, balki, koʻproq tushunarlilik uchun ham xizmat qiladi. aristotel oʻzining «ritorika» asarida metafora bilan oʻxshatish oʻrtasida katta farq yoʻqligini yaxshi oʻxshatishni osonlik bilan metaforaga aylantirish mumkinligini, ularni mohiyatida yaqinlik mavjudligini taʼkidlab koʻrsatdi. yunon …

3 / 17

a ajratiladi. lingvistik metafora ekspressiv boʻlmagan atama, badiiy metafora ekspressivdir. metaforaning ana shunday mohiyatini inobatga olgan holda professor r. qoʻngʻurov mana bunday deb yozgan: «metaforani yashirin oʻxshatish deyish mumkin. ammo, u oddiy qiyosdan farq qiladi. agar oddiy qiyos har doim ikkita aʼzodan tashkil topsa (yaʼni nima qiyos qilinadi, nima bilan qiyos qilinadi, qiyos qilinuvchi va qiyos qilinadigan predmet) metaforada faqat ikkinchi aʼzo — oʻxshatilgan narsa qoladi, oʻxshagan narsa tushirib qoldiriladi va u kontekstda ochiq sezilib turadi. demak, metaforada tasvirlanayotgan predmet ana shu ikkinchi aʼzo orqali idrok qilinadi». ushbu fikrga qoʻshilgan holda shuni ham aytish kerakki, sof lisoniy nuqtai nazardan, bizningcha, metaforani «yashirin oʻxshatish» emas, balki «qisqartirilgan oʻxshatish» deb qarash maqsadga muvofiqroq koʻrinadi. metafora aslida nutqda obrazlilik, emotsiya berish maqsadida narsa va hodisalar oʻrtasidagi oʻxshashlikka asoslanib, soʻzlar va iboralarni koʻchma maʼnoda oʻxshatishdir. 1.2. metaforaning tasnifi va o’rganilishi tilshunoslikda metafora haqida yetarlicha izlanishlar olib borilgan bo'lsa ham, unga bo'lgan qiziqish tobora ortib …

4 / 17

rning og'zi birikmasida og'iz so'zining ma'nosi odam yoki hayvon og'ziga tashqi o'xshashligi asosida vujudga kelgan. metaforalarni o'rganish qadimgi davrlardan buyon tilshunoslarning diqqat markazida bo'lgan mavzu hisoblanadi. antik davrlarda metaforani olamni anglashning aloxida usuli va vositasi sifatida ko'rsatish aristotel ( shuningdek sitseron) ga taalluqli g'oyadir. bu davrda ma'no ko'chimlarini tasnif etishdagi ilk qadamlar qo'yildi. metafora nihoyatda murakkab hodisa bo’lib, uning tasnifi bir necha xil belgiga ko’ra, bir necha xil bosqichda olib boriladi. metafora unsurlarining o’zaro munosabatiga ko’ra turlari. bizga ma‘lumki, metafora uch unsur – tema, ifoda vositasi va qiyos uchun asosdan tuziladi. masalan, ...qishloqning bo’risi ham yuzboshi, tulkisi ham yuzboshi (a.qahhor) gapida quyidagi metaforalar amal qiladi: ―yuzboshi - bo’ri‖, ―yuzboshi - tulki‖ metaforasida bo’ri va tulki so’zlarida, ―bo’ri‖ so’zi shavqatsiz, ochko’z, yulg’ich ma‘nolarini ifodalaydi, ―tulki‖ – ifoda vositasi, ayyor, yulg’ich – tema. shu o’rinda ta‘kidlab o’tish lozimki, metaforada nom ko’chish odatda miqdoran tenglik asosiga qurilavermaydi. faqat mazmuniy tenglik zaruriy hisoblanadi. shuningdek, …

5 / 17

agina emas, ifoda vositasi ham konkret so’zlar bilan ifodalanmaydi: …―chiqdi - chiqdi‖ degan gap o’rmaladi (a.qahhor). o’rmalash gapga xos xususiyat emas, demak, bu yerda metafora bor. ammo gap nima deb tasavvur qilinayapti? konkret javob yo’q. shugina ma‘lumki, u qandaydir o’rmalay oladigan jonzodga qiyoslanmoqda, ya‘ni metafora yaratuvchi o’z ifoda vositasini konkret aytmaydi, balki metafora qabul qiluvchini ―yo’llaydi‖. metaforani oxirigacha yechish adresat ixtiyorida qoladi. kelib chiqadiki, metafora unsurlari munosabatining mutanosiblik va konkterlik tabiatiga ko’ra ikki xil ekan: 1. ifoda vositasi tema bilan mazmunan mutanosib va konkret ifodalangan (ya‘ni metaforaning asosiy unsurlari mavjud) – asos metafora. 2. ifoda vositasi konkret ifodalanmaganligi sababli mazmuniy mutanosiblik ham qisman noaniqlashgan. biroq uni aniqlashtirish uchun yo’llanma component mavjud – yo’llovchi metafora. bu o’rinda shunga e‘tibor qaratish lozimki, yo’llovchi metaforaning murakkab lisoniy tabiati mutlaqo ularning keng tarqalishiga to’siq bo’lmaydi. yo’llovchi metafora turlari bo’lmish jonlantirish yoki shaxslantirish haqida olib borilgan tadqiqotlar uning eng ko’p tarqalgan metafora turlaridan biri ekanligini …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""badiiy tarjimada metafora tarjimasi""

kurs ishi mavzu: “badiiy tarjimada metafora tarjimasi” bob. metonimiyaning nazariy asoslari metafora haqida umumiy tushuncha...................................................7 metaforaning tasnifi va o’rganilishi ..................................................11 bob. badiiy asarlarda metafora tarjimasi xususida nasriy asarda metafora tarjimasi 18 metafora tarjimasida shakl va mazmun birligi .....................................24 xulosa ..................................................................................................................................30 foydalangan adabiyotlar ro‘yxati..............................................32 i. metaforaning nazariy asoslari 1.1. metafora haqida umumiy tushuncha "metafora" atamasi tilshunoslik sohasiga tegishli bo'lib, yunoncha so'...

This file contains 17 pages in DOCX format (48.7 KB). To download ""badiiy tarjimada metafora tarjimasi"", click the Telegram button on the left.

Tags: "badiiy tarjimada metafora tarj… DOCX 17 pages Free download Telegram