adabiy til va so'zlashuv tili

DOCX 6 sahifa 28,0 KB Bepul yuklash

6 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 28,0 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 6

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 6

adabiy til va so`zlashuv tili adabiy til paydo bo’lgunga qadar nutq madaniyati borasida amal qilgan talab va tasavvurlar adabiy til paydo bo’lgandan keyingi davr, ya'ni adabiy til bilan bog’liq bo’lgan nutq madaniyati tasavvurlaridan farqlanadi. chunki nutq madaniyati chinakam ma'noda adabiy til va uning normalari bilan bog’liqdir. avvalo adabiy til tushunchasining mohiyatiga qisqacha to’xtaylik. adabiy til haqida gap borganda avvalo adabiy til — xalq tilining, milliy tilning oliy shakli deyilgan ta'rifga duch kelamiz. adabiy tilning oliy shaklligi bu tiliing o’ziga xosligida, uning o’ziga xos belgilari va vazifasida ko'rinadi. adabiy til xalq tili negizida yuzaga keladi. adabiy til-ning paydo bo’lishi va uni yaratishdan maqsad umumxalq om-maviy aloqa vositasini yaratishdir. adabiy tildan rasmiy davlat tili sifatida foydalanish bu tilning ijtimoiy-siyosiy sohalar tili, rasmiy muomala va yozishmalar tili, idoraviy ishlar va hujjatlar tili, diplomatik aloqalar tili, radio va televidenie tili, og’zaki targ’ibot va tashviqot tili, ilmiy uslublar tili, badiiy adabiyot va sahna tili, maorif, …

2 / 6

tirilgan xususiyatlar adabiy tilning og’zaki shakli uchun ham xosdir. chunki hozirgi paytda so’zlangan og’zaki nutq matnlarini o’z holida yozib olish va uzoq davr saqlashning keng texnikaviy usul va imkoniyatlari mavjud. adabiy til vazifasining kengayishi, unda murakkab uslubiy tarmoqlanishning yuzaga kelishi adabiy til vosita va imkoniyatlarining rivoj topishini va boy bo'lishini taqozo qiladi. shu sababli ham adabiy til xal? tilining boshqa ko’rinishlariga nisbatan boy lug’aviy fondi, takomillashgan grammatik qurilishga egaligi hamda uslubiy tarmoqlarining rivoj topganligi bilan farqlanadi. ammo adabiy til normali tilgina emas, normalangan — mu-ayyan normalarga solingan tildir. normalanganlik, norma-lashga muhtojlik adabiy tilning muhim xususiyatlaridan biridir. adabiy tilning lug’aviy (so’z qo’llash) normalari, morfologik va sintaktik normalari, imloviy va talaffuz normalari mavjud. adabiy til normasi tabiiy shakllangan normalar bilan bir qatorda ongli ishlangan, ongli baholangan normalardan ham iboratdir. bu normalar muayyan grammatik qoidalar, darslik va qo’llanmalarda, leksikogra-fik tadqiqotlarda jamlangan bo’ladi. adabiy tilda yozuvchi va so’zlovchi shaxs mana shu qoidalar asosida adabiy …

3 / 6

qullangan normalariga, bu nor-malarga doir qoidalarga amal qilish, unga bo'ysunish hamma uchun majburiydir. bunday umumma ouriy normalar va qoidalar adabiy til-ning so’z qo’llash va so’z yasash, gap tuzish, so’zlarni yozish va talaffuz qilish kabi barcha sohalarida ham mavjuddir. ada-biy tilda to’g’ri so’zlash va yozish uchun mana shu normalar, ular haqidagi qoidalarni bilish, o’zlashtirish lozim. ba'zan adabiy tilni bir yoqlama va noto’g’ri tushunish va tushuntirish qollariga ham duch kelamiz. bunda adabiy til deb faqatgina ro’znoma tili, ilmiy asarlar tili va badiiy adabiyot tili ko’zda tutiladi. bunda adabiy tilning og’zaki shakli hisobga olinmaydiushuningdek, ba'zi hollarda adabiy til faqatgina yozma til orqali qolipga solinadi, adabiy til normalari yozma nutqdagina to’la saqlanadi, deyilgan muloha-zalar ham bildiriladi. keltirilgan fikrlardan adabiy til-ning og’zaki shakli normalangan emas ekan-da, adabiy til og’-zaki shaklida adabiy til normalariga to’liq rioya qilish shart emas ekan-da, deyilgan noto’g’ri fikrga kelish mumkin. adabiy tilni normalash haqida gap borar ekan, ba'zi olimlar, hatto adabiy …

4 / 6

an hodisa emas. u aslida nutq madaniyatining uarkibiy qismi, o’zi ham madaniylikka intiluvchi hodisadir. demak, adabiy til madaniyati 3 ta xodisani o’z ichiga oladi: 1. adabiy tilni ongli ishlash (normalash); 2. adabiy tilning ishlangan, ya'ni madaniylashgan xolati; 3. madaniy adabiy til normalaridagi ba'zi xolatlarni yanada qayta ishlash va takomillashtirish. yuqorida aytilganlardan 2 xodisaning mavjudligi aniq bo’lib qoladi: 1. til madaniyati, ya'ni adabiy til madaniyati 2. madaniy adabiy tildan to’g’ri foydalanish bilan bog’liq bo’lgan nutq madaniyati. demak, nutq madaniyati madaniy adabiy tilni yuzaga keltirish va nutqiy faoliyatda bu til normalariga amal qilishdan iboratdir. nutq madaniyati tushunchasining aniq mavjud hodisa ekanligi, ko’rib o’tilganidek, uning adabiy til va adabiy til madaniyati bilan bog’liqligida bo’lsa, ikkinchi tomondan, kishilarning kundalik nutqiy faoliyati bilan aloqadorligidadir. adabiy tilking (muayyan normalarga solingan, silliqlangan madaniy tilning) mavjudligining o’zigina hali nutq madaniyatini tashkil etmaydi. adabiy tildan, uning madaniy-lashgan vositalaridan bu tilda gagshruvchi kishilar jamoasi o’z nutqiy faoliyatlarida foydalangandagina adabiy til …

5 / 6

adi. bu kishilarning har biri aloqida shaxs, alohida nutq egalaridir. ammo ularning barchasi uchun umumiy bo’lgan nutqiy qurol — yagona o’zbek adabiy tilidir. mana shu ko’psonli shaxslar, bir tomondan, yagona bitta adabiy til – o’zbek adabiy tilidan foydalanishiga ko’ra, ikkinchidan esa, bitta til atrofida birlashayotganliklariga ko’o'ra muayyan umumiylikka, uyushganlikka ega. mana shu umumiylik tilshunoslikda til uyushmasi (jamoasi) deb yuritiladi. muayyan til uyushmasini mushtarak qilib turadigan asosiy omil aloqa quroli bo’lgan tilning yagonaligi va bu til adabiy normalarining umummajburiyligidir. adabiy til va uning normalari avvalo o’rta va oliy maktab ta'limi orqali, qolaversa oiladagi tarbiya orqali o’zlashtiriladi. adabiy tilni egallashda mustaqil shug’ullanish, ayniqsa badiiy adabiyotlarni, ro’znoma va oynomalarni o’qish, radio va televidenieni tinglash muhim rol o’ynaydi. demak, adabiy til, adabiy xil madaniyati o’qish o’rganish, tinimsiz shug’ullanish orqali egallanadigan nutqiy hodisadir. adabiy nutq va u bilan bog’liq bo’lgan adabiy til madaniyati — bu avvalo nutqiy ko’nikma, nutqiy malakadir. adabiy nutq malakasiga — adabiy …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 6 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"adabiy til va so'zlashuv tili" haqida

adabiy til va so`zlashuv tili adabiy til paydo bo’lgunga qadar nutq madaniyati borasida amal qilgan talab va tasavvurlar adabiy til paydo bo’lgandan keyingi davr, ya'ni adabiy til bilan bog’liq bo’lgan nutq madaniyati tasavvurlaridan farqlanadi. chunki nutq madaniyati chinakam ma'noda adabiy til va uning normalari bilan bog’liqdir. avvalo adabiy til tushunchasining mohiyatiga qisqacha to’xtaylik. adabiy til haqida gap borganda avvalo adabiy til — xalq tilining, milliy tilning oliy shakli deyilgan ta'rifga duch kelamiz. adabiy tilning oliy shaklligi bu tiliing o’ziga xosligida, uning o’ziga xos belgilari va vazifasida ko'rinadi. adabiy til xalq tili negizida yuzaga keladi. adabiy til-ning paydo bo’lishi va uni yaratishdan maqsad umumxalq om-maviy aloqa vositasini yaratishdir. adabiy tildan ...

Bu fayl DOCX formatida 6 sahifadan iborat (28,0 KB). "adabiy til va so'zlashuv tili"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: adabiy til va so'zlashuv tili DOCX 6 sahifa Bepul yuklash Telegram

adabiy til va so'zlashuv tili

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"adabiy til va so'zlashuv tili" haqida

O'xshash fayllar