kimyoviy kinetika

PPTX 34 pages 121.9 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 121.9 KB

File type PPTX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

high resolution solid state nmr spectroscopy in surface organometallic chemistry: access to molecular understanding of active sites of well-defined heterogeneous catalysts samarqand - 2023 mavzu: kimyoviy kinetika. kimyoviy muvozanat va unga ta’sir etuvchi omillar 1 kimyoviy reaksiyalar tezligi xaqidagi va bu tezlikka turli faktor-larning ta'sirini tekshiradigan ta'limotga kimyoviy kinetika deyiladi. kimyoviy kinetikaning asosiy maqsadi -kimyoviy jarayonda yuqori reaksiya tezligini; -maksimal mikdorda kerakli maxsulotni olishni boshqarishdan iboratdir. kimyoviy reaksiyaning tezligi reaksiyaga kirishuvchi moddalar (yoki ulardan biri) konsentrasiyalari-ning vaqt birligi ichida uzgarishi bilan ulchanadi. masalan, ∆t=t2-t1 vaqt birligida reaksiyada ishtirok etayotgan moddalardan bittasining konsentra-siyasi ∆c=c2-c1 kamaysa, u xolda kimyoviy reaksiyaning o'rtacha tezligi kuyidagicha ifodalanadi: konsentrasiya deganda biz xajm birligida bo'lgan modda miqdorini tushunmogimiz kerak. kimyoviy reaksiya tezligini o‘lchashda moddalar konsentrasiyasini mol/l hisobida, vaqt birligi esa sekund, minut, soat, sutkalar xisobida olinadi. reaksiya tezligini topishda reaksiyaga kirishayotgan moddalarning yoki reaksiya maxsulotlarining konsentra-siyalari uzgarishini bilishning farqi yuk. reaksiyaga kirishayotgan moddalarning konsentrasiyalari reaksiya davom etgan …

2 / 34

zlar aralash-masi, tuz yoki kand eritmasi (umuman eritmalar) kiradi. fizikaviy yoki kimyoviy xossalari jixatidan o'zaro farq qiladigan va bir-biridan chegara sirtlar bilan ajralgan ikki yoki bir necha qismlardan tuzilgan sistema geterogen (kup jinsli) sistema deb ataladi. geterogen sistemalarning boshqa qismlaridan chegara sirtlar bilan ajralgan gomogen qismi faza deb ataladi. demak, gomogen sistema bir fazadan, geterogen sistema esa bir necha fazadan iborat ekan. reaksiya tezligiga reaksiyaga kirishayotgan moddalarning konsen-trasiyalari katta ta'sir kursatadi. reaksiya tezligiga konsentrasiya ta'sir etishining sababi shundaki, moddalar orasida o'zaro ta'sir bo'lishi uchun reaksiyaga kirushuvchi moddalarning zarrachalari bir-biri bilan tuqnashadi. lekin tuqnashishlarning hammasi ham kimyoviy reaksiyaga olib kelavermaydi. barcha tuknashishlarning oz qismigina reaksiyaga olib keladi. vaqt birligi ichida yuz beradi-gan tuknashishlarning soni o'zaro tuqnashayotgan zarachalarning konsentrasiyalariga proporsional bo'ladi. bu son qanchalik katta bulsa, moddalar orasidagi o'zaro ta'sir shunchalik kuchli bo'ladi. ya'ni kimyoviy reaksiya shunchalik tez boradi. kimyoviy reaksiyaning tezligi reaksiyaga kirishayotgan mod-dalarning konsentrasiyalari ko'paytmasiga tug‘ri proporsionaldir. kimyo uchun nixoyatda …

3 / 34

ntrasiyaga bog'liq emas. reaksiyaning tezliklari k ning qiymati bilan takkoslanadi. agar reagentlarning stexiometrik koeffisiyentlari birdan boshqa bulsa, masalan: aa + bb = cc uchun massalar ta'siri qonunining matematik ifodasi kuyidagicha bo'ladi: v=k[a]a . [b]b massalar ta'siri qonunidan foydalanib, konsentrasiyaning uzgarishi bilan tezlikni uzgarishini xisoblab topish mumkin. misol: 2no+o2=2no2 reaksiyada aralashmaning xajmi ikki marta kamaytirildi; tezlik qanday uzgaradi? yechish: xajmning uzgarishi-dan oldin, no va o2 ning konsentrasiyalari a va b ga teng bulsin. bu xolda: v=k[no]2[o2] yoki v=ka2b bo'ladi. xajmning ikki marta kamayi-shi natijasida konsentrasiya ikki marta oshadi; endi [no] urniga 2[no] va [o2] urniga 2[o2] olish kerak; v=k(2a)2(2b)= 8ka2b demak, tezlik 8 marta oshadi. atom va molekulalar g'alayonlangan xolatga utganida, ularning reaksiyaga kirishish qobilyati kuchayadi. zarrachalarni g'alayonlashtirish uchun, masalan, -temperaturani oshirish, -bosimni ko'paytirish, -reaksiyaga kirishayotgan moddalarga rentgen nurlari, ultrabinafsha nurlari, gamma nurlar ta'sir ettirish kerak bo'ladi. . temperatura har 10°s ga oshganda reaksiyaning tezligi 2-4 marta oshishini dastlab, vant-goff tajriba …

4 / 34

ga boradigan) reaktsiyaning tezligi a hamda v moddalarning kontsen-tratsiyalari ko'paytmasiga to'g'ri proportsionaldir. shunday qilib to'g'ri reaktsiyaning tezligi: v1 k1 caa.cbv yoki v1k1aa.[v]v formula bilan ifodalanadi. bu erda: v1- to'g'ri reaktsiyaning tezligi, k1 - to'g'ri reaktsiyaning tezlik konstantasi, saa - a moddaning kontsentratsiyasi, svv - v moddaning kontsentratsiyasi. teskari reaktsiyaning tezligi esa o'z navbatida quyidagicha ifodalanadi: v2 k2.ccs.cdd yoki v2k2ss.[d]d bu erda: k2 - teskari reaktsiyaning tezlik konstantasi, v2 - teskari reaktsiyaning tezligi, sss - s moddaning kontsentratsiyasi, sdd - d moddaning kontsentratsiyasi. vaqt o'tishi bilan reaktsiyaga kirisha-yotgan moddalarning kontsentratsiya-lari kamayishi natijasida to'g'ri reaktsiyaning tezligi v1 kamayadi, teskari reaktsiyaning tezligi v2 esa ortadi, chunki olingan moddalarning kontsentratsiyalari kamayib, hosil bo'layotgan moddalarning kontsentra-tsiyalari ortib boradi. nihoyat, ma'lum bir vaqtdan keyin ularning tezligi o'zaro tenglashib qoladi (v1v2) va natijada kimyoviy muvozanat qaror topadi. to'g'ri reaktsiya bilan teskari reaktsiyalarning tezliklari o'zaro tenglashgan holat kimyoviy muvozanat deb ataladi. reaktsiyada ishtirok etayotgan moddalarning muvozanat holatdagi kontsentratsiyalari …

5 / 34

ozanatni issiqlik ajralib chiqadigan rektsiya tomoniga siljitadi. demak, temperaturaning ko'tari-lishi endotermik reaktsiyaning borishiga, pasayishi esa, ekzotermik reaktsiyaning borishiga yordam beradi. masalan: 2so2o2  2so319,6 kj tenglama bilan ifodalangan muvozanat sistemani olsaq, so3 ning hosil bo'lishi ekzotermik reaktsiya bo'lganligi uchun le-shatele printsipiga ko'ra, temperatura oshirilganda o2 ajraladi, ya'ni muvozanat o'ngdan chapga quyidagi yo'nalishda siljiydi: 2so3  2so2  o2 aksincha, temperatura pasaytiril-ganda so2 bilan o2 birikib so3 hosil qiladi, ya'ni muvozanat 2so2o22so2 reaktsiya tomonga siljiydi. kimyoviy muvozanatga kontsentratsiyaning ta'siri kimyoviy muvozanat holatidagi sistemada moddalardan birining kontsentratsiyasi oshirilsa, sistemada mumkin bo'lgan reaktsiyalardan shunday reaktsiya kuchayadiki, natijada kontsentratsiyasi oshirilganda modda sarf bo'ladi. masalan, fecl3 3kcns  fe (cns)33kcl tenglamasi bilan ifodalangan muvozanat sistema berilgan bo'lsin. bu reaktsiyada fecl3 ning kontsentratsiyasi oshirilsa, muvozanat to'g'ri reaktsiyaning tezligi ortadigan tomonga, ya'ni o'ng tomonga siljiydi. kcl ning kontsentratsiyasi oshirilsa, muvozanat teskari reaktsiyaning tezligi ortadigan tomonga qarab, ya'ni chapga siljiydi. kimyoviy muvozanat holatiga bosimning ta'siri gazsimon moddalar ishtirok …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy kinetika"

high resolution solid state nmr spectroscopy in surface organometallic chemistry: access to molecular understanding of active sites of well-defined heterogeneous catalysts samarqand - 2023 mavzu: kimyoviy kinetika. kimyoviy muvozanat va unga ta’sir etuvchi omillar 1 kimyoviy reaksiyalar tezligi xaqidagi va bu tezlikka turli faktor-larning ta'sirini tekshiradigan ta'limotga kimyoviy kinetika deyiladi. kimyoviy kinetikaning asosiy maqsadi -kimyoviy jarayonda yuqori reaksiya tezligini; -maksimal mikdorda kerakli maxsulotni olishni boshqarishdan iboratdir. kimyoviy reaksiyaning tezligi reaksiyaga kirishuvchi moddalar (yoki ulardan biri) konsentrasiyalari-ning vaqt birligi ichida uzgarishi bilan ulchanadi. masalan, ∆t=t2-t1 vaqt birligida reaksiyada ishtirok etayotgan moddalardan bittasining ko...

This file contains 34 pages in PPTX format (121.9 KB). To download "kimyoviy kinetika", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy kinetika PPTX 34 pages Free download Telegram