kimyoviy kinetika

PDF 53 pages 5.4 MB Free download

53 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.4 MB

File type PDF

Pages 53

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 53

microsoft powerpoint - kimyoviy kinetika tashpulatov x.sh. 2  kimyoviy reaksiya tezligi  reaksiya tezlgiga konsentratsiya ta’siri  reaksiya tartibi  birlashgan tezlik qonuni  reaskiya molekulyarligi  reaksiya tezligiga harorat ta’siri  reaksiya mexanizmlari  kimyoviy reaksiya tezligi va mexanizmi bilan shug‘ullanadigan kimyo bo‘limiga kimyoviy kinetika deyiladi.  vaqt birligi ichida reaksiyaga kirishuvchi yoki reaksiya natijasida hosil bo‘luvchi moddalar konsentratsiyalarining o‘zgarishiga kimyoviy reaksiya tezligi deyiladi.  masalan,  reaksiyada t1 dan t2 vaqt oralig’igacha bo’lgan tezligini quyidagicha ifodalaymiz:  bu yerda  t1 vaqtdagi vodord konsentratsiyasi;  t2 vaqtdagi vodord konsentratsiyasi;  dastlabki moddalar konsentratsiyasi o’zgarishi manfiy bo’lganligidan, manfiy ishora qo’yiladi.  shuningdek, tezlik o’zgarishini ikkinchi dastlabki modda konsentratsiyasi o’zgarishi bilan ham ifodalash mumkin:  raksiya mahsuloti o’zgarishi bilan tezlik quyidagicha bog’langan:  umuman olganda, o’rtacha tezlik quyidagicha hisoblanadi: υ= ∆ ∆ [mol l-1 s-1]  bu yerda c0 – dasrlabki konsenrtatsiya [mol/l]  c1 – keying konsentratsiya [mol/l] …

2 / 53

yidagi reaksiya uchun:  oniy tezlik quyidagiga teng:  reakisya tezligini biror vaqtda reakisya tenglamasiga qarab oldindan aytish mumkin emas!  biror reaksiya tezligini aniqlash uchun tajribadan foydalaniladi. bunda biror vaqtdagi d.m. yoki r.m. konsentratsiyasi o’lchanadi.   reakisya kinetikasini eng keng tarqalgan yo’li bu spektroskopiya hisoblanadi.  masalan, yuqoridagi reaksiyada i2 binafsha rangli , h2 va hi rangsiz. reaksiya boshlanishi bilan binafsha rang yo’qola boshlaydi.  yorug’lik tezligi juda te bo’lganliidan, spektroskopiya yordamida femtosekund vaqt orlaig’idagi reaksiyalarni ham o’rganish mumkin.   shuningdek, reakisya tezligi boshqa usullar, polyarimetriya (optik faol moddalar uchun), gaz xromatografiya (gazlar uchun), mass-spektrometriya va titrlash usullari bilan ham aniqlanishi mumkin.  ba’zi reaksiyalar sezilarli sekin sodir bo’ladi.  bunday reaksiya davomida reaksion idishdan davriy ravishda namuna-alikvot olib, tahlil qilish mumkin.  olingan alikvotlar tarkibiga qarab vaqt bo’yicha reaksiya tezligi baholanadi.  gaz xromatograf  kimyoviy reaksiya tezligiga quyidagi omillar ta’sir qiladi:  1) konsentratsiya  …

3 / 53

ay bog’liqligini ko’rsatadi reaksiya tartibi deyiladi.  agar n=0 bo’lsa, reaksiya nolinchi tartibli bo’ladi va a modda konsentratsiyasiga bog’liqmas.  agar n=1 bo’lsa, reaksiya birinchi tartibli bo’ladi va a modda konsentratsiyasiga to’gri proportsional.  agar n=2 bo’lsa, reaksiya ikkinchi tartibli bo’ladi va a modda konsentratsiyasi kvadratiga to’gri proportsional.  .   nolinchi tartibli reaksiyada reaksiya tezligi konsentratsiyaga bog’liq emas.  bunda d.m. konsentratsiyasi chiziqli kamayadi, lekin tezlik o’zgarmaydi.  bunday reaksularga reaksiyaga kirishidigan modda miqdoriga majud modda niqdori ta’sir qilmaydigan reaksiyalar kiradi. masalan, sublimatsiya reakiyasi.   birinchi tartibli reaksiyalarda reaksiya tezligi d.m. konsentratsiyasiga proportsional bo’ladi.   birinchi tartibli reaksiyada tezlik d.m. masasi kamayishi bilan pasayadi.  ikkinchi tartibli reakiyada reaksiya tezligi d.m. konsentratsiyasi kvadratiga proporsional bo’ladi.  bunday reaksiyalarda reaksiya tezligiga konsentratsiyaga o’zgarishi tez ta’sir qiladi.  reaksiya tartibini faqat tajriba yordaida aniqlash mumkin!  eng keng tarqalgan usul bu reaksiya boshlanishidagi qisqa vaqtda boshlang’ich tezliklarni aniqlash …

4 / 53

soni 1 dan ko’p bo’lsa, masalan  a va b modalar orasidagi reaksiya uchun tezlik qonuni quyidagicha ifodalanadi:  m va n yig’indisi reaksiyaning umumiy tartibini belgilaydi.  masalan, reaksiya a va b moddalar uchun 1-tartibli bo’lsa, uning umumiy tartibi ikkinchi bo’ladi.   masalan, quyidagi reaksiya tezligi vodoro bo’yicha 1- tartibli va yod bo’yicha ham 1-tartibli ► umumiy 2-tartibli.   shuningdek, vodorod va azot(ii) oksidi orasidagi reaksiya vodorod bo’yicha 1-tartibli, azot(ii) oksidi bo’yicha 2-tartibli ► umumiy 3-tartibli.  bu esa reaskiya tartibi faqat eksperimental aniqlanishi mumkinligini ko’rsatadi.  masala.  quyidagi reaksiyalar uchun turli boshlang’ich konsentratsiyalar uchun boshlang’ich tezlik hisoblangan:  reaksiya taribi va tezlik konstantasini hisoblang.  yechish:  jadvaldan no2 konsentratsiyasi 2 marta ortishi tezlikning 4 marta ortishiga, co konsentratsiyasi tezlika ta’sir qilmasligini ko’rish mumkin.   3-va 4-tajribada no2 konsentratsiyasi 2 marta oshirilib, co konsentratsiyasi 2 marta kamaytirishi ham reaksiya no2 bo’’yicha 2-tartibli, co bo’yicha …

5 / 53

idagi ma’lumotlar olinsa, reaksiya 1-taribli ekanligini va tezlik konstantasini aniqiang.   yechish:  [so2cl2] vs vaqt grafii chiziladi:  grafik chiziqli va qiyalik bo’yicha tezlik konstantasi hisoblaganda 2,9·10-4 s-1 kelib chiqadi.  masala:  yuqoridagi birinchi tartibli reaksiyada k=2,9·10-4 s-1. agar so2cl2 ning boslang’ich konsentratsiyasi 0,0225m bo’lsa, 865 s so’ng qanchasi qoladi?  yechish:  fdf tenglamadan   ikkinchi tartibli quyidagi reaksiyada  tezlik quyidagiga teng:  bunda birlashgan tezlik qonuni quyidagi ko’rinishga ega:  ikkinchi tartibli reaksiya ham chiziqli tenglama ko’rinishda.  ikkinchi tartibli reaksiyada d.m. konsentratsiyasi teskarisi o’zgarishi vaqt bilan chiziqli bog’langan.  masala:  no2 ning parchalanish reaksiyasi quyidagicha boradi:   ma’lum vaqt oralig’ida no2 konsentratsiyasi o’lchanganda, quyidagi qiymatlar olinsa, reaksiya tartibi va tezlik konstantasini aniqlang.  yechish:  ln[no2] va 1/[no2] topib jadval hosil qilamiz:  olingan jadvallar asosida 2 ta grafik quramiz:  yuqoridagi jadvaldan chiziqli bog’lanish 2-grafikfa ekanligi ko’rinadi. demak reaksiya …

Want to read more?

Download all 53 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy kinetika"

microsoft powerpoint - kimyoviy kinetika tashpulatov x.sh. 2  kimyoviy reaksiya tezligi  reaksiya tezlgiga konsentratsiya ta’siri  reaksiya tartibi  birlashgan tezlik qonuni  reaskiya molekulyarligi  reaksiya tezligiga harorat ta’siri  reaksiya mexanizmlari  kimyoviy reaksiya tezligi va mexanizmi bilan shug‘ullanadigan kimyo bo‘limiga kimyoviy kinetika deyiladi.  vaqt birligi ichida reaksiyaga kirishuvchi yoki reaksiya natijasida hosil bo‘luvchi moddalar konsentratsiyalarining o‘zgarishiga kimyoviy reaksiya tezligi deyiladi.  masalan,  reaksiyada t1 dan t2 vaqt oralig’igacha bo’lgan tezligini quyidagicha ifodalaymiz:  bu yerda  t1 vaqtdagi vodord konsentratsiyasi;  t2 vaqtdagi vodord konsentratsiyasi;  dastlabki moddalar konsentratsiyasi o’zgarishi manfiy bo’lganligidan, man...

This file contains 53 pages in PDF format (5.4 MB). To download "kimyoviy kinetika", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy kinetika PDF 53 pages Free download Telegram