moddatuzilishi

PPTX 44 pages 5.1 MB Free download

44 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.1 MB

File type PPTX

Pages 44

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 44

prezentatsiya powerpoint fan: modda tuzilishi ma’ruzachi: phd. isokov yusuf xoriddinovich 1 o‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi samarqand davlat pedagogika instituti mavzu: moddalarning agregat va fazaviy holatlari. reja: moddalarning agregat va fazaviy xolatlari. qattiq, suyuq, gaz va plazma holatlar. ularning mavjud bo’lish shartlari. bug’ va gaz holat o’rtasidagi farq. termoyadroviy reaksiyalar suyuq kristallar mavzu: moddalarning agregat va fazaviy holatlari. har bir agregat holat atomlarning katta to`plami sifatida namoyon bo`ladi. zarrachalar orasida masofa va ta’sir kuchlarining qiymatiga qarab moddalar qattiq suyuq yoki gazsimon holatda bo`ladilar va bu holatlarda moddaning berilgan vaqtda bo`lish yoki bo`lmasligi temperaturaga va tashqi bosimga bog`liq. 1. qattiq holat. juda past temperaturalarda aksariyat moddalar qattiq holatda bo`ladilar. bu agregat holatda zarrachalar orasidagi masofani zarrachalar o`lchami bilan taqqoslasa bo`ladi. o`rtacha tortishish potensial energiyasi zarrachalarining o`rtacha kinetik energiyasidan ko`proq: u – potinsial energiya – kinetik energiya. zarrachalar o`rtasida ta’sir qilayotgan tortishuv kuchi ularni …

2 / 44

ashmaning suyuqlanish harorati eng oson suyuqlanadigan moddalarnikidan ham bir necha gradusga pastga siljishi mumkin. bazi bir moddalar bir necha xil kristall panjara hosil qiladi. bu hodisa polimorfizm deyiladi. polimorf kristallar o’zaro turli suyuqlanish haroratiga ega bo’ladi. kristallardagi molekulalararo ta’sir kristall panjaraning barqarorligini taminlaydi. kristall panjaradagi molekulalar muzlagan holatda bo’lib ichki molekulyar aylanish sodir bo’la olmaydi. qaynash harorati shunday haroratki, bunda suyuqlikning to’yingan bug’ bosimi tashqi bosimiga teng bo’ladi. suvning uchlamchi nuqtasini bir vaqtning o’zida muzning, xam bug’lanishi, xam suyuqlanishi va suyuq suvning qaynash harorati deyish mumkin. chunki bir nuqtada suyuq – bug’ – muz bo’lakchalari o’zaro termodinamik muvozanatda bo’ladi. suyuq gaz qattiq suyuq holat. bu oraliq holatdir. past temperaturalarda ya’ni suyuqlanish temperaturasiga yaqin hollarda suyuqliklarning xossalari qattiq holat xossalariga yaqin bo`ladi (tartiblilik, zichlik, elektr o`tkazuvchanlik, siqiluvchanlik). qattiq holatdan suyuq holatga o’tadigan haroratga suyuqlanish harorati deyiladi. u toza modda uchun qatiydir. suyuqlanishda modda hajmi deyarli o’zgarmaydi, demak, bu holat tashqi bosimga …

3 / 44

hajmi. plazma holati. plazma holat moddaning juda yuqori temperatura uchun ham xos bo`lgan holatdir. termoyadro reaksiyalari modda plazma holatda turgandagina ro`y beradi. plazmada gazlarning qattiq qizdirish natijasida ularning atomlari elektronlarni tamoman yo’qotadi va musbat zaryadlangan ionlar va ma’lum erkinlikka ega bo’lgan elektronlar hosil bo’ladi. plazma bilan gaz holat orasida uncha katta farq yo’q. harorat oshirilganda gaz molekulalari alohida atomlarga parchalanadi, ular ionlashgan holatga o’tib, musbat ionlar va erkin elektronlar hosil bo’ladi. bu ion va erkin elektronlar elektr tokini o’tkazadi. plazma elektr tokini yaxshi o’kazadi. masalan, h2 plazmasining elektr o’tkazuvchanligi xona xaroratidagi misning elektr o’tkazuvchanligiga teng. plazma o’zini gazlar kabi tutadi va gaz qonunlariga bo’ysunadi. plazma atamasini (kvazineytral ionlashgan gaz) 1923-yilda amerika fiziklari lengmyur va tonks fanga kiritgan. yerda plazma holat deyerli uchramaydi. 100 km balandda ionosfera qobig’ida ionlashgan plazma bor, ular quyoshdan keluvchi ultrabinafsha nurlar yordamida hosil bo’lgan. osmonda barcha moddalar plazmadan iborat. termoyadroviy sintez – juda katta haroratda yengil …

4 / 44

kulalararo ta’sir - shakl va hajm doimiy - misol: tuz, temir, muz suyuq holat xususiyatlari - molekulalar yaqin joylashgan, tartibsiz - hajmi doimiy, shakli idishga bog‘liq - diffuziya gazlarnikidan sekin - misol: suv, yog‘, spirt gaz holati xususiyatlari - molekulalar uzoqda joylashgan - hajm va shakl idishga bog‘liq - siqiluvchan, diffuziyasi tez - misol: havo, vodorod, co₂ plazma plazma — ionlashgan gaz, elektr o‘tkazadi. misol: quyosh, chaqmoq, neon lampalari. bose–einshteyn kondensati juda past haroratda atomlar bitta kvant holatiga tushadi. nazariy va eksperimental ahamiyatga ega. fazoviy o‘tishlar qattiq ↔ suyuq ↔ gaz shuningdek: sublimatsiya va resublimatsiya. erish va qotish qattiq → suyuq: erish suyuqlik → qattiq: qotish misol: muzning erishi. bug‘lanish va kondensatsiya suyuqlik → gaz: bug‘lanish gaz → suyuq: kondensatsiya misol: yomg‘ir hosil bo‘lishi. qaynash suyuqlikning butun hajmida bug‘lanish. misol: suvning 100 °c da qaynashi. sublimatsiya va resublimatsiya qattiq → gaz: sublimatsiya (yod) gaz → qattiq: resublimatsiya (qor, do‘l). energiya …

5 / 44

xil xususiyat namoyon qiladi, ular suyuqliklarga o’xshab oquvchan bo’lsa, kristallardek anizotropdir (o’ziga xos suyuqlanish haroratida suyuqlikka o’tadi). strukturasi bo’yicha suyuq kristallar suyuq jelega o’xshash, molekulasi cho’zilgan formada bo’ladi. xarakterli xususiyati suyuq kristallarning molekulasi elektr maydon tasirida o’zining oriyentatsiyasi o’zgartiradi. suyuq kristallar o’zining xossalariga qarab 2 xil bo’ladi: liotrop va termotrop. otto leman 1904-yilda “suyuq kristallar” kitobini yozdi. djorj feryusson sk larni harorat tasirida rangi o’zgarishini aniqladi. dj grey arzon xomashyolardan suyuq kristallarni olishni ishlab chiqqan. suyuq kristallarni 1888-yil f. reynitser kashf qilgan. u xolestirilbenzoat va xolestirilatsetatda 2 ta suyuqlanish nuqtasi borligini aniqlagan. nematik suyuq kristall image1.wmf image2.wmf oleobject1.bin oleobject2.bin image3.png image4.emf image5.emf image6.png image7.emf image8.png image9.png image10.wmf image11.wmf image12.wmf image13.wmf image14.wmf oleobject7.bin oleobject8.bin oleobject3.bin oleobject4.bin oleobject5.bin oleobject6.bin image15.wmf image16.wmf oleobject9.bin oleobject10.bin image17.emf image18.png image19.emf image20.emf image21.emf image22.png image23.emf 2 0 2 2 2 mv u mv u e ym > < ÷ ÷ ø ö ç ç è æ + …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "moddatuzilishi"

prezentatsiya powerpoint fan: modda tuzilishi ma’ruzachi: phd. isokov yusuf xoriddinovich 1 o‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi samarqand davlat pedagogika instituti mavzu: moddalarning agregat va fazaviy holatlari. reja: moddalarning agregat va fazaviy xolatlari. qattiq, suyuq, gaz va plazma holatlar. ularning mavjud bo’lish shartlari. bug’ va gaz holat o’rtasidagi farq. termoyadroviy reaksiyalar suyuq kristallar mavzu: moddalarning agregat va fazaviy holatlari. har bir agregat holat atomlarning katta to`plami sifatida namoyon bo`ladi. zarrachalar orasida masofa va ta’sir kuchlarining qiymatiga qarab moddalar qattiq suyuq yoki gazsimon holatda bo`ladilar va bu holatlarda moddaning berilgan vaqtda bo`lish yoki bo`lma...

This file contains 44 pages in PPTX format (5.1 MB). To download "moddatuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: moddatuzilishi PPTX 44 pages Free download Telegram