jadidchilik harakatining ijtimoiy-siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri

DOCX 10 pages 34.9 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.9 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

jadidchilik harakatining ijtimoiy-siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri reja jadidchilik harakatining vujudga kelishi: tarixiy zamin, maqsad va g‘oyaviy manbalar. jadidlarning ijtimoiy-siyosiy faoliyati: maorif, matbuot, teatr va siyosiy jarayonlar. jadid tafakkuri va merosi: modernizatsiya konsepsiyasi, din va millat talqini, ta’qiblar va bugungi ahamiyat. kirish xix asr oxiri – xx asr boshlarida rossiya imperiyasi tarkibidagi turkiston o‘lkasida jadal iqtisodiy-ma’muriy o‘zgarishlar kechdi. mazkur jarayonlar mahalliy jamiyatning ta’lim, madaniyat va ijtimoiy hayotida yangilanish zaruratini kun tartibiga olib chiqdi. ana shu ehtiyojga javoban vujudga kelgan jadidchilik harakati o‘zini ma’rifat, ijtimoiy adolat va milliy o‘zlikni uyg‘otish vazifalariga bag‘ishladi. jadidlar jamiyatni isloh qilishning amaliy yo‘li sifatida yangi usul maktablarini ochish, darslik va gazetalar nashr etish, sahna san’atini ommalashtirish va fuqarolik ongini yuksaltirishni ko‘zladilar. ular modernizatsiyani dinga qarshi qo‘ymadi, balki islomiy qadriyatlarni zamonaviy ilm-fan va ma’muriy boshqaruv tajribalari bilan uyg‘unlashtirishni taklif qildi. i bob. jadidchilik harakatining vujudga kelishi: tarixiy zamin, maqsad va g‘oyaviy manbalar 1.1. tarixiy-geosiyosiy kontekst turkistonning 1860–1870-yillarda …

2 / 10

y fanlarni kiritdi. bu “usul-i jadid” keyinchalik turkiston jadidlariga kuchli ta’sir ko‘rsatdi. 1.3. turkistonda jadidchilikning shakllanishi xx asr boshlarida yangi usul maktablari, o‘quv qo‘llanmalari va gazeta-jurnallar vujudga keldi. harakatning yetakchilari qatorida mahmudxo‘ja behbudiy, munavvar qori abdurashidxonov, abdulla avloniy, abdurauf fitrat kabi ziyolilar bor edi. ular modernlikni mahalliy diniy-madaniy an’analar bilan muloqotda o‘zlashtirdilar. ii bob. jadidlarning ijtimoiy-siyosiy faoliyati: maorif, matbuot, teatr va siyosiy jarayonlar 2.1. maorif islohoti va yangi tipdagi maktablar jadidlar ta’limni jamiyatni yangilashning markaziy instrumentiga aylantirdilar: darsliklar yozildi, metodikalar yaratildi, o‘qituvchi tayyorlash yo‘lga qo‘yildi. o‘quv rejalari diniy-axloqiy fanlar bilan birga tabiiy-aniq fanlarni ham qamrab oldi. imkon qadar ona tilida, sodda va tushunarli dars berish targ‘ib qilindi. 1905–1907 yillardagi siyosiy erkinlashuv davrida yangi usul maktablarining soni tez ko‘paydi. 2.2. matbuot va jamoatchilik fikri: “ayina”, “samarqand” va boshqalar mahmudxo‘ja behbudiy jadid matbuotining peshqadami bo‘lib, 1913 yildan “ayina” jurnalini 20 oydan ortiq muddat davomida nashr ettirdi; shuningdek, “samarqand” gazetasini ham chiqardi. u …

3 / 10

musulmon a’zolardan biri bo‘ldi. turkiston muxtoriyati haqidagi munozaralarda u hududiy avtonomiya tarafdori sifatida qatnashdi. jadidlarning bir qismi turli siyosiy yo‘nalishlarga ajralib ketdi; biroq umumiy maqsad – ma’rifat, milliy o‘zlik va zamonaviy boshqaruv – saqlanib qoldi. iii bob. jadid tafakkuri va merosi: modernizatsiya konsepsiyasi, din va millat talqini, ta’qiblar va bugungi ahamiyat 3.1. tafakkur yadrosi: diniy-milliy uyg‘unlik va madaniy isloh jadidlar islomiy axloqni saqlagan holda, ta’lim, til, matbuot va jamoatchilik hayotini modernizatsiya qilishni taklif etdilar. bu harakat g‘arbni to‘la ko‘chirib olish emas, balki mahalliy madaniyatning ichki salohiyatini uyg‘otish va zamonaviy ehtiyojlarga mos ravishda yangilashga qaratilgan edi. 3.2. din, millat va til masalasi jadid tafakkurida til milliy o‘zlikning tayanchi sifatida ko‘rildi: darslik va gazeta-jurnallar ona tilida, sodda uslubda yozildi. din jamiyatning axloqiy-ma’naviy tayanchi sifatida talqin qilinib, ta’limda tushunarli tafsir va foydali fanlar kiritilishi qo‘llab-quvvatlandi. 3.3. adabiyot va estetik modernizm: qodiriy, cho‘lpon, fitrat jadid g‘oyalari adabiyotda yangicha psixologizm, ijtimoiy tanqid va milliy o‘zlikni …

4 / 10

arning tajribasi o‘rganilmoqda. g‘aspirali modeli, jadidlarning xalqaro aloqalari (istanbul, qohira, kavkaz) va fuqarolik jamiyati unsurlarini shakllantirishdagi o‘rni haqida yangi tadqiqotlar paydo bo‘ldi. ushbu mustaqil ish markaziy osiyoda xx asr boshlarida yuzaga kelgan jadidchilik harakatining tarixiy ildizlari, ijtimoiy-siyosiy mazmuni va ziyolilar tafakkuridagi yangilanish tamoyillarini tahlil qiladi. maqolada ismoil g‘aspiralining usul-i jadid maktablari tajribasi, turkiston jadidlarining maorif islohoti, matbuot va teatr orqali jamiyat ongini yangilash strategiyalari hamda 1917–1920 yillardagi siyosiy o‘zgarishlar fonida milliy uyg‘onish g‘oyalari yoritiladi. so‘nggi bo‘lim jadidlarning modernizmga xos “diniy-milliy uyg‘unlik” konsepsiyasi, sovet davridagi repressiyalar va mustaqillik yillarida merosning qayta kashf etilishi masalalarini ko‘rib chiqadi. xulosa jadidchilik harakati turkiston jamiyatida ma’rifatparvar modernizatsiya loyihasini ilgari surdi. ta’lim islohoti, matbuot va teatr orqali ijtimoiy ongni o‘zgartirish, fuqarolik mas’uliyatini kuchaytirish, milliy-diniy qadriyatlarni zamonaviylik bilan uyg‘unlashtirish asosiy maqsad bo‘ldi. siyosiy o‘zgarishlar harakatni sahnaga yaqinlashtirdi, biroq 1930-yillardagi repressiyalar jadid avlodining ko‘pchiligini yo‘q qildi. shunga qaramay, jadidlar merosi bugun ham ta’lim siyosati, madaniy siyosat va fuqarolik …

5 / 10

“samarqand” nashrlari haqida tadqiqotlar. o‘zbek jadidchiligi: cho‘lpon, qodiriy, fitrat ijodi yuzasidan ilmiy maqolalar va nashrlar. mahalliy ilmiy to‘plamlar: turkistonda jadidchilik harakati va ularning ijtimoiy-siyosiy faoliyati. /docprops/thumbnail.emf jadidchilik harakatining ijtimoiy-siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri reja 1. jadidchilik harakatining vujudga kelishi: tarixiy zamin, maqsad va g‘oyaviy manbalar. 2. jadidlarning ijtimoiy-siyosiy faoliyati: maorif, matbuot, teatr va siyosiy jarayonlar. 3. jadid tafakkuri va merosi: modernizatsiya konsepsiyasi, din va millat talqini, ta’qiblar va bugungi ahamiyat.

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jadidchilik harakatining ijtimoiy-siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri"

jadidchilik harakatining ijtimoiy-siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri reja jadidchilik harakatining vujudga kelishi: tarixiy zamin, maqsad va g‘oyaviy manbalar. jadidlarning ijtimoiy-siyosiy faoliyati: maorif, matbuot, teatr va siyosiy jarayonlar. jadid tafakkuri va merosi: modernizatsiya konsepsiyasi, din va millat talqini, ta’qiblar va bugungi ahamiyat. kirish xix asr oxiri – xx asr boshlarida rossiya imperiyasi tarkibidagi turkiston o‘lkasida jadal iqtisodiy-ma’muriy o‘zgarishlar kechdi. mazkur jarayonlar mahalliy jamiyatning ta’lim, madaniyat va ijtimoiy hayotida yangilanish zaruratini kun tartibiga olib chiqdi. ana shu ehtiyojga javoban vujudga kelgan jadidchilik harakati o‘zini ma’rifat, ijtimoiy adolat va milliy o‘zlikni uyg‘otish vazifalariga bag‘ishladi. jadidlar jamiyatni islo...

This file contains 10 pages in DOCX format (34.9 KB). To download "jadidchilik harakatining ijtimoiy-siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri", click the Telegram button on the left.

Tags: jadidchilik harakatining ijtimo… DOCX 10 pages Free download Telegram