jadidchilik harakatining ijtimoiy‑siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri

DOCX 8 pages 25.3 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.3 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

jadidchilik harakatining ijtimoiy‑siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri reja; 1. kirish 2. 1-bob. jadidchilik harakatining shakllanish omillari 3. 2-bob. jadidchilikning ijtimoiy-siyosiy mohiyati 4. 3-bob. jadidlar tafakkuri: g‘oya va konseptlar 5. xulosa 6. foydalanilgan adabiyotlar 7. ilovalar (ixtiyoriy) kirish jadidchilik harakati turkiston jamiyatida modernlashuv, ma’rifat va ijtimoiy adolatga erishish yo‘lida yuzaga kelgan keng qamrovli intellektual oqimdir. xix asr oxiri–xx asr boshlarida rossiya imperiyasi tarkibidagi turkiston o‘lkasida mustamlakachilik siyosati, iqtisodiy-ijtimoiy qoloqlik, an’anaviy ta’lim tizimining zamon talablariga javob bermasligi mazkur harakatning vujudga kelishiga turtki bo‘ldi. jadidlar maqsadi jamiyatni keskin inqilobiy chayqalishsiz, ammo qat’iy ma’rifiy-madaniy islohotlar orqali yangilash, milliy o‘zlikni saqlagan holda dunyoviy fan-texnika yutuqlarini egallash edi. ular ta’limni yangilash (“usul-i jadid”), matbuotni rivojlantirish, teatr va sahna san’atini ijtimoiy tarbiya vositasiga aylantirish, ayollar ta’limi va huquqlarini kengaytirish, mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish hamda huquqiy ongni kuchaytirishni o‘z dasturining markaziga qo‘ydilar. 1-bob. jadidchilik harakatining shakllanish omillari 1.1. tarixiy-geosiyosiy zamin – rossiya imperiyasining siyosiy-ma’muriy bosimi, yangi xo‘jalik munosabatlari …

2 / 8

lanib qolishi, tabiiy fanlar va til o‘qitishidagi kamchiliklar. – mahalliy elita va ziyolilar orasida “ommani ilmga yetaklash” ehtiyoji. 1.3. dastlabki markazlar va namoyandalar – samarqand, toshkent, qo‘qon, buxoro, xiva – yangi maktablar va matbuot o‘choqlari. – mahmudxo‘ja behbudiy, abdulla avloniy, abdurauf fitrat, munavvarqori, abdurauf qodiriy (abdulla qodiriy), cho‘lpon, hamza, sidqiy xondayliqiy va boshqalar. 2-bob. jadidchilikning ijtimoiy-siyosiy mohiyati 2.1. “usul-i jadid” – ta’lim islohoti harakatning yuragi – savod chiqarishning fonetik-analitik usuli, qisqa muddatda o‘qish-yozishni o‘rgatish, arifmetika, tarix, jug‘rofiya, tabiiyot, gigiyena, rus va turkiy tillarni o‘qitish. – darslik va qo‘llanmalar yaratish, maktab infratuzilmasini yangilash, o‘qituvchi tayyorlash. – ta’limni jamiyat taraqqiyotining bosh omili sifatida ko‘rish. 2.2. matbuot va jamoatchilik fikri – “taraqqiy”, “sadoi turkiston”, “hurriyat”, “buxoroi sharif”, “oyina” va b. sahifalarida ijtimoiy-iqtisodiy muammolar, gigiyena, agronomiya, o‘qituvchilik metodikasi, huquqiy madaniyat targ‘ib qilindi. – matbuot xalqni “fuqaro” sifatida shakllantirish, tanqidiy fikr va bahs madaniyatini yoyish vositasi bo‘ldi. 2.3. teatr va sahna – ijtimoiy tarbiya maydoni …

3 / 8

vi va sanitariya masalalarini modern me’yorlar asosida qayta ko‘rish taklifi. – maqsad – zo‘ravon inqilob emas, balki bosqichma-bosqich islohotlar orqali farovonlik va tartib. 2.6. 1917–1918 yillardagi burilish va siyosiy tajriba – inqilobiy vaziyat fonida qo‘qonda e’lon qilingan turkiston muxtoriyati qisqa umr ko‘rdi, biroq o‘zini o‘zi boshqarish, parlamentchilik, fuqarolik huquqlari va millatlararo totuvlik g‘oyalarini amalda sinashga urinish bo‘ldi. – keyingi poliarizatsiya, qurolli to‘qnashuvlar va markaziy kuchlar bosimi sabab bu tajriba barbod etildi. 2.7. sovet davri: ishtirok va inkor paradoksi – 1920-yillarda ayrim jadidlar xalq maorifi, matbuot, teatr sohalarida faoliyatni davom ettirdilar. – 1930-yillar oxirida ko‘plab ziyolilar “millatchilik” ayblovi bilan qatag‘on qilindi; natijada jadid merosi uzildi, ammo xalq xotirasida g‘oya yashab qoldi. 3-bob. jadidlar tafakkuri: g‘oyalar, metod va meros 3.1. jadid tafakkurining tayanch konseptlari 1. ma’rifat va aql – ilm-fan, tajriba, tibbiyot, texnika yutuqlarini egallash. 2. milliy uyg‘onish – til, adabiyot, tarixni saqlash va rivojlantirish, zamonaviylik bilan uyg‘unlashtirish. 3. foydalilik prinsipi – …

4 / 8

timoiy ideallarni targ‘ib etish. – satira (isrofgarchilik, maishiy jaholat), lirika (erkinlik, muhabbat, vatan), tarixiy obrazlar (o‘zlikni izlash). 3.4. jadid merosining bugungi ahamiyati – ta’lim islohoti, o‘qituvchi tayyorlash, steam, media savodxonlik, sog‘liqni saqlash madaniyati. – fuqarolik jamiyati institutlari, mahalla boshqaruvi, nodavlat notijorat tashkilotlari bilan hamohang. – gender tengligi, oilaviy tarbiyada ilmiy yondashuv, sog‘lom turmush. 3.5. qarama-qarshi talqinlar va ilmiy yondashuv – jadidlarga nisbatan “an’anaga qarshi” degan tor talqinlar mavjud; aslida ular diniy-ma’naviy qadriyatlarni asr ruhiga mos talqin qilishni ko‘zlagan. – “millatchilik” ayblovi siyosiy kon’yunktura mahsuli bo‘lgan; ularning maqsadi – taraqqiyot va adolatga erishish edi. – zamonaviy tarixshunoslik manbashunoslikka tayanib, shaxsni ideallashtirmasdan, ammo mehnatini munosib baholashni taklif etadi. xulosa jadidchilik – turkiston jamiyatining modernlashuv jarayonida paydo bo‘lgan va ilm-ma’rifatni taraqqiyotning bosh omili deb bilgan muhim ijtimoiy-intellektual harakatdir. u ta’limni yangiladi, matbuot va teatrni jamoatchilik ongini shakllantirish vositasiga aylantirdi, ayollar ta’limi va huquqlarini ilgari surdi, fuqarolik mas’uliyati va huquqiy ongni targ‘ib qildi. 1917–1918 …

5 / 8

mehrobdan chayon (jamiyatdagi ijtimoiy-axloqiy ziddiyatlar konteksti). 6. hamza h.n. pyesalar, ma’rifiy maqolalar. 7. karimov n. (tahrir) jadidchilik: tarix va meros (maqolalar to‘plami). 8. qosimov b. o‘zbek jadidchilik adabiyoti. 9. ziyoev h. turkiston xix asr ikkinchi yarmi – xx asr boshlarida. 10. (zamonaviy ilmiy maqolalar va arxiv manbalari – muassasa talablari bo‘yicha to‘ldiriladi.) ilovalar (ixtiyoriy g‘oya va materiallar) – jadid maktabi dars jadvali namunasi (ona tili, hisob, tarix, geografiya, tabiatshunoslik, gigiyena, rus va turkiy tillar). – jadid matbuoti xaritasi: nashr nomi – shahar – yil – mavzu doirasi. – teatr pyesalarida ko‘tarilgan ijtimoiy muammolar ro‘yxati (tartib-intizom, gigiyena, o‘qish, isrof, zo‘ravonlik). – ayollar ta’limi bo‘yicha tashabbuslar kronologiyasi. yakuniy eslatma (formatlash bo‘yicha) – word’da 14 pt shrift, 1.15 interval, 4–4–2–2 sm maydonlar bilan ~9–11 bet chiqadi. – sarlavhalar: kirish, 1-bob, 2-bob, 3-bob, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar. – zarur bo‘lsa, jadval va diagrammalar qo‘shish orqali bet hajmini talabga moslashtirish mumkin. agar xohlasangiz, shu matnni word …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jadidchilik harakatining ijtimoiy‑siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri"

jadidchilik harakatining ijtimoiy‑siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri reja; 1. kirish 2. 1-bob. jadidchilik harakatining shakllanish omillari 3. 2-bob. jadidchilikning ijtimoiy-siyosiy mohiyati 4. 3-bob. jadidlar tafakkuri: g‘oya va konseptlar 5. xulosa 6. foydalanilgan adabiyotlar 7. ilovalar (ixtiyoriy) kirish jadidchilik harakati turkiston jamiyatida modernlashuv, ma’rifat va ijtimoiy adolatga erishish yo‘lida yuzaga kelgan keng qamrovli intellektual oqimdir. xix asr oxiri–xx asr boshlarida rossiya imperiyasi tarkibidagi turkiston o‘lkasida mustamlakachilik siyosati, iqtisodiy-ijtimoiy qoloqlik, an’anaviy ta’lim tizimining zamon talablariga javob bermasligi mazkur harakatning vujudga kelishiga turtki bo‘ldi. jadidlar maqsadi jamiyatni keskin inqilobiy chayqalishsiz, ammo qat’iy ma’ri...

This file contains 8 pages in DOCX format (25.3 KB). To download "jadidchilik harakatining ijtimoiy‑siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri", click the Telegram button on the left.

Tags: jadidchilik harakatining ijtimo… DOCX 8 pages Free download Telegram