jadidchilik harakating ijtimoiy siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri

DOCX 14 sahifa 24,3 KB Bepul yuklash

14 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 24,3 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 14

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 14

jadidchilik harakatining ijtimoiy siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri reja: 1. jadidchilik harakati 2. milliy ozodlik harakatining boshlanishi va uning bosqichlari 3. turkistonda jadidchilik harakati o`lkada xix asrning ikkinchi yarmiga kelib chor rossiyasining mustamlakachilik, uluq davlatchilik, shovinistik siyosati mahalliy aholining milliy ozodlik harakatlari boshlanishiga asosiy sabab bo`ldi.tarixiy manbalarda, arxiv hujjatlarida chor rossiyasi qo`shinlarining o`rta osiyo hududiga kirib kelishi bilan, unga qarshi xalq ozodlik harakatlari boshlanganligi va bu chor hukumatining aqdarilishiga, qolaversa mustaqillikka erishganimizga qadar davom etganligi haqidagi ma'lumotlar beriladi. bu ma'lumotlar asosida o`rta osiyo xalqlarining chorizmga qarshi olib borgan quyidagi eng yirik va ommaviy tus olgan kurashlarini qayd qilishimiz mumkin: 1837-1846 yillarda sulton kenesarin rahbarligidagi, keyinchalik buxoro amirligining, shahrisabz bekligidagi harakatlar, 1871 yilda eshon eshmuhammad boshchiligida sirdaryo viloyatidagi chiqishlar; 1871 yildagi farqonada etimxon qo`zqoloni; 1872 yilda chirchiqdagi isyonlar, 1873-76 yillar qo`qondagi po`latxon qo`zqoloni; 1892 yildagi toshkent qo`zqoloni; 1898 yildagi andijonda dukchi eshon qo`zqoloni; 1899 yildagi sirdaryo viloyatidagi harakatlar, 1916 yildagi jizzax …

2 / 14

`zqolon ko`tarishga undaydi va o`zi ham bu harakatga qo`shiladi. 1873 yilda boshlangan bu qo`zqolonda oddiy xalq, dehqonlar, hunarmandlar faol ishtirok etdilar va bu harakat butun farqona vodiysi bo`ylab yoyildi. xudoyorxonning o`qli nasriddinbek boshchiligidagi xon qo`shinlari ham qo`zqolonchilarni qo`llab-quvvatladilar. bu voqeadan qo`rqib ketgan xudoyorxon rus hokimiyatidan boshpana so`rab, toshkentga qochdi. qo`qon taxtiga uning o`qli nasriddinbek (1875-76) xon qilib ko`tarildi.qo`zqolonchilar kelishuviga binoan esa po`latxon xon etib saylanishi kerak edi. nasriddinbekning xonlikka ko`tarilishi va uning ham ruslar bilan kelishuv siyosatini olib borishi, qo`zqonlochilar o`rtasida norozilik keltirib chiqardi. natijada marqilon, namangan, andijon hududlarida po`latxon tarafdorlari erlarni kambaqallarga bo`lib berib, xon siyosatiga qarshi chiqdilar. qo`qon xonligining ruslarga qarashli bo`lgan erlarida ham norozilik chiqishlari avj ola boshladi. bu rus hukumatini xavotirga solib qo`ydi va kaufman qo`qon xonligini tugatish to`qrisida podshoning roziligini so`rab, iltimosnoma jo`natdi. qo`qon xonligi hududiga esa skobelev boshchiligida harbiy jazo otryadi kiritildi. bu vaqtda nasriddinxon hokimiyatdan chetlashtirilib, vodiyda po`latxonning mavqei oshib ketgan edi.o`arbiy jihatdan …

3 / 14

ubbek boshchiligidagi qo`zqolonlarni alohida qayd qilishimiz zarur. qurbonjon dodxoh rus qo`shinlariga qarshi kurashda sharq ayollarining qahramonligini, jasoratini namoyon etdi. manbalarning ma'lumot berishicha, general skobelev sulh tuzish uchun mayor ionovni qurbonjon dodxoh huzuriga jo`natadi. ammo qurbonjon dodxoh mayorni qabul qilmay faqat o`z mavqei bilan teng bo`lgan sarkarda bilangina muzokaralar olib borishi mumkinligini bildiradi. chorasiz qolgan rus generali skobelev u bilan sulh tuzishga va uni «oloy malikasi», deb tan olishga majbur bo`ldi. qurbonjon dodxohning nabiralari 1898 yilgi milliy ozodlik qo`zqolonida ham faol qatnashganlar rus amaldorlari doimo oloy malikasidan hayiqishgan. shuning uchun gubernatorlar uning oldiga tez-tez kelib turishgan. 1901 yilda rossiya imperiyasi qurbonjonga imperatritsaning sovqasini shaxsan topshirgan. qurbonjon dodxoh 1907 yilda o`shda 96 yoshida vafot etgan.o`rta osiyo xalqlarining mustamlakachilarga qarshi kurashida yoqubbek va u boshqargan ettishahar davlati (1865-1877) ham muhim o`rin egallaydi. chunki ular qo`qon, buxoro, xiva vatanparvarlarining rus bosqinchilariga qarshi kurashlarida yordam berib turishgan. shu sababli turkistondagi so`nggi mustaqil davlatni tugatish rossiya …

4 / 14

arni ishdan olib tashlashga majbur bo`ldi. 1889-1890 yillarda farqona vodiysi va toshkent hududlarida ko`plab xalq harakatlari, qurolli to`qnashuvlar bo`lib o`tdi. shulardan biri darveshxon qo`zqolonidir. andijon uezdining qo`rqontepa volostida yuqori tabaqaga mansub bo`lgan vatanparvar darveshxon qo`shin to`plashga kirishdi. u mustamlakachilik tuzumiga qarshi ochiqdan-ochiq qurolli qo`zqolonga tayyorgarlik ko`rdi, ammo farqona viloyati harbiy ma'murlari katta kuch yuborib darveshxon kuchlarini tor-mor etdi, uning yordamchisi mo`minboy ushlab olinib, dorga osildi. 1892 yilgi qo`zqolon ko`plab tarixiy adabiyotlarda rus hukumatini o`lkaning bir qancha shaharlarida vabo kasali tarqalishining oldini olish uchun toshkent shahrida ko`rilgan chora-tadbirlariga qarshi ko`tarilgan qo`zqolon deb ta'riflangan bo`lsa-da, aslida bu qo`zqolon chor rossiyasining o`lkada ko`p yillar davomida olib borgan mustamlakachilik siyosatiga qarshi qaratilgan edi. rus hukumatining vaboni oldini olish uchun ko`rgan chora-tadbirlari davomida mahalliy aholining diniy e'tiqodlari, urf-odatlari hisobga olinmaganligi natijasida sabr kosasi to`lgan xalq ommasining noroziligi kuchaydi. natijada bu qo`zqolonda toshkent shahri aholisining barcha qatlamlari ishtirok etdi. mahalliy aholining milliy-madaniy an'analariga xos diniy bayram …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 14 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"jadidchilik harakating ijtimoiy siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri" haqida

jadidchilik harakatining ijtimoiy siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri reja: 1. jadidchilik harakati 2. milliy ozodlik harakatining boshlanishi va uning bosqichlari 3. turkistonda jadidchilik harakati o`lkada xix asrning ikkinchi yarmiga kelib chor rossiyasining mustamlakachilik, uluq davlatchilik, shovinistik siyosati mahalliy aholining milliy ozodlik harakatlari boshlanishiga asosiy sabab bo`ldi.tarixiy manbalarda, arxiv hujjatlarida chor rossiyasi qo`shinlarining o`rta osiyo hududiga kirib kelishi bilan, unga qarshi xalq ozodlik harakatlari boshlanganligi va bu chor hukumatining aqdarilishiga, qolaversa mustaqillikka erishganimizga qadar davom etganligi haqidagi ma'lumotlar beriladi. bu ma'lumotlar asosida o`rta osiyo xalqlarining chorizmga qarshi olib borgan quyidagi eng yirik va omm...

Bu fayl DOCX formatida 14 sahifadan iborat (24,3 KB). "jadidchilik harakating ijtimoiy siyosiy mohiyati va jadidlar tafakkuri"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: jadidchilik harakating ijtimoiy… DOCX 14 sahifa Bepul yuklash Telegram