jadidchilik harakating tarixda tutgan o'rni

DOC 31 стр. 159,0 КБ Бесплатная загрузка

31 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 159,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 31

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 31

jadidchilik harakatining tarixda tutgan oʻrni mundarija 3kirish 5i bob. jadidchilik harakatining tarixda tutgan oʻrni 51.1 jadidchilik 111.2 jadidchilikning turkiston mintaqasidagi yoʻnalishlari 21ii bob. jadid dramaturgiyasi 212.1 jadid dramaturgiyasi va oʻzbek teatri 252.2 oʻzbek teatri jadidchilik harakatining mevasi 31xulosa 32foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati kirish kurs ishi mavzusining dolzarbligi. “jadid” atamasi turkiya turklarida ilk marta sulton salim iii hukmronligi (1739-1802) davrida paydo boʻldi. avstriyaga elchi qilib yuborilgan abubakr ratib afandi shohga yozgan bildirishnomalarida u yerda koʻrgan idora tizimini “nizomi jadid” deb tushuntiradi. 1789-yilgi fransuz inqilobidan keyin qurilgan yangi tizimni esa “fransiya nizomi jadidi” deyila boshlandi. shu yillari “nizomi jadid” tor maʻnoda askariy tizimni yevropalashtirishni, keng maʻnoda ilm-fan, maorif, sanoat va qishloq xoʻjaligini zamonaviylashtirishni koʻzda tutar edi. demak, jadid atamasi yangilik tarafdorlarini, yangilik gʻoyalarini ifoda etuvchi tushuncha sifatida qoʻllanilgan. xix asrning oxirlarida dunyo tamaddunida boʻlayotgan ulkan madaniy –maʻrifiy, ijtimoiy-siyosiy oʻzgarishlar, yangi munosobatlar u yoki bu tarzda sekinlik bilan boʻlsada, turkiston oʻlkalariga kirib kela boshladi. …

2 / 31

nda, jadidchilik harakati ijtimoiy rivojlantirishning, tarixiy taraqqiyotning talab va ehtiyojlariga javob sifatida maydonga kelgan ulkan ijtimoiy – siyosiy harakat edi. oʻlkada millatning dard-alamlarini, butun ayanchli, mudhish, fojiali ogʻir qismatini oʻz qalbi va vujudidan oʻtkazib, oʻzining butun borligʻini, aql-zakovatini, ongini, hayotini erk, ozodlik, taraqqiyot uchun safarbar etgan ziyolilarning butun bir yangi avlodi shakllana boshladi. jadidchilikning asosiy gʻoya va maqsadlari (davr voqealiklaridan kelib chiqib, baʻzan oʻzgarib turgan boʻlsa-da)quyidagilar edi: turkistonni oʻrta asrlarga xos qoloqlik va diniy xurofotdan ozod etish, shariatni isloh qilish, xalqqa maʻrifat tarqatish, turkistonda muxtoriyat hukumatini barpo etish uchun kurash, buxoro va xivada konstitusion monarxiya va parlament, keyinchalik demokratik respublika tuzumini oʻrnatish orqali ozod va farovon jamiyat qurish, barqaror milliy valyutani joriy qilish va milliy qoʻshin tuzish. kurs ishining maqsadi: jadid dramaturgiyasining tutgan oʻrnini tahlil qilish. kurs ishining tuzilishi: kirish, ikki bob, toʻrt paragraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar roʻyxatidan iborat i bob. jadidchilik harakatining tarixda tutgan oʻrni 1.1 jadidchilik jadidchilik …

3 / 31

millatchilik harakati“ deb taʼrif berilgan. bu davrda asosan tanqid qilingan jadidchilik namoyandalari nomi ssri parchalanib ketganidan keyin qayta tiklandi. kelib chiqishi jadidchilik dastlab xix asrning 80-yillarida qrimda ismoilbek gasprinskiy rahbarligida qrimtatarlar oʻrtasida vujudga keldi. jadidchilik harakati namoyandalari koʻpincha oʻzlarini taraqqiyparvarlar, keyinchalik jadidlar deb atashgan. oʻsha davrning ilgʻor taraqqiyparvar kuchlari, birinchi navbatda, ziyolilar mahalliy aholining umumjahon taraqqiyotidan orqada qolayotganligini his etib, jamiyatni isloh qilish zaruriyatini tushunib yetgandilar. jadidchilik mohiyat eʼtibori bilan avvalo siyosiy harakat edi. uning shakllanish va magʻlubiyatga uchrash davrlari boʻlib, ularni shartli ravishda toʻrtga boʻlish mumkin. turkiston, buxoro va xiva hududida bu davrlar 1895-1905; 1906-1916; 1917-1920; 1921—1929-yillarni oʻz ichiga oladi. birinchi davrda turkistonda podsho rossiyasining mustahkam oʻrnashib olishi kuzatiladi. u oʻz siyosiy agentlari (vakillari) yordamida mahalliy xon va amir vakolatlarini cheklabgina qolmay, ularni qoʻgʻirchoqqa aylantirib, rus va gʻarb sarmoyadorlarining ishlashi va yashashi uchun sharoit yaratadi, turli kompaniyalar, aksiyadorlik jamiyatlari manfaatini koʻzlaydi. ayni chogʻda mahalliy aholining talab va ehtiyojlari nazarga …

4 / 31

or, ulamolar orasida mavjud edi. ziyolilar dastlab chorizmga qarshi kurashni xalqni asriy qoloqlikdan uygʻotish — siyosiy-maʼrifiy jabhadan boshlashga qaror qildilar. jadidchilik harakati ana shunday tarixiy bir sharoitda turkiston mintaqasida rivojlanish uchun oʻziga qulay zamin topdi. jadidlar orasidan yetuk olimlar, sanoat va ziroatchilik sohalarining zamonaviy bilimdon mutaxassislari, madaniyat arboblari yetishib chiqib, yurtni obod va oʻz vatanlarini mustaqil koʻrishni orzu qildilar va shu yoʻlda kurashdilar. jadidlarning turkiston mustaqilligi uchun kurashida asosan quyidagi yoʻnalishlar ustuvor edi: yangi usul maktablari tarmogʻini kengaytirish; qobiliyatli yoshlarni chet elga oʻqishga yuborish; turli maʼrifiy jamiyatlar va teatr truppalari tuzish; gazeta va jurnallar chop qilish, xalqning ijtimoiy-siyosiy ongini yuksaltirish bilan turkistonda milliy demokratik davlat qurish. jadid ziyolilarining kuchli partiyasi tashkil qilingan taqdirdagina bu ishlarni amalga oshirish mumkin edi. gʻoya va maqsadlari jadidchilikning asosiy gʻoya va maqsadlari quyidagilar edi: turkistonni oʻrta asrlarga xos qoloqlik va diniy xurofotdan ozod etish, shariatni isloh qilish, xalqqa maʼrifat tarqatish, turkistonda muxtoriyat hukumatini barpo etish …

5 / 31

rgan “turkiston muxtoriyati” bu yoʻldagi amaliy harakatlarning dastlabki natijasi edi. buxoro amirligi va xiva xonligida jadidchilik harakati turkistondagi kabi x1x asr oxiri xx asr boshlarida shakllangan boʻlsa ham, bu xududlardagi tarixiy sharoit undagi jadidchilik harakatiga xam oʻziga xos xususiyatlar baxsh etdi. buxoro va xiva jadidlari ham maorifni isloh etishni, amir va xon xukmronligini cheklash, mavjud tuzum sharoitida islohotlar oʻtkazib, jamiyat taraqqiyoti va milliy mustaqillikni qoʻlga kiritishni maqsad qilib qoʻygan edilar. jadidlarning xalq maʻrifati uchun kurash dasturi uch asosiy yoʻnalishda koʻrinadi.1. yangi usul maktablarini ochish, koʻpaytirish orqali. 2. turli maʻrifiy jamiyatlar ochish orqali. 3. umidli iqtidorli yoshlarni chet elga oʻqishga yuborish orqali. bogʻchasaroyda dastlabki jadid maktabini ochgan ismoil gaspirinskiy turkiston general-gubernatori n.o.rozenbaxga oʻlka musulmon maktablarini ham isloh qilishga doir loyihasini yuboradi. rad javobini olgach, 1893-yil turkistonga oʻzi keladi, buxoro, samarqand, toshkentda boʻlib, taraqqiyparvar ziyolilar bilan uchrashuvlar oʻtkazadi. buxoroda amir abdulaxadni jadid maktabi ochishga koʻndiradi. bu maktabga “muzaffariya” nomi beriladi. shunday qilib, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 31 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "jadidchilik harakating tarixda tutgan o'rni"

jadidchilik harakatining tarixda tutgan oʻrni mundarija 3kirish 5i bob. jadidchilik harakatining tarixda tutgan oʻrni 51.1 jadidchilik 111.2 jadidchilikning turkiston mintaqasidagi yoʻnalishlari 21ii bob. jadid dramaturgiyasi 212.1 jadid dramaturgiyasi va oʻzbek teatri 252.2 oʻzbek teatri jadidchilik harakatining mevasi 31xulosa 32foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati kirish kurs ishi mavzusining dolzarbligi. “jadid” atamasi turkiya turklarida ilk marta sulton salim iii hukmronligi (1739-1802) davrida paydo boʻldi. avstriyaga elchi qilib yuborilgan abubakr ratib afandi shohga yozgan bildirishnomalarida u yerda koʻrgan idora tizimini “nizomi jadid” deb tushuntiradi. 1789-yilgi fransuz inqilobidan keyin qurilgan yangi tizimni esa “fransiya nizomi jadidi” deyila boshlandi. shu yillari “nizomi ja...

Этот файл содержит 31 стр. в формате DOC (159,0 КБ). Чтобы скачать "jadidchilik harakating tarixda tutgan o'rni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: jadidchilik harakating tarixda … DOC 31 стр. Бесплатная загрузка Telegram