bolalarda endokrin tizimi ana`tomofiziologik xususiyatlar va kasalliklar semiotikasi

PPTX 32 pages 154.9 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 154.9 KB

File type PPTX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

slayd 1 bolalarda endokrin tizimi anatomo-fiziologik xususiyatlari va kasalliklar semiotikasi endokrin sistemasi organizm ichki muhitiga ishlab chiqaruvchi va ajratib chiqaruvchi hujayralar ayniqsa biologik faol moddalar gormonlar nishon hujayra retseptorlari bilan o`zaro ta`sir qiluvchi va ularning funksional aktivligini tartibga soluvchi endokrin bezlarni o`z ichiga oladi endokrin sistemasi vazifasi —organizm turli sistemalar faoliyati, metabolik jarayonlarni, o`sishni,rivojlanishni, ko`payish. adaptatsiya, o`zini tutishni nazorat qilishdir. endokrin sistemasi organlari quyidagi guruhga ajratiladi gipotalamo-gipofizar sistemasi (gipotalamus va adenogipofiz neyrosekretor neyronlari). miya ortiqlari (neyrogipofiz va epifiz). halqum cho`ntagidan paydo bo`lgan branxiogen guruh. (qalqonsimon, qalqon oldi va ayrisimon). buyrak usti bezlari (buyrak usti bezi mag`iz va qobiq qavati). oshqozon osti bezi langergans orolchasi. jinsiy bezlar endokrin hujayralari (tuxumdon va urug`don). diffuz endokrin sistemasi (oshqozon ichak trakti nafas tizimidagi va boshqa sistema shilliq qavatidagi endokrin hujayralar). endokrin tizimi regulyatsiyasi gipotalamus rilizing gormonlar gipofiz trop gormonlar periferik ichki sekretsiya bezlari ichki organlar gipotalamo-gipofizar sistemaga tegishli: gipofiz oldingi bo`lagi — adenogipofiz ( …

2 / 32

rin stg sekretsiyasini oshiradi somatostatin stg insulin va boshqa gormonlar sekretsiyasini kamaytiradi, adg (vazopressin) buyrak kanalchalari distal bo`limidan suv reabsorbsiyasini oshiradi, organizmda suv balansini boshqaradi, tomir toraytiruvchi ta`sir ko`rsatadi, glikogenolizni stimullaydi, trombotsitlar agregatsiyasini oshiradi oksitotsin bachadon silliq mushak hujayralari qisqarishini chaqiradi (ayniqsa tug`ruq vaqtida) va sut ajralib chiqarishga qodir sut bezining mioepitelial hujayralarini qisqartiradi dofamin prolaktin ajralishini kamaytiradi gipofiz gipofiz miya asosining ostidagi turk egarida joylashgan, u gipotalamus bilan ingichka oyoqchasi bilan bog`langan. gipofiz gistologik jihatdan adenogipofiz va neyrogipofizga ajratiladi. adenogipofiz oldingi va oraliq bo`laklardan, shuningdek gipofiz oyoqchasi tarkibidagi tuberal qismdan iborat. adenogipofiz hujayralari peptid tabiatdagi 6 xil trop gormonlarini ishlab chiqaradi (stg, aktg, ttg, lyutropin (lyuteinizirlovchi gormon), follitropin (follikulo -stimullovchi gormon), prolaktin) neyrogipofiz (orqa bo`lak) — neyrogliya (pituitsitlar) dan iborat miya o`simtasi. neyrogipofizda gormonlar sintezi sodir bo`lmaydi. gipotalamo-gipofizar trakti aksonlari bo`yicha gipotalamusdan adg, oksitotsin va neyrofizinlar kiradi bolalarda gipofizni anatomo-fiziologik xususiyatlari. chaqaloqlarda gipofizning o`rtacha massasi 0,1—0,5 gr ni tashkil …

3 / 32

adaptatsiya jarayonini ta`minlaydi, keyinchalik uning konsentratsiyasi pasayadi. chaqaloqlarda ttg konsentratsiyasi bir necha marta yuqori, keyingi yosh davrlariga qaraganda. gonadotrop gormonlari konsentratsiyasi (lyuteinizirlovchi gormon va follikulostimullovchi gormon) balog`atga etish davrida oshadi (o`g`il bolalarda ham, qiz bolalarda ham). zararlanish semiotikasi gipopituitarizm — gipofizning bir (parsial) yoki bir nechta (pangi- popituitarizm) gormonlari defitsiti. gipopituitarizm gipofiz yoki gipotalamus kasalliklari vaqtida uchraydi. bolalarda gipopituitarizmning sababi mns rivojlanish anomaliyasi, gipotalamus yoki gipofiz o`smasi, bosh miya travmalari, turk egari «bo`shliq» sindromi, gidrotsefaliya, infeksiya, autoimmun gipofizit, tomirlar trombozi, qon quyulishlar, granulematozlar, yatrogen faktorlar (nur terapiyasi asorati va b.q) bo`lishi mumkin. giperpituitarizm giperpituitarizm ko`pincha parsial xarakterga ega. sababi gipofiz gormonlari produksiyasi oshishi; o`smali jarayon (oraliq miya o`smasi adenomasi, suprasellyar o`sma, kraniofaringioma), ensefalit, miyadagi degenerativ jarayonlar va b.q bo`lishi mumkin. qandsiz diabet siydik konsentratsiyalanishi buzilishi, poliuriya, polidipsiya, tez tez siydik ajratish bilan namoyon bo`ladi. markaziy qandsiz diabet birlamchi — ( adg geni va uning fermentlari sintezi mutatsiyasi natijasidaa) yoki ikkilamchi …

4 / 32

osim bilan o`pkaning sun`iy ventilyasiyasida, mns kasalliklarida (infeksiya, qon quyilish, bosh miya jarohatlari, bosh ichi gipertenziyasi, o`smalarda), bir qator dori preparatlarini qo`llaganda (asosan, adg preparatlari, vinkristin, siklofosfamid va b.q) uchraydi. qalqonsimon bez qalqonsimon bez — toq organ, bo`yin orqali birikkan ikkita (o`ng va chap) bo`lakdan iborat. qalqonsimon bez fibroz kapsula bilan qoplangan, ichkariga qarab gomogen massa bilan to`lgan( kolloid) uning to`qimasini bo`laklarga ajratuvchi follikulalardan iborat biriktiruvchi to`qimali to`siq- trabekulalar o`tadi. follikulalar devori (yopiq halqali hosila) yod saqlovchi gormonlarni ishlab chiqaruvchi ( tiroksin va triyodtironin) epitelial hujayralardan (tireotsitlar) iborat. follikulyar hujayralar funksiyasi ttg tomonidan stimullanadi, uning sekretsiyasi gipotalamus tiroliberini tomonidan nazorat qilinadi. tireoid gormonlar (tiroksin va triyodtironin) organizm rivojlanishi uchun zarur, ayniqsa organ va sistemalar shakllanishi sodir bo`lgadigan prenatal va erta postnatal davrda. tireoid gormonlari bosh miya normal differensirovkasi va aqliy rivojlanishni aniqlaydi, skelet rivojlanishi va o`sish jarayonini (suyak yoshi), teri va uning hosilalarini rivojlanishini boshqaradi. kalsitonin fosfor-kalsiy almashinuvini boshqaradi, paratireoid …

5 / 32

adaptatsiya davrida ushbu gormonlarning muhim o`rnidan guvohlik beradi. hayotining birinchi haftasida asta sekin ttg konsentiratsiyasi pasayishi sodir bo`ladi va tiroksin va triyodtironin konsentratsiyasi birmuncha kamayadi. yarim yil davomida bez massasi birmuncha kamayadi, tireoid gormonlar konsentiratsiyasi pasayadi. keyingi 5—6-yoshgacha qalqonsimon bezning tez o`sishi sodir bo`ladi, keyin u prepubertat davrgacha birmuncha sekinlashadi, qachonki uning hajmi tez kattalashgancha. qalqonsimon bez o`sishi bilan uning hajmi va follikulalar soni shuningdek kolloid tarkibi oshadi. bezning oxirgi gistologik tarkibi 15yoshdan so`ng paydo bo`ladi. chaqaloqlarda kalsitonin ishlab chiqarilishi (homila bilan taqqoslaganda) birmuncha kam. keyinchalik bolalikning barcha davrida sekretsiya darajasi barqaror bo`ladi. zararlanish semiotikasi bo`qoq (qalqonsimon bezning kattalashishi) qalqonsimon bezning turli kasalliklarida paydo bo`lishi va funksiyasi buzilishi bilan birgalikda kelishi mumkin. diffuz bo`qoq qalqonsimon bez o`lchamining bir tekisda kattalashishi bilan sodir bo`ladi. tugunli bo`qoqda qalqonsimon bezda tugunlar paydo bo`ladi, ular turli xarakterga ega bo`lgan kistalar, abssesslar, xavfsiz (adenoma, teratoma) va xavfli hosilalar (rakning turli shakllari, limfosarkoma, boshqa o`smalarning metastazalari …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bolalarda endokrin tizimi ana`tomofiziologik xususiyatlar va kasalliklar semiotikasi"

slayd 1 bolalarda endokrin tizimi anatomo-fiziologik xususiyatlari va kasalliklar semiotikasi endokrin sistemasi organizm ichki muhitiga ishlab chiqaruvchi va ajratib chiqaruvchi hujayralar ayniqsa biologik faol moddalar gormonlar nishon hujayra retseptorlari bilan o`zaro ta`sir qiluvchi va ularning funksional aktivligini tartibga soluvchi endokrin bezlarni o`z ichiga oladi endokrin sistemasi vazifasi —organizm turli sistemalar faoliyati, metabolik jarayonlarni, o`sishni,rivojlanishni, ko`payish. adaptatsiya, o`zini tutishni nazorat qilishdir. endokrin sistemasi organlari quyidagi guruhga ajratiladi gipotalamo-gipofizar sistemasi (gipotalamus va adenogipofiz neyrosekretor neyronlari). miya ortiqlari (neyrogipofiz va epifiz). halqum cho`ntagidan paydo bo`lgan branxiogen guruh. (qalqonsimon,...

This file contains 32 pages in PPTX format (154.9 KB). To download "bolalarda endokrin tizimi ana`tomofiziologik xususiyatlar va kasalliklar semiotikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: bolalarda endokrin tizimi ana`t… PPTX 32 pages Free download Telegram