so`zlarning ma`noliq ismlari

PPTX 12 pages 172.1 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 172.1 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

prezentatsiya powerpoint o’zbekiston respublikasi qishloq xo`jaligi vazirligi toshkent davlat agrar universiteti termiz filiali mevachilik va uzumchilik ta`lim yo`nalishi fakulteti “sabzavotchilik, polizchilik va kartoshkachilik” ta`lim yo`nalishi 1-kurs 124-guruh talabasi xolmo`minova malohatning tayyorlagan taqdimoti mavzu: so`zlarning ma`noli qismlari reja: leksikologiya va uning asosiy vazifalari so’z ma’nolari. ma’no ko’chish usullari metafora haqida tushuncha metonimiya haqida tushuncha sinekdoxa haqida tushuncha foydalanilgan adabiyotlar leksikologiya va uning asosiy vazifalari tildagi so‘zlarning jami uning leksikasini, ya’ni lug‘at boyligini tashkil etadi. leksikologiya (yunoncha lexikos-lug‘atga oid va logos-ta’limot) tilshunoslikning lug‘aviy birliklar tarkibini tekshiradigan bo‘limidir. tilning lug‘at tarkibi va uni tashkil etuvchi so‘zlar bir qator umumiyliklarga ega. ular quyidagilarda ko‘zga tashlanadi:1) tildagi so‘zlar muayyan ma’no ifodalash xususiyatiga ega bo‘ladi. so‘zning ma’no xususiyatlari leksikologiyaning semosiologiya bo‘limida o‘rganiladi; 2) har qaday tilning taraqqiyoti jarayonida yuz beradigan o‘zgarishlar avvalo uning leksikasida o‘z aksini topadi. chunki til jamiyat taraqqiyoti davomida yangi-yangi so‘zlar hisobiga boyib boradi, ayni paytda ba’zi so‘zlar eskiradi va iste’moldan chiqadi; 3) …

2 / 12

munosabatlarni yuzaga keltiradi.tilning eng muhim birliklaridan bo‘lgan so‘zlarga xos bu umumiyliklar leksikologiyaning asosiy tekshirish ob’yektidir. so’z ma’nolari. ma’no ko’chish usullari leksikologiya va leksika atamalari. 1.leksikologiya tilshunoslikning mustaqil bo’limi bo’lib, yunoncha lexikos—lug’at, so’z so’zga doir va logos—ta’limot so’zlarinig birikuvidan iborat bo’lib, leksika (so’z) haqidagi ta’limot demakdir. demak,soz va uning ma’nolarini o’rganuvchi tilshunoslikning bo’limga leksikologiya (ba’zan leksika) deyiladi 2.bu bo’limda tilning lug’at boyligi, so’z va uning lug’aviy ma’nolari , so’z va uning ko’chma ma’nolari ma’no ko’chish usullari so’zlarning qo’llanish doirasiga ko’ra turlari o’rganiladi. 3.leksika atamasi 2 ma’noda ishlatiladi. a)tilning lug’at tarkibi , so’zlar yig’indisi b) lug’at tarkibini o’rganuvchi tilshunoslikning alohida bo’limi; leksika atamasining ikkinchi ma’nosi uchun leksikologiya atamasi ham qo’llaniladi. so’z va uning ma’nolari 1.ma’lum ma’no bilan bog’langan va morfologik shakllangan tovush yoki tovushlar birikmasi so’z sanaladi. 2. so’z ikki xil ma’no bildiradi. bu ikki xil so’zni biz opa so’zi orqali ko’rib chiqaylik. - opa so’zi aka,uka singil so’zlai bilan qarindoshlik ma’nosi …

3 / 12

so’zi yuqoridagi ma’nodan tashqari predmetlik, bosh kelishik,birlik ma’nolariga ham ega. bu ma’nolar uning grammatik ma’nosi sanaladi. ko’rinadiki,nutq jarayonida har bir so’z leksik va grammatik ma’’nolar uyg’unligidan tashkil topadi . 3. so’z shakl va mazmun yaxlitligiga ega bo’lib,ma’no va grammatik jihatdan shakllangan til birligidir. 4.so’zning 2 tomoni bor: a)so’zning shakli ,ya’ni tashqi tomoni (moddiy tomoni) tovush (harflar)dan iborat bo’lib,bu xususiyatlar fonetikada o’rganiladi b)so’zning ichki tomoni (ma’no,mohiyat tomoni)esa unda ifodalanadigan ma’nolar bilan tavsiflanadi ya’ni so’z bo’lishi uchun tovush va harflar yig’indisi ma’lum ma’no ifodalashi kerak. 5.so’z ikki xil ma’no bildiradi . a)leksik ma’no ; b)grammatik ma’no 6.leksik ma’no (atash ma’nosi lug’aviy ma’no) leksikologiyada o’rganiladi. leksikologiyaga doir atama hisoblanadi a) so’zlarning borliqdagi qanday narsa –hodisalar belgi-xususiyatlar,harakat-holatlarni bildirishi ularning atash ma’nolari hisoblanadi. atash manosiga faqat 5ta so’z turkumi ega .olmoshlar bundan mustasno. ular belgi bildiruvchi so’zlarga ishora qiladi. 7.(grammatik ma’no) deganda esa so’zning qaysi turkumga mansubligi qaysi gap bo’lagi vazifasida kelishi ,shuningdek, tarkibidagi qo’shimchalar …

4 / 12

ema atamasi esa so’zning grammatik ma’nolarisiz, faqat leksik ma’no ifodalovchi qismi uchun ishlatiladi --bunday vaqtda so’z morfologiya birligi sifatida ,leksema esa leksikologiya birligi sifatida farqlanadi 2.demak tahlil jarayonida gap tarkibidan so’zlarni ajratamiz. so’zlar esa leksema va grammatik qo’shimchalarga ajraladi . so’zning grammatik shakllarsiz qismi leksema sanaladi lug’atlarda bosh so’z sifatida leksema beriladi. ma’no ko’chishi usullari tilimizdagi mavjud so’zlar ma’nolarining o’sishi ma’no ko’chishi, ma’noning kengayishi yo torayishi tarzida ro’y beradi. 2.borliqdagi narsa hodisa belgi-xususiyat harakat holat nomlari ma’lum bir asosga ko’ra boshqa narsa hodisa belgi xususiyat, harakat holatning nomi sifatida xizmat qiladi. m:burun sozi “tirik organizmning yuz qismidan bo’rtib chiqqan nafas olish organi ” ma’nosini ifodalash bilan birga “yerning suvlikka tomon bo’rtib chiqqan qismi” ma’nosini ham ifodalaydi.predmetlar o’rtasidagi shakily o’xshashlik birining nomi ikkinchisining o’rniga asos bo’lgan. 3.so’zlarda ma’no ko’chishi nima asosida ko’chishiga ko’ra metonimiya, sinekdoxa, vazifadoshlik, kinoya kabi turlarga bo’linadi. metafora haqida tushuncha nutqimizda eng keng tarqalgan ma’no ko’chish usuli metaforadir. …

5 / 12

li asosda bo’lishi mumkin. a) ikki predmet o’rtasidagi shakliy o’xshashlik; m: odam qulog’i—qozon qulog’i b)ikki predmet qayerda joylashishi bo’yicha o’xshashlik m: itning dumi ---- samolyotning dumi 5. formula: mavhum ot + aniq ot shaklidagi ko’chma ma’noli birikmalar ham,odatda, metaforani yuzaga keltiradi. m:hayot ostonasi,visol uyi sabr kosasi, ishq bog’i, hayo ko’chasi, hasad o’ti, takabburlik libosi, g’amza o’qi bular adabiyotshunoslikda istiora deb nomlanadi. 6.ba’zan kishi ismlari metafora usulida ko’chishi mumkin. m: yo’lbars, bo’riboy, qoplonbek, lochin, gulchehra, feruza, yoqutoy, asalxon, arslon, charos, ozoda… 7.metaforalarga juda yaqin bir vosita “o’xshatishlar” bo’lib,ular yordamida shaxs,predmet bir biriga o’xshatiladi,qiyos qilinadi. –day; -dek; go’yo, yanglig’, singari, xuddi kabi o’xshatish vositalaridan ham foydalaniladi. m: ulug’bek — misoli oftob nutq jarayonida metaforadan o’rinli foydalanish nutqimizni ta’sirchan, jozibali qiladi. so’zlovchining badiiy-estetik qobilyatini namoyon etadi. metonimiya haqida tushuncha metonimiya yunoncha qayta nomlash demakdir. 2.narsa va hodisalar o’rtasida makon va zamondagi o’zaro aloqadorlik asosida birining nomi ikkinchisiga ko’chishi metonimiya deyiladi. m: fuzuliyni oldim …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "so`zlarning ma`noliq ismlari"

prezentatsiya powerpoint o’zbekiston respublikasi qishloq xo`jaligi vazirligi toshkent davlat agrar universiteti termiz filiali mevachilik va uzumchilik ta`lim yo`nalishi fakulteti “sabzavotchilik, polizchilik va kartoshkachilik” ta`lim yo`nalishi 1-kurs 124-guruh talabasi xolmo`minova malohatning tayyorlagan taqdimoti mavzu: so`zlarning ma`noli qismlari reja: leksikologiya va uning asosiy vazifalari so’z ma’nolari. ma’no ko’chish usullari metafora haqida tushuncha metonimiya haqida tushuncha sinekdoxa haqida tushuncha foydalanilgan adabiyotlar leksikologiya va uning asosiy vazifalari tildagi so‘zlarning jami uning leksikasini, ya’ni lug‘at boyligini tashkil etadi. leksikologiya (yunoncha lexikos-lug‘atga oid va logos-ta’limot) tilshunoslikning lug‘aviy birliklar tarkibini tekshiradigan bo...

This file contains 12 pages in PPTX format (172.1 KB). To download "so`zlarning ma`noliq ismlari", click the Telegram button on the left.

Tags: so`zlarning ma`noliq ismlari PPTX 12 pages Free download Telegram