shaxmatsaboqlari

PPTX 44 pages 966.4 KB Free download

44 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 966.4 KB

File type PPTX

Pages 44

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 44

shaxmat saboqlari shaxmat saboqlari “shaxmat – sehrli olam” reja: 1. shaxmatning kelib chiqish tarixi 2. shaxmat taxtasi va sipohlar 3. shaxmat qoidalari 4. o’yin qismlari shaxmat (fors. shoh mot — „shoh oʻldi“) — ikki kishilik mantiqiy o‘yin. oʻyindan maqsad — raqib shohini mot qilish. shaxmatning kelib chiqish tarixi shaxmatning kelib chiqishi chaturanga oʻyiniga borib taqaladi. arab xalifaligi davrida bu oʻyin shatranj nomi bilan ommaviylashdi. arablar shaxmat yozuvini joriy etgani uchun shaxmat oʻyinlari matniga oid qimmatli maʼlumotlar saqlanib qolgan. shaxmat 11-asrdan boshlab yevropada jadal rivojlandi. 1851-yilda londonda 1-xalqaro musobaqa uyushtirildi. unda andersen gʻalaba qozondi. 1886-yildan shaxsiy jahon chempionati oʻtkazilishi shaxmatni yanada ommalashtirdi. 1924-yilda xalqaro shaxmat federatsiyasi (fide) tuzildi. f - federation i - internationale d - des e - echecs 1987-yilda tuzilgan grossmeysterlar assotsiatsiyasi (keyin jahon shaxmat kengashi, deb nomlandi) mustaqil ravishda shaxmat boʻyicha bir qancha musobaqa, jahon kubogi va chempionatni tashkil etdi. oʻzbekiston zaminida shaxmat chuqur ildiz otganini tasdiqlovchi manbalar …

2 / 44

oʻladi: shoh — 1 dona farzin — 1 dona rux — 2 dona fil — 2 dona ot — 2 dona piyoda — 8 dona shaxmat taxtasi — 64 kichik kvadratlarga ajratilgan, och va to‘q ranglarga bo’yalgan katta kvadrat shaklidagi taxtadan iborat. umumiy hisobda 32 ta to‘q va 32 ta och rangli xonalardan iborat. taxtaning o‘ng tomon eng chetidagi xona oq rangli holda qolishi kerak. shaxmat taxtasining har bir xonasi o‘z nomiga ega. uzunlik bo‘yicha vertikal qatorlar: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 raqamlari bilan belgilangan. ko‘ndalang — yoki gorizontal yo‘llar: a, b, c, d, e, f, g, h lotin alifbosi harflari bilan belgilangan. xonaning nomi gorizontal harflar va vertikaldagi raqamdan tashkil topadi. misol uchun: «e4», «f6». shaxmat taxtasida gorizontallar, vertikallar, diagonallar mavjud. o‘yinni boshlashdan awal taxtani daftarga chizib olib, uni yaxshilab yodlab olish zarur. shaxmat taxtasini mukammal bilish shart, ya’ni ham oqlar, ham qoralar tomonidan shaxmat taxtasidagi …

3 / 44

hu shaxmatdagi alohida yurish hisoblanadi, bu yurishda baravariga ikki sipoh: shoh va rux harakatlantiriladi. har bir o’yinchida hir shoh va ikkitadan rux bo‘lganligi sababli qisqa (shoh va rux o‘rtasida 2 xona) hamda uzun (shoh va rux o‘rtasida 3 xona) rokirovkalar ho'ladi. rokirovka shoh va rux o'rtasida boshqa sipohlar bo'lmaganida amalga oshiriladi. quyidagi holatlarda rokirovka mumkin emas: shoh yoki ruxlar yurgan bo‘lsa. agar bir rux yurishni amalga oshirgan ho‘lsa unda yurmagan rux hilan rokirovka qilish mumkin. shoh va rux o‘rtasida o‘zining yoki raqibining sipohi turgan bo‘lsa rokirovka mumkin emas. shoh zarba ostida bo‘lsa. shoh berilgan paytda rokirovka qilish mumkin emas. agarda rokirovka bajarilgandan so‘ng zarbaga duch keladigan bo’lsa rokirovka mumkin emas. rokirovka paytida shoh hujum qilingan xonadan o‘tadigan bo‘lsa rokirovka mumkin emas. yo’lda urib o’tish "yo'lda urib o'tish qoidasi shunday ifoda etiladi: agar piyoda dastlabki holatidan ikki xonaga yursa, shu bilan raqib piyodasi zarbasi ostida bo'lgan xonani bosib o'tsa unda raqibning …

4 / 44

shaxmat odobi qoidalari bilan tanishib olish kerak. birinchi qoida. o‘yin paytida hech kim bilan gaplashilmaydi va maslahatlashilmaydi. tinchlik va tartib saqlang. ikkinchi qoida. avval puxta o‘ylab olish va faqat shundan keyin yurish kerak. uchinchi qoida. sipohni qo‘l bilan ushladingmi o‘sha bilan yuriladi. mabodo zarba ostida turgan raqib sipohiga tegsang, bu foydalimi yoki yo‘qmi, uni albatta olish kerak. to'rtinchi qoida. sipohni qo‘vding, qo‘lingni olding bo’ldi yurishni bajarding. yurishlarni o‘zgartirish mumkin emas. beshinchi qoida. yaxshi turmagan sipohni to‘g‘ri qo'yish kerak bo‘lsa, «to‘g‘rilayman» deb, raqibni oldindan ogohlantiriladi. shaxmat partiyasining uch bosqichi debyut o‘yin boshlanishi. debyut — bu dastlabki 8—15 yurishlardan iborat. debyutning asosiy vazifasi kuchlarni tezlik bilan jamlash. o‘z sipohlarini jangga olib chiqish hisoblanadi. debyut ko‘p jihatdan keyingi kurashlar xususiyatini belgilab beradi, bunda kuchlarni rivojlantirish maqsadga muvofiq. debyut qonunlari debyutning birinchi qonuni shunday: jangga iloji boricha ko’p sipohlarni olib chiq, ya’ni o‘z sipohlaringni yaxshi joylashtir. bir sipoh bilan bir necha bor yurma, chetdagi …

5 / 44

a raqib shohiga mot e'lon qilish voki kuchlarda hal qiluvchi ustunlikka erishish hisoblanadi. mittelshpilda raqib fikrini payqashga harakat qilish va o‘z o‘yin rejasini tuzish zarur. o‘yin rejasi bu yaqin 3—4 yurishdagi harakatlar hisoblanadi. agarda raqib hujum uyushtirmoqchiligini ko'rsangiz, himoyalanish harakatlarini amalga oshirish zarur. endshpil endshpil — shaxmat partiyasining yakunlovchi qismi, endshpilning asosiy vazifasi piyodani farzinga aylantirishgacha olib borish hisoblanadi. shundan keyin raqib shohiga mot qilish oson bo‘ladi. image2.png image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg image14.jpeg image15.jpeg image16.jpeg image17.jpeg image18.jpeg image19.jpeg image20.jpeg image1.png /docprops/thumbnail.jpeg shaxmat sabogiar] “shaxmal“serrlt olam™

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxmatsaboqlari"

shaxmat saboqlari shaxmat saboqlari “shaxmat – sehrli olam” reja: 1. shaxmatning kelib chiqish tarixi 2. shaxmat taxtasi va sipohlar 3. shaxmat qoidalari 4. o’yin qismlari shaxmat (fors. shoh mot — „shoh oʻldi“) — ikki kishilik mantiqiy o‘yin. oʻyindan maqsad — raqib shohini mot qilish. shaxmatning kelib chiqish tarixi shaxmatning kelib chiqishi chaturanga oʻyiniga borib taqaladi. arab xalifaligi davrida bu oʻyin shatranj nomi bilan ommaviylashdi. arablar shaxmat yozuvini joriy etgani uchun shaxmat oʻyinlari matniga oid qimmatli maʼlumotlar saqlanib qolgan. shaxmat 11-asrdan boshlab yevropada jadal rivojlandi. 1851-yilda londonda 1-xalqaro musobaqa uyushtirildi. unda andersen gʻalaba qozondi. 1886-yildan shaxsiy jahon chempionati oʻtkazilishi shaxmatni yanada ommalashtirdi. 1924-yilda xalq...

This file contains 44 pages in PPTX format (966.4 KB). To download "shaxmatsaboqlari", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxmatsaboqlari PPTX 44 pages Free download Telegram