leksikologiya

PPTX 21 pages 550.6 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 550.6 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

slayd 1 leksikologiya 1. leksikologiya haqida ma’lumot 2. so’zning ma’nolari 3. shakl v ma’no munosabatlari 4. ma’no ko’chish turlari leksikologiya-yunoncha lexikos – so‘z (leksika) — tilshunoslikning til lugʻat tarkibi, leksikografiya, frazeologiya, semasiologiya yoki semantika, etimologiya, stilistika hamda soʻz yasalishi haqidagi taʼlimot kabi sohalari bilan chambarchas bogʻliq. leksikologiyada soʻzlarning maʼno jihatdan oʻzaro bogʻlangan, yaʼni monosemiya, polisemiya, sinonimiya, antonimiya, so‘z maʼnolarining erkin yoki bogʻliq holda boʻlishi kabi masalalari ham oʻrganiladi. leksika muayyan bir tizim sifatida koʻrilganda, soʻz maʼnolari va tushunchalarning oʻzaro bogʻliq holda boʻlishi koʻzda tutiladi. leksikologiyada lugʻat tarkibining amalda ishlatilishi va taraqqiyoti qonuniyatlarini, soʻzlarning uslubiy jihatdan tasnifiy tamoyillarini ishlab chiqadi. shuningdek, soʻzlashuv va adabiy tillarda foydalanish meʼyorlarini, dialektizm, arxaizm, neologizm, leksikalashgan soʻz birikmalarini meʼyorlashtirish kabi masalalarni tahlil etadi hamda bular haqida muayyan xulosalar chiqaradi. so‘zning atash, (lug‘aviy, leksik) ma’nosi so‘zning gramatik ma’nosi gul - o‘simlik kitob - o‘quv quroli tosh - qattiq jism yurmoq - harakat qizil - rang gul - …

2 / 21

rni o‘z ichiga oladi. bir ma’noli mono – bir, semia – ma’no – monosemiya, odam, chumchuq, ravish nutq jarayonida ikki va undan ortiq ma’noda qo‘llaniluvchi so‘zlarga ko‘p ma’noli poli – ko‘p, semia – ma’no – polisemiya. tutmoq- sir tutmoq, parda tutmoq, ro‘za tutmoq, suv tutmoq metanomiya metafora sinekdoxa kinoya tag ma’no vazifadoshlik so‘zning ma’no ko‘chish turlari: metafaro - o‘zaro o‘xshashligi bo‘lgan biror bir narsaning boshqa narsaga ko‘chirilishi: ko‘ylakning etagi, daryoning etagi metonomiya – narsa va hodisa aloqadorligi asosida nom ko‘chishi: samovarda o‘tirdik, zal oyoqqa turdi, auditoriya sukutda vazifadoshlik - narsa va hodisalarning bajaradigan vazifasin ing o‘xshashligi. tomir - odamning, gulning, daraxtning kinoya - so‘zlarning aksi ma’noda qo‘llanishi. “matematik” do‘stim algebrani suv qilib ichdi. sinekdoxa - butunning nomi bilan qismni. yoki aksincha, qismning nomi bilan butunni anglash hodisasi. u tirnoqqa zor edi. eshitgan quloq nima deydi tag-ma’no - butun boshli gapning ko‘chma ma’noda qo‘llanishi. xotin: sizga tekkuncha alvastiga tegsam bo‘lmasmidi? er: …

3 / 21

lekin deyarli bir xil talaffuz qilinadigan so‘zlar xiyol – xayol, asir – asr; tub – tup, bob – bop, mard – mart, yod – yot; sa’va – sava, da’vo – davo zid ma’noli (antonim) so‘zlar o‘zaro zid ma’noli so‘z va qo‘shimchalar katta – kichik saxiy – xasis savol – javob gulli – gulsiz o‘rinli – noo‘rin bu so‘zlar xotirada oson saqlanish va nutqiy jarayonda ulardan oson foydalanish imkonini beradi. uyadosh so‘zlar bir mazmuniy uyaga (guruhga) mansub bo‘lgan so‘zlar o‘simliklar: gul, maysa, chirmovuq, buta; uy hayvonlari: sigir, qo‘y, echki. variantdosh so‘zlar bir so‘zning tarixiy jarayon sababli ikki xil yozilish shakliga ega bo‘lishidir machit – masjid, boraver – bora ber, shabada – shabboda ibora ma’nosi odatda bir so‘zga teng keladi frazeologizmlar ma’no yaxlitligiga ega bo‘lgan va nutqiy jarayon tayyor holda olib kiriladigan ko‘chma ma’nodagi barqaror birikmalarga so‘zlar bir yoqadan bosh chiqarmoq -ahil ko‘ngli joyiga tushdi - tinchidi xamirdan qil sug‘urgandek - oson …

4 / 21

5 / 21

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "leksikologiya"

slayd 1 leksikologiya 1. leksikologiya haqida ma’lumot 2. so’zning ma’nolari 3. shakl v ma’no munosabatlari 4. ma’no ko’chish turlari leksikologiya-yunoncha lexikos – so‘z (leksika) — tilshunoslikning til lugʻat tarkibi, leksikografiya, frazeologiya, semasiologiya yoki semantika, etimologiya, stilistika hamda soʻz yasalishi haqidagi taʼlimot kabi sohalari bilan chambarchas bogʻliq. leksikologiyada soʻzlarning maʼno jihatdan oʻzaro bogʻlangan, yaʼni monosemiya, polisemiya, sinonimiya, antonimiya, so‘z maʼnolarining erkin yoki bogʻliq holda boʻlishi kabi masalalari ham oʻrganiladi. leksika muayyan bir tizim sifatida koʻrilganda, soʻz maʼnolari va tushunchalarning oʻzaro bogʻliq holda boʻlishi koʻzda tutiladi. leksikologiyada lugʻat tarkibining amalda ishlatilishi va taraqqiyoti qonuniyatlari...

This file contains 21 pages in PPTX format (550.6 KB). To download "leksikologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: leksikologiya PPTX 21 pages Free download Telegram