bilish falsafasi (gnoseologiya)

PPTX 19 pages 146.3 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 146.3 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

bilish falsafasi (gnoseologiya) bilish falsafasi (gnoseologiya) reja: bilish nazariyasining predmeti va o'ziga xos xususiyatlari. bilish masalasiga qarashlar bilishning ob'ekti va sub'ekti. bilishning shakllari gnoseologiya -bilish inson uning ongi va bilimi to'g'risidagi fanlar orasida gnoseologiya va epistemologiya ajralib turadi.”gnoseologiya”- grekcha so'z bo'lib, “gnosis”-bilish, “logos”-nazariya, ya'ni bilish nazariyasi, bilish to'g'risidagi ta'limot yoki ong haqidagi ta'limot hisoblanadi. ”epistemologiya”- ilmiy bilish to'g'risidagi fan hisoblanadi. gnoseologiya atamasini shotland faylasufi j.ferer (1854y)tomonidan kiritilgan bo'lsa-da, biroq zardusht, suqrot, aflotun va aristotel davrlaridanoq shakllana boshlagan edi. bilish nima? bilish insonga xos bo'lgan ma'naviy ehtiyoj, hayotiy zaruriyat; inson o'zini qurshab turgan atrof-muhit to'g'risida bilim va tasavvurlarga ega bo'lmay turib, faoliyatning biron- bir turi bilan muvaffaqiyatli shug'ullana olmasligi; bilish insonning tabiat, jamiyat va o'zi to'g'risida bilimlar hosil qilishga qaratilgan aqliy, ma'naviy faoliyat turidir. bilish inson qo'lga kiritadigan axborotning eng oliy darajasi; izchil va ijodiy faoliyatining ijtimoiy jarayoni; intellektual manbaga tayanishni talab qiladi; bilish jarayonini til yordamida amalga oshiriladi; yangi, ilgari …

2 / 19

shaxs individ, ijtimoiy guruh, jamiyat ham bo'lishi mumkin. (reni dekard -bilish jarayoning sohibi, egasidir) ob'ekt bu sub'ekt faoliyatining yo'naltirilgan narsa va hodisadir ya'ni ob'ekt turli mohiyatga ega bo'lishi mumkin.ob'ekt bizni o'rab turgan barcha narsa va hodisadir va u konkret va mavhum ya'ni mayda zarrachalardan tortib, ulkan gollaktikagacha bo'lgan borliqni qamrab oladi. gnoseologiyaning asosiy muammosi bizning barcha bilimlarimiz tajribada sinalganmi? degan «oddiy» masalani echishdan iborat ratsionalizm insonda tug'ma g'oyalar, adolat, insoniylik, uyg'unlik g'oyalari va tajribadan olinishi mumkin bo'lmagan boshqa g'oyalar(ya'ni ong va bilim orqali aniqlasa bo'ladi degan fikr yuritadigan) empirizm inson, insoniyat shaxsiy yoki ijtimoiy tajribaga ega bo'lgunga qadar biron-bir g'oya mavjud bo'linishni inkor etadiganlar (nazariyalarning ahamiyatini inkor qiladiganlar) bilish shakllari va darajalari hissiy bilish; ratsional bilish; intuitiv bilish; hissiy bilish va uning shakllari sezgi- bu eng oddiy psixik jaraѐn bo'lib, narsa va xodisalarning xususiyatlari fizik jaraѐnlarni sezgi organlariga bevosita ta'sir etishi natijasida ularning xususiyatlarini alohida alohida namoѐn bo'lishidir rangni shaklni …

3 / 19

tushuncha- narsa va hodisalarning muhim xususiyatlari, aloqalari va munosabatlarini aks ettiruvchi tafakkur shakli. hukm- muhokama (mantiqda) — predmetga ma'lum bir belgi (xossa, munosabat) xosligi yoki xos emasligini ifodalovchi tafakkur shakli. hukm nisbatan tugal fikr bo'lib, unda predmet bilan uning aniq belgisi haqidagi bilim ifodalanadi. hukmlar to'g'ri (chin) yoki xato (yolg'on) yoxud noaniq (taxminiy) bo'lishi mumkin. hukmlar ob'ektiv voqelikka mos kelsa to'g'ri (chin), mos kelmasa xato (yolg'on) hisoblanadi. xulosa- tafakkurning asosiy mantikiy shakllaridan biri. unda mantiqning ma'lum qoidalari yordamida bir yoki bir necha hukm (asos)dan yangi hukm chiqariladi. xulosa chiqarish chin asoslarga tayansa va to'g'ri mantikiy qoidalardan foydalansa, u vaqtda chiqarilgan xulosa ham chin bo'ladi. intuitiv bilish bilishning eng oliy bilish maxsulidir.qalban g'oyibona bilishdir. u hissiy va ratsional bilishga tayanadi.uzoq vaqt biron narsaga erisha olmagan bo'lsak, tasavvurimizda paydo qilish jarayoni intuitiv nisbatni berishimiz mumkin. falsafada idrok etish pertseptsiya-lotincha (perseption- idrok etish) o'zini qurshagan dunyodagi narsalar va hodisalarni sezgilar orqali idrok etish. …

4 / 19

tida, har tomonlama qarab chiqqan faylasufdir. v .gegel (hegel) – inson bilishini mutloq ruhning inson qiyofasida o'z – o'zini anglashidir deydi. l.feyerbax – dunyo insondan va uning ongidan tashqarida mavjud, inson bilish tabiatning uning sezgilari va tafakkuridagi to'g'ri in'ikosdir deydi. forobiy, beruniy, ibn sino, ulug'bek, navoiy – inson tabiat va jamiyatni hamda o'zini bilishga qodir, inson bilishi sezgi va idroklardan boshlanib, tafakkurga tomon rivojlanib boradi. inson aqli – faol, u bilishning asosiy qurolidir. ular inson bilishi ma'lum narsalardan noma'lum narsalar tomon rivojlanib boradi deb ko'rsatadi. ingliz f.bekon ( xvii – xviii asr) – inson bilishi sezgilardan boshlanadi, bilishning manbai tajribadir. fr. dekart – birdan – bir to'g'ri bilish – tafakkurdir. bilish shakllari. ilmiy bilish – oddiy bilishdan farq qilib, u borliqdagi predmet va hodisalarning qonuniyalarini, uning mohiyatini bilishdir. hissiy bilish – insonning his qilishi, sezgi a'zolari orqali predmet, hodisalari, ularning tashqi tomonlarini, belgi va xususiyatlari bilishdir. bu bilish xayvonlarga ham …

5 / 19

i va tashqi mohiyati ochiladi. tashqi olam ko'rinishlari, shuningdek, bilish faoliyati sub'ekti odam odamni, ya'ni o'zini-o'zi tadqiq qiladi. zamonaviy gnoseologiya gnostitsizm tamoyillariga asoslanadi gnostitsizm tarafdorlari bilishning hozirgi holati va kelajagiga optimistik ruhda qaraydilar. ularning fikricha, olam – o'rganiladi, odam esa, bilish uchun cheksiz imkoniyatlarga ega. ular bilishni jarayon deb biladilar, buning natijasida ongda olamni aks ettirish bilan o'z-o'zini o'rganadi. agnostitsizm tarafdorlari insonning olamni bilish imkoniyatlariga yoki umuman bilish mumkinligiga ishonmaydi yoki olamni qisman bilish mumkin deb biladi. agnostiklar orasida eng mashhuri i.kantdir. u agnostitsizmning izchil nazariyasini ilgari surdi. ular bilish ideal ongning mustaqil faoliyati deb hisoblaganlar. xulosa 1. bilish doimo qandaydir yangi, ilgari noma'lum bo'lgan narsani yaratishga yo'nalgan ijoddir. ijodning bosh mezoni (ko'rsatkichi) – olingan natijalarning yangiligi va ijtimoiy ahamiyatga ega ekanligi. u juda katta aqliy va jismoniy harakat («ijod mashaqqatlari» deb bejiz aytmaydilar), ba'zan fuqarolik jasorati va hatto jonbozlik talab qiladi. 2. shunday qilib, insonning bilishi rivojlanib boruvchi, faol …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilish falsafasi (gnoseologiya)"

bilish falsafasi (gnoseologiya) bilish falsafasi (gnoseologiya) reja: bilish nazariyasining predmeti va o'ziga xos xususiyatlari. bilish masalasiga qarashlar bilishning ob'ekti va sub'ekti. bilishning shakllari gnoseologiya -bilish inson uning ongi va bilimi to'g'risidagi fanlar orasida gnoseologiya va epistemologiya ajralib turadi.”gnoseologiya”- grekcha so'z bo'lib, “gnosis”-bilish, “logos”-nazariya, ya'ni bilish nazariyasi, bilish to'g'risidagi ta'limot yoki ong haqidagi ta'limot hisoblanadi. ”epistemologiya”- ilmiy bilish to'g'risidagi fan hisoblanadi. gnoseologiya atamasini shotland faylasufi j.ferer (1854y)tomonidan kiritilgan bo'lsa-da, biroq zardusht, suqrot, aflotun va aristotel davrlaridanoq shakllana boshlagan edi. bilish nima? bilish insonga xos bo'lgan ma'naviy ehtiyoj, hayoti...

This file contains 19 pages in PPTX format (146.3 KB). To download "bilish falsafasi (gnoseologiya)", click the Telegram button on the left.

Tags: bilish falsafasi (gnoseologiya) PPTX 19 pages Free download Telegram