адам смит ва давид рикардо

DOC 132,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1413565936_59653.doc адам смит ва давид рикардонинг иқтисодий таълимотлари р е ж а : 1. смит ва рикардо ғоялари шаклланишининг тарихий шарт- шароитлари. 2. адам смитнинг иқтисодий таълимотлари. давид рикардонинг иқтисодий таълимоти. 4. смит ва д. рикардо иқтисодий ғояларининг аҳамияти. 1. адам смит ва д. рикардонинг ғоялари шаклланишининг тарихий шарт-шароитлари. классик буржуа иқтисоди британиялик олимлар адам смит ва давид рикардо асарларида энг юксак чўққига кўтарилди. бу ҳол тасодифий эмас эди, чунки бу олимлар яшаб ижод этган даврда англияда чуқур иқтисодий, ижтимоий ва сиёсий ўзгаришлар рўй бераётган эди. англия жаҳонда энг ривожланган, саноатлашган давлатга айлана бошлаган, капиталистик муносабатлар ҳал қилувчи ўринларни эгаллади. мамлакатда нисбатан юксак ривожланган қишлоқ хўжалиги ва тез ўсаётган саноат мавжуд эди, фаол ташқи савдо олиб борилди. буржуа жамиятига хос синфий ажралиш яққол бўлиб, ишчилар (пролетариат), буржуазия ва ер эгалари бор эди, хviii аср ўрталарига келиб англияда янада деҳқонлар (йоменлар) синфи тарих саҳнасидан тушди. дастлабки жамғарилиш натижасида ҳосил бўлган пул …

рида юқори баҳоланган ва талаб тобора ортган. аммо давлат томонидан киритилган савдодаги протекционизм сиёсати, феодализм даврига бир қанча тартиблар, чеклашлар, қонунлар, давр талабига жавоб бермай капитализм ривожига тўсиқлик қиларди. буржуазия синфи бу даврда прогрессив ўзгаришлар тарафдори эди, аммо у олиб бораётган эксплуатация усуллари ишчилар синфининг қаршилигига учрай бошлади. ундан ташқари янги ўзгаришларга ҳали анча кучли ва уюшган дворянлар синфи ҳам тўсиқ эди. англия саноат буржуазияси орқали соҳибкорлик фаолиятини кучайтиришни, феодализм қолдиқларини тугатишини талаб қиларди. шу сабабли буржуазия синфи янги капиталистик ишлаб чиқариш усулини илмий жиҳатдан таҳлил қиладиган иқтисодий таълимотларга муҳтож эди. шундай қилиб, хviii асрнингн иккинчи ярим ва хiх асрнинг биринчи чорагида буюк британияда иқтисодий ғояларнинг ривожланиши учун ниҳоятда қулай шароитлар юзага келди, бу ғоялар адам смит ва давид рикардо таълимотларида ўз аксини топди. бу тадқиқотлар буржуазия мафкурасини ҳимоя қилган бўлсалар ҳам, унинг апологетлари (кўр - кўрона, атайлаб ёқловчилар) эмасдилар, чунки улар ўзларининг асарлари ва яратган тадқиқотларида бу тузишнинг барча …

59 йил ўқиган лекциялари асосида, яъни этиканинг фалсафий муаммоларига бағишланган ўзининг биринчи "ахлоқий ҳиссиёт назарияси" китобини яратди. аммо у 1764 йил университетдаги ишини ташлаб, бир инглиз аристократик (кибор) оилага тарбиячи бўлиб келди, ўз тарбияланувчиси билан европа бўйлаб сайёҳатга чиқди, швейцарияда вольтер, францияда дидро, физократлар кенэ, тюрго, д. алзибер, гельвеция ва бошқа таниқли прогрессив олимлар билан учрашди, уларнинг ишлари билан танишди. бу учрашувлар олимнинг дунёқарашини шакллантиришига катта таъсир қилди. у 1765 йил ўз юртига қайтди ва ўзининг бош асари "халқлар бойлигининг табиати ва сабаблари тўғрисидаги тадқиқот" ни ёзишга киришди. бу асар 1776 йил мартида чоп этилди. асарда инсоният томонидан илгари яратилган иқтисодий билимлар мужассамлаштирилди ва умумий назарий принциплар асосида нисбатан батартиб иқтисодий фанлар системасига айлантирилди. бу асар беш китобдан иборат бўлиб, смит биринчисида қиймат ва даромад муаммолари тадқиқ этилган, иккинчисида капитал жамғарилиши ва унинг табиати, учинчисида феодализм ва капитализм шаклланиши даврида европанинг иқтисодий ривожланиши, тўртинчида маркантилизм ва физократларнинг таълимотига муносабати, бешинчисида …

питални имкон борича қулай (самарали) ишга кийинтиришга уринади, чунки у жамиятни эмас, балки аввало ўзининг шахсий фойдасида қўллайди. аммо ўз шахсий манфаатини ўйлаган пайтда бу ҳолат табиий ёки аниқроғи муқаррар равишда шунга олиб келадики, одам жамият учун кўпроқ наф келтирувчи машғулотни танлайди ва шу иш билан шуғилланади. шундай қилиб, адам смит таърифи бўйича фойда кетидан қувиш ва рақобат бутун жамиятга наф келтирувчи фаолият деб қаралади. биз узоқ йиллар давомида бу фикрга қарши курашиб келдик. адам смит капиталистик жамиятни табиий тузум билан бир деб тушунган. шунинг учун капиталистик муносабатлар абадий, капиталистик хўжалик номаёндаларнинг хусусиятлари кишининг табиий хусусиятлари каби деб изоҳлайди (бу фикр қанчалик тўғрилигини тарих кўрсатди). смит тушунчаси бўйича иқтисодий ҳаёт шундай жараёнки у айрим кишиларнинг хоҳишига боғлиқ бўлмаган объектив қонунларга бўйсунади. бу қонунлар табиийдир, инсоннинг табиатидан келиб чиққан хўжаликнинг "табиий" қонунларини очишга интилган олим капиталистик ишлаб чиқаришни тадбиқ этади. адам смит иқтисодий ҳақиқатга оид фактларни қандай бўлса, бевосита кузатувчига қандай …

истика берди. иккала усулни бир вақтда қўллашнинг афзаллиги билан бирга катта камчилиги ҳам бор. олинган натижаларни бевосита солиштириш мумкин эмас. илмий таҳлил асосида олинган хулосалар юзаки умумламалар билан бир қаторда қўйилади. мазмун ва ҳодиса шакллари доим мос келаверганидан бу хулосалар баъзида бир - бирига зид бўлган, аммо адам смит бунга охиригача тушуниб етди. меҳнат тақсимоти ва пул тўғрисидаги тушинча. бевосита масалага ўтишдан аввал бир нарсага диққатни жалб этиш керакки, бу адам смит яшаган муҳитдир. муҳит олим тадқиқотларга катта таъсир кўрсатди. бу даврда англияда мануфактура ниҳоятда ривожланган ва саноат тўнтарилиши арафасидаги дастлабки қадамлар қўйилган пайт эди. адам смит мануфактурани ишлаб чиқаришнинг энг прогрессив, энг илғор шакли деб баҳолади, унинг тарихан ўткинчи эканлигини яхши тушунади (шароит таъсири). адам смит ишчилар, капиталистлар, ер эгалари турли синф вакиллари эканлигини яхши тушунган ва иқтисодий ривожланишнинг ҳамма учун тегишли, халқ бойлигининг орттиришдан жамиятнинг ҳамма аъзолари бир хил манфаатдор деб ўйлаган эди. ўз даврида танқид қилинган бу …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "адам смит ва давид рикардо"

1413565936_59653.doc адам смит ва давид рикардонинг иқтисодий таълимотлари р е ж а : 1. смит ва рикардо ғоялари шаклланишининг тарихий шарт- шароитлари. 2. адам смитнинг иқтисодий таълимотлари. давид рикардонинг иқтисодий таълимоти. 4. смит ва д. рикардо иқтисодий ғояларининг аҳамияти. 1. адам смит ва д. рикардонинг ғоялари шаклланишининг тарихий шарт-шароитлари. классик буржуа иқтисоди британиялик олимлар адам смит ва давид рикардо асарларида энг юксак чўққига кўтарилди. бу ҳол тасодифий эмас эди, чунки бу олимлар яшаб ижод этган даврда англияда чуқур иқтисодий, ижтимоий ва сиёсий ўзгаришлар рўй бераётган эди. англия жаҳонда энг ривожланган, саноатлашган давлатга айлана бошлаган, капиталистик муносабатлар ҳал қилувчи ўринларни эгаллади. мамлакатда нисбатан юксак ривожланган қишлоқ хўжалиг...

Формат DOC, 132,5 КБ. Чтобы скачать "адам смит ва давид рикардо", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: адам смит ва давид рикардо DOC Бесплатная загрузка Telegram