arablarning o'rta osiyoning istiloqilishi

PPTX 21 pages 741.9 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 741.9 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

arablarning o’rta osiyoga bosqini osiyo texnologiyalari universiteti 24-13-guruhi talabasi namozova nozigulning tarixiy gegrafiya fanidan tayorlagan taqdimoti arablarning o'rta osiyoning istilo qilishi reja arablarning o'rta osiyoning istilo qilishi o'rtarab savdogarlari a osiyoning istilo qilishi muhammad vafoti (632 y.)dan so’ng davlat boshliqlari uning safdoshlari va qarindoshlari orasidan saylangan, ular halifa (“payg’ambar o’rinbosarlari”) unvonini olishgan. bunday saylangan halifalar to’rtta: abu bakr, umar, usmon, ali bo’lgan. abu bakr o’tkir aqli va barcha murakkab masalalarni hal etishi bilan mashhur edi. uning hukmronligi atigi ikki yil davom etgan. abu bakr o’z vorisi etib umarni tayinlagan. u ham muhammadning safdoshi bo’lib, iqtidorli sarkarda va jasur jangchi sifatida shuhrat qozongan. muhammad vafotidan keyingi dastlabki halifalarga arabistonning ko’p rayonlarida sohta payg’ambarlar boshchilik qilgan isyonlarni qurol kuchi bilan bostirishga to’g’ri kelgan. ko’plab ko’chmanchi arab qabilalari islomga kirishga va yagona davlat ostida birlashishga qarshi turishgan. qo’zg’olonlar bostirilgan. jangari badaviylarni qaytadan ichki urushlar boshlashdan chalg’itish maqsadida halifa umar yangi yerlar va boy …

2 / 21

bo’lgan davlatlarning ichki tanazzulga yuz tutganligi, balki arab lashkarboshilarining harbiy san’ati bilan ham izohlash mumkin. arablarning asosiy kuchi shiddatli engil otliq qo’shinda edi. arablar raqiblari qo’shiniga yopirilib hujum qilib, yo’llarida duch kelgan barcha narsani yanchib tashlardilar. shuni ham aytish joizki, eron, vizantiya va rim viloyatlari aholisi feodal zodagonlarning og’ir soliqlaridan bezib, arablarga qarshilik ko’rsatmaganlar, ularni deyarli haloskorlar deb hisoblashgan. mahalliy aholi “hudo rimliklar zulmidan bizni halos etish, ulardan qasos olish uchun arablarni yubordi” deb aytardi. ko’pgina shaharlar aholisi hayotlari va mol-mulklari saqlab qolinishi shartlari asosida jangsiz taslim bo’lishgan. arab istilochilari bo’ysundirilgan mamlakatlarda ilgarigi tartiblarni saqlab qolishgan. halifalikda hristianlar, yahudiylar, zardushtiylarga nisbatan diniy bag’rikenglik saqlangan. dastlabki vaqtlarda arablar sobiq eron va vizantiya mulklari aholisi zimmasiga katta soliqlar yuklamaganlar, bu mahalliy aholini ularga nisbatan iliq munosabatini yanada mustahkamlagan. ulkan hududlarni egallanishi va boy harbiy o’lja arablar o’rtasida mulkiy tabaqalanishni yanada chuqurlashtirgan. bu ayniqsa uchinchi halifa – usmon davrida sezilgan. u yerlarni bosib …

3 / 21

muqaddas kitobi qur’on bo’lishi kerakligi va halifalarning diniy hokimiyatdan voz kechishlarini talab qilishgan. ularning fikricha, islomda diniy rahbarlik alohida shaxslar – imomlarga tegishli bo’lishi lozim edi. umaviylar urug’idan chiqqan halifalar shialarni ta’qib etishgan. ularning tayanchi sunniylar mazhabi edi, ular muqaddas kitoblar deb nafaqat quryonni, balki sunna – muhammad payg’ambarning aytgan so’zlari va qilgan ishlari haqidagi hikoyalar to’plamini ham hisoblashgan. 656 y. makkada isyon ko’tarilgan. shialar halifa usmonni o’ldirishgan. ularning talabiga ko’ra to’rtinchi halifa qilib ali saylangan. biroq umaviylar urug’idan bo’lgan usmon tarafdorlari bo’sh kelishmagan. mamlakatda urush boshlanib ketgan. u qachonki 661 y. ali umaviylar tarafdorlari tomonidan o’ldirilguniga qadar davom etgan. mamlakatda yana umaviylar sulolasi hokimiyati tiklangan, sulola 750 y.gacha davlatni boshqargan. halifalar shunday qudratli qo’zg’olon bo’lib o’tgan makka shahrida qolishni istamay poytaxtni damashqqa ko’chirganlar. shu yerdan, suriyadan turib halifalar qo’shni mamlakatlar hududlarni bosib olishga kirishganlar, u mamlakatdagi urush tufayli to’xtab qolgan edi. vii a. ohiri – viii a. boshida arablar …

4 / 21

ning narigi tomoni”) egallashgan. 751 y. arablar talas jangida hitoy qo’shinlarini tor-mor keltirishgan va o’rta osiyoda mustahkam o’rnashib olganlar. 712 y. arablar hindistonga bostirib kirib, sind viloyatini zabt etganlar. viii a. o’rtalariga kelib arablarning ulkan davlati – arab halifaligi vujudga kelgan. halifalar mulki atlantika okeanidan hindiston va hitoy chegaralarigacha yetib borgan. ammo arab davlati ichki jihatdan mustahkam emasdi. doimiy isyonlar va qo’zg’olonlar halifalikning turli mintaqalarini larzaga solgan. shulardan biri davomida ummaviylar sulolasi ag’darilgan. deyarli barcha ummaviylar qirib tashlangan, faqat ulardan bir nechtasigina qochib, ispaniyaga yashirinishga muvaffaq bo’lgan mamlakatdagi hokimiyatni 750 yil boshqa bir qadimgi urug’ – abbosiylar vakillari egallab olishgan. bu urug’ning shajarasi muhammad payg’ambarning amakisi – abbosga borib taqalgan. taxt uchun kurashda halifalikning hukmron doiralarini eronning yirik yer egalari qo’llab-quvvatlagan. abbosiylar sulolasidan bo’lgan halifalar hokimiyat tepasiga kelgach mamlakat ichidagi barcha halq harakatlarini beshafqat bostirishgan, aslzoda eron feodallari esa vazirlar, ya’ni arab halifasidan keyingi eng katta mansabni olib mamlakatdagi barcha …

5 / 21

hin va amaldorlar apparatini boshqarishgan. har bir amirning ikki o’rinbosari bor edi. ulardan biri soliqlarni yig’ishga javobgar bo’lsa, boshqasi – qozi – bosh sudya va halifa diniy hokimiyatining vakili edi. abbosiylar davridan e’tiboran halifalikda shariat – musulmon qonunlari majmuasi qaror topgan, har bir musulmon shariat ko’rsatmasiga ko’ra yashashi shart bo’lgan. har bir musulmonning majburiyatlari orasida muqaddas ramazon oyida ro’za tutish ham bor edi. aqidaga ko’ra, shu oydagi kechalardan birida muhammad payg’ambarga birinchi “vahiy” kelgan. butun oy davomida musulmonlar quyosh chiqqandan to uning botgunicha hech narsa emaganlar. makkani ziyorat qilish – haj ham majburiy edi. payg’ambar ummati bo’lgan har bir kishi umrida loaqal bir marta haj qilishi lozim edi. halifalikda soliqning bir necha turi mavjud edi. asosiy soliq zakot hisoblangan. uni barcha musulmonlar to’lashgan. musulmon bo’lmagan aholi jon solig’i to’lagan. nihoyat, har ikkalalari ham halifaga yer solig’i to’laganlar. to’g’ri, musulmonlar uchun uning miqdori boshqa dindagilarga qaraganda ancha kam bo’lgan. bu ko’pgina …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arablarning o'rta osiyoning istiloqilishi"

arablarning o’rta osiyoga bosqini osiyo texnologiyalari universiteti 24-13-guruhi talabasi namozova nozigulning tarixiy gegrafiya fanidan tayorlagan taqdimoti arablarning o'rta osiyoning istilo qilishi reja arablarning o'rta osiyoning istilo qilishi o'rtarab savdogarlari a osiyoning istilo qilishi muhammad vafoti (632 y.)dan so’ng davlat boshliqlari uning safdoshlari va qarindoshlari orasidan saylangan, ular halifa (“payg’ambar o’rinbosarlari”) unvonini olishgan. bunday saylangan halifalar to’rtta: abu bakr, umar, usmon, ali bo’lgan. abu bakr o’tkir aqli va barcha murakkab masalalarni hal etishi bilan mashhur edi. uning hukmronligi atigi ikki yil davom etgan. abu bakr o’z vorisi etib umarni tayinlagan. u ham muhammadning safdoshi bo’lib, iqtidorli sarkarda va jasur jangchi sifatida shuhrat...

This file contains 21 pages in PPTX format (741.9 KB). To download "arablarning o'rta osiyoning istiloqilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: arablarning o'rta osiyoning ist… PPTX 21 pages Free download Telegram