abu nasr farobiyning ta'lim tarbiyaviy qarashlari

DOCX 15 pages 42.7 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 42.7 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

abu nasr farobiyning ta'lim tarbiyaviy qarashlari reja: 1. abu nasr farobiyning hayoti yo`li 2. abu nasr forobiyning ilmiy me`rosi 3. farobiy fozil davlat haqida farobiynnig inson va jamiyat, ularning o`zaro ta`siri, davlat, siyosat, urush va tmnchlik kabi masalalariga bag`ishlangan asarlari sirasiga «fozil odamlar shaxri» haqida kitob «baxt saodatga erishish» haqida risola, «fuqarolik siyosati», «jamiyatni o`rganish haqida», «urush va tinch-totuv yashash haqida», «davlat arboblari haqida hikmatlar» nomli asralarida inson, jamiyat, siyosat, adolat, odob-axloq, ta`lim-tarbiya to`g`risidagi fikrlari bayon etilgan. farobiyning chuqur falsafiy kuzatishlariga e`tibor bersak, unda insonni faol harakatda, yaratishda bo`lishi va uni tabiat bilan munosabatiga e`tibor bergan. jamiyat va inson yagonadir, jamiyat va davlat taraqqiyotini insonlar faoliyatisiz tasavvur qilib bo`lmaydi. jamiyatning kelib chiqishi va uning mohiyatini o`rganuvchi maxsus fan zarurligini farobiy chuqur xis qiladi. jamiyatni o`rganish insonni o`rganish demakdir. odamlar rivojlanishlari va yaxshiroq yashashlari uchun ular jamoaga birlashishga, majbur bo`ladilar. shu tariqa jamiyat zaruriyat taqdiri bilan vujudga keladi. jamiyat o`z qonunlari …

2 / 15

ar katorida davlatning monarxiya shaklida cheklanib qolmasdan uni bir necha kishi tomonidan boshqarish kerak degan xulosaga keladi. chunki bir insonda farobiy talab kilgan o`n ikkita fazilat mujassam bo`lmasligini aniq tushunib etgan mutafakkirdir. farobiy ko`plab xorijiy tillarni o`rganib, ular orkali aflotun arastu kabi buyuk mutafakkirlarning ilmiy merosidan bahramand bo`ladi, u matematika, meditsina kabi tabiiy fanlar bilan bir vaqtda filosofiya, logika, siyosat, davlat haqidagi ijtimoiy fanlarning soxalari bilan ham shug`ullanadi va o`zining yuzdan ortiq asarlarini yozib qoldiradi. farobiy kamtar, tartinchoq kishi bo`lib, mulki ham, boyligi ham bo`lmagan. u umrini ilm sohalarini o`rganishga, kitoblar yozishga sarflagan mutafakkir edi. u o`z vatanidan uzoqlashib ketishiga qaramasdan, o`z ona tili— turkiy tilni unitmagan va o`z milliy kiyimida yurgan, milliy odatlarga rioya qilgan. u o`zining yuksak ilmi bilan xammani hayratda qoldirgani uchun xam xalq orasida «mua`limi soniy»,ya`ni «ikkinchi muallim» degan nom bilan mashxur bo`lgan. farobiy bizga juda katta ijodiy meros qoldirgan. bu asarlarning to`liq ro`yxati bo`lmasada, ilmiy …

3 / 15

darobod, tehron va boshqa shaharlarning muzey va kutubxonalarida saqlanib kelinmoqda. abu nasr farobiyning hayoti yo`li abu nasr farobiy – o’rta asr sharqining mashhur mutafakkiri, qadimgi yunon falsafasining sharqdagi eng yirik davomchisi va targ’ibotchisidir. u sirdaryo bo’yidagi o’tror (forob) shahrida 873 yilda tug’ilib, shosh (toshkent), buxoro shaharlarida o’qidi, so’ng xalifligining markazi bag’dod shahriga borib, u yerda ko’p yil istiqomat qildi. yunon faylasuflarining asarlarini mutolaa qilish, turli tillarni o’rganishbilan shug’ullandi. umrining so’nggi yillarida damashqda yashadi. 950 yilda vafot etdi. u turli sohalarga oid ilmiy asarlar qoldirdi. u o’z davrining faylasufi, musiqachisi, shoiri, qomusiy olimi sifatida shuhrat qozondi. u “aql haqidagi risola” “falsafadan oldin nimani o’rganish kerak”, “falsafa manbalari”, “masalalar manbalari” kabi 160 dan ortiq risolalar yaratdi. yaqin va o‘rta sharqda «ikkinchi muallim» deb nom qozongan markaziy osiyolik mashhur olim abu nasr al-forobiyning mantiq ilmiga qo‘shgan hissasi beqiyosdir. forobiy hali hech bir mutafakkir uddalay olmagan vazifani, ya’ni arastuning va umuman qadimgi grek mantig‘ini …

4 / 15

y qonunqoidalari, usul hamda amallari haqida keng ma’lumotlar bergan. jumladan, mantiq fanining predmeti va tushunchasining etimologiyasi haqida gap ketganda, forobiy qadimgi grek mutafakkirlariga murojaat qiladi. uning fikricha, greklar mantiqni uch ma’noda: – fikrni til orqali ifodalovchi inson nutqi sifatida; – inson intellekti yordamida zabt etiluvchi obyektlarga yo‘l ko‘rsatuvchi so‘z sifatida; – olamni bilish uchun insonga in’om etilgan ichki ruhiy kuch sifatida tushunishgan. mazkur ta’riflarni to‘ldirgan holda, forobiy mantiqqa «muayyan qonun-qoidalar asosida insonning fikrlash intellektini yo‘naltiruvchi va takomillashtiruvchi fan» deb ta’rif beradi. ushbu ta’rifni yanada aniqlashtirsak, forobiy asarlarida mantiq fanlarning fani sifatida tafakkurning qonun-qoidalarini o‘rganuvchi bosh fan, hatto san’at deb baholanadi. faqat tafakkur qonunlarigina bizga chin haqiqatni ochib bera oladi. forobiyning ta’kidlashicha, ularsiz fikrimiz qachon chin, qachon yolg‘onligini yoki qachon xatoga yo‘l qo‘yganligimizni bila olmaymiz. qolaversa, haqiqat zaminida yotgan qarama-qarshiliklar va ularning yechimlarini topa olmaymiz forobiyning asarlarida tushuncha, hukm va xulosa kabi tafakkur shakllari juda keng, qamrovli va batafsil izohlanadi. ayniqsa, …

5 / 15

haqida gap ketganda, uni katta asos, kichik asos va natija kabilarga bo‘ladi. shuningdek, sillogizm terminlarini ham uchga ya’ni katta, kichik va o‘rta terminlarga bo‘ladi hamda har biriga alohida ta’rif beradi. forobiyning mantig‘i haqida shuni aytishimiz mumkinki, uning xizmati arastuning mantig‘i bilan keng ilmiy jamoatchilikni tanishtirishga muvaffaq bo‘lganligi, qolaversa, tarixda «arab mantiq maktabi» deb nom olgan yangi yo‘nalishni vujudga keltirganligi bilan baholanadi. farobiyning ta’lim- tarbiya haqidagi qarashlarida insonparvarlik g’oylari alohida o’rin tutadi. uning o’qtirishicha, insonni baxt-saodatga eltuvchi jamoa yetuk jamoa bo’la olishi mumkin. komil insonni yaratish, uni baxt-saodatga eltish har qanday davlat jamoa boshlig’ining vazifasi bo’lishi darkor. farobiyning ta’kidlashicha, insonni tarbiyalash ikki xil usul yordamida olib borilishi lozim. tarbiyalanuvchi ixtiyoriy ravishda zaruriy, aqliy va axloqiy xislatlarni- bilimli bo’lishga, to’g’rilik va haqiqatni sevishga, jasur, do’stlarga sadoqatli bo’lish singari fazilatlarni egallashga intilmog’i lozim. bunday insoniy fazilatlarga ega bo’lish uchun baxt-saodatga eltuvchi jamoa bo’lishi kerak. farobiy insonga xos hamda uning ma’naviy yuksalishida muhim ahamiyat …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abu nasr farobiyning ta'lim tarbiyaviy qarashlari"

abu nasr farobiyning ta'lim tarbiyaviy qarashlari reja: 1. abu nasr farobiyning hayoti yo`li 2. abu nasr forobiyning ilmiy me`rosi 3. farobiy fozil davlat haqida farobiynnig inson va jamiyat, ularning o`zaro ta`siri, davlat, siyosat, urush va tmnchlik kabi masalalariga bag`ishlangan asarlari sirasiga «fozil odamlar shaxri» haqida kitob «baxt saodatga erishish» haqida risola, «fuqarolik siyosati», «jamiyatni o`rganish haqida», «urush va tinch-totuv yashash haqida», «davlat arboblari haqida hikmatlar» nomli asralarida inson, jamiyat, siyosat, adolat, odob-axloq, ta`lim-tarbiya to`g`risidagi fikrlari bayon etilgan. farobiyning chuqur falsafiy kuzatishlariga e`tibor bersak, unda insonni faol harakatda, yaratishda bo`lishi va uni tabiat bilan munosabatiga e`tibor bergan. jamiyat va inson yagona...

This file contains 15 pages in DOCX format (42.7 KB). To download "abu nasr farobiyning ta'lim tarbiyaviy qarashlari", click the Telegram button on the left.

Tags: abu nasr farobiyning ta'lim tar… DOCX 15 pages Free download Telegram