xvi-xix asrlarda markaziy osiyoda fanning aholi. xx asr ilmiy texnika tarakkiyoti va ilmiy-texnikainqilobi asri

PPT 57 pages 877.5 KB Free download

57 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 877.5 KB

File type PPT

Pages 57

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 57

slayd 1 8-mavzu: xvi-xix asrlarda markaziy osiyoda fanning ahvoli. xx asr ilmiy texnika taraqqiyoti va ilmiy-texnika inqilobi asri reja: ilmiy texnika taraqqiyoti tushunchasining mohiyati va ahamiyati. xx asrdagi muhim ilmiy kashfiyotlar. e.rezerford va n.bor tadqiqotlari. a.eyneshteyn va uning nisbiylik nazariyasi. z.freyd va psixoanaliz. kinoning keng yoyilishi. n.vinner kibernetikaning asoschisi. kosmik eraning boshlanishi (1961 y. yu.gagarin). 1969 yil inson qadamining oyga etishi va uning tarixiy ahamiyati. xx asr gen injeneriyasining rivojlanishi. markaziy osiyoda birinchi universitetning ochilishi va uning mintaqada fan rivojiga qo'shgan hissasi. o'zbekiston fanlar akademiyasining tashkil topishi. sovet totalitar tuzumining fan namoyandalariga nisbatan qatag'onlik siyosati va uning oqibatlari. mustaqil o'zbekistonda fanning rivojlanishi. o'zbekiston milliy universiteti – respublika milliy ilmiy kadrlarining beshigi. dunyoning eng ilg'or mintaqalaridan biri bo'lgan markaziy osiyo jahondagi eng o'qimishli hudud unvoniga bemalol da'vo qila oladigan savodxonlik markazi hisoblangan. “samarqandning barcha aholisi kelgusida savdogar bo'lish uchun tarbiyalangan. 5 yoshga to'lgan o'g'il bolani o'qishga, so'ngra esa, ish yuritishga o'rgatishgan”, …

2 / 57

vbatida, markaziy osiyo shaharlari o'zlarining kitob kvartallari bilan ham mashhur bo'lganlar. u erda aristotel va platonning kitoblarini ham topish mumkin bo'lgan. 1090-yilda 3000 nafar talabasi bo'lgan nishopurdagi nizomiy madrasasi o'sha davrdagi dunyoning eng yirik ta'lim markazi bo'lgan. 15-asrda ulug'bek 10 000 nafar talaba va 12 ta muassasaga yordam qo'lini cho'zgan, talabalarning 500 nafari matematikaga ixtisoslashgan ta'limga ega bo'lgan. ulug'bek o'zining o'quv maskanlari eshiklariga payg'ambarning “ilm egallashga intilish – har bir musulmonning farzidir (burchidir)”- degan hikmatli gapini o'yib yozdirgan. musulmon sharqida ilm-fan va ma'rifat maskanlari bo'lmish-madrasalar tarixi bir necha asrlar qa'riga borib taqaladi. movarounnahr hududidagi ilk madrasa tarixchi narshaxiyning ma'lumotiga ko'ra, x asr boshlarida buxoroda barpo etilgan farayj madrasasi bo'lgan. diniy va dunyoviy bilimlar o'qitiladigan madrasalarda talabalar azaldan uch bosqichda tahsil olganlar: 1.adno (boshlang'ich); 2.avsat (o'rta) ; 3. a'lo (yuqori). madrasalarda islom falsafasi, arab tili grammatikasi, mantiq, astronomiya, falsafa, fiqh, adabiyot, tarix, tabobat fanlari o'qitilgan. bundan tashqari abu ali ibn sino, …

3 / 57

o'rnatdi. 1918 yildan millatlar xalq komissarligi madrasalar faoliyatini bevosita nazorat qilishni boshladi. 1918 yil may oyidan avgustiga qadar millatlar xalq komissarligining shu soha yuzasidan faoliyat ko'rsatishi bo'yicha nizomi ishlab chiqildi. komissarlikda madaniy-oqartuv bo'limi tashkil etildi. madaniy-oqartuv bo'limi faoliyat dasturi va nizomi ishlab chiqilib, ilova qilinayotgan nusxalari, millatlar ishlari bo'yicha oblast komissarliklariga ijro uchun yuborildi. oblast komissariatlaridan madrasalar soni, xizmatchi va o'quvchilar, vaqf mulklari, eski usul maktablari haqida ma'lumot berish talab etilgan. mahalliy aholining savodsizligini tugatish uchun, oblast komissarlariga, eski usul maktablarida mullalarni (muallimlarga) tovushli o'qitish usuliga o'tishini, hamda bu maqsadda arab imlosidagi tasvirli alifbolarni, shuningdek, tovushli usul bo'yicha yangi darsliklarni olishi tavsiya etildi. 1923 yil boshlarida turkiston (sirdaryo, farg'ona, samarqand) da 220 ga yaqin madrasalar mavjud bo'lib, ularning har birida o'rtacha 10-15 o'quvchi tahsil olgan. 1923 yildan turkistondagi barcha eski maktablar qatori madrasalarning ham isloh qilinishi boshlangan. buning uchun dastur ishlab chiqilgan. u “diniy maktablarni (maktab va madrasalarni) qayta tashkil …

4 / 57

ar soni 1926-1927 yillarda 14 ta bo'lgan. davlat vaqf organlarining vaqf mulklari soni hamda ularning daromadini orttirishdan ko'zlangan maqsadi – bu davlat byudjetidan tashqari vaqf mablag'lari asosida sovet maorifini rivojlantirish bo'lgan. 1925-1926 yilda o'zbekistonda eski usuldagi maktablar soni 1585 tani tashkil qilgan. ulardagi o'quvchilar soni 5, 20, 25 tagacha etdi, o'rtacha hisobda o'quvchilar soni 10-12 tani tashkil qilgan. mazkur maktablarda taxminan 16 000 ta o'quvchi tahsil olgan. xx asrning 20-yillari ikkinchi yarmida, sssrda ateistik harakat avj olib, u davlat siyosatining uzviy bo'lagiga aylandi. ushbu siyosat yuzasidan joylarda ko'plab “xudosizlar jamiyati” tuzildi. ana shunday jamiyat 1923 yilda andijonda ham maydonga kelgan edi. ushbu jamiyatlar diniy tasavvurlarga, uning peshvolariga qarshi ateistik kurash olib bordi, uning joylardagi tashkilotlari zo'r berib ateistik faoliyat ko'rsatdi. ateizmga doir maxsus gazeta va jurnallar nashr qilindi. mazkur yillar davomida sovet hukumati tomonidan o'zbek xalqining olis asrlarga borib taqaluvchi moddiy va ma'naviy madaniyati durdonalari, maktab, madrasalarga qarshi zo'rlik yo'li …

5 / 57

gi ham belgilab qo'yiladi. xususiy maktablarni ochishga, hukumatning maxsus qarori mavjud bo'lgandagina ruxsat etilishi ta'kidlanadi. agar 1927-1928 yillarda o'zbekistonda 1576 ta yangi, birinchi bosqich maktabi ishlab turgan bo'lsa, shu vaqtda respublika hududida 1305 ta eski, diniy maktab faoliyatda bo'ldi. o'z ssr maorif xalq komissarligining vaqf bo'limlari tomonidan madrasalarga tegishli bo'lgan vaqf mulklari sovet maktablarini ta'minlashga sarf qilindi. jumladan, 1926-1927 xo'jalik yilida vaqf mablag'lari hisobiga 7 ta 2-bosqich maktab (isloh qilingan madrasa) ni, 3 ta texnikum, 4 ta pedagogika kursi, 95 ta savodsizlikni bitirish maktabi, 1 ta ayollar klubi, 1 ta kutubxona, 6 ta bolalar bog'chasi, 17 ta stipendiatlarni ta'minlagan. shuningdek, 15 maktabni qurib tamomlash, 7 ta maktabga 1 tadan sinf qurish, yangi maktab binolari qurish, tarixiy yodgorliklar, sovet maktablari binolarini ta'mirlashni rejalashtirgan. 1927 yili “za partiyu” jurnali orqali siyosiy doiralar eski usuldagi va jadid maktablariga qarshi kurash e'lon qilinadi. natijada, ular sovet ma'murlari tomonidan asta-sekin berkitilib va 20-yillar oxiriga kelib, …

Want to read more?

Download all 57 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xvi-xix asrlarda markaziy osiyoda fanning aholi. xx asr ilmiy texnika tarakkiyoti va ilmiy-texnikainqilobi asri"

slayd 1 8-mavzu: xvi-xix asrlarda markaziy osiyoda fanning ahvoli. xx asr ilmiy texnika taraqqiyoti va ilmiy-texnika inqilobi asri reja: ilmiy texnika taraqqiyoti tushunchasining mohiyati va ahamiyati. xx asrdagi muhim ilmiy kashfiyotlar. e.rezerford va n.bor tadqiqotlari. a.eyneshteyn va uning nisbiylik nazariyasi. z.freyd va psixoanaliz. kinoning keng yoyilishi. n.vinner kibernetikaning asoschisi. kosmik eraning boshlanishi (1961 y. yu.gagarin). 1969 yil inson qadamining oyga etishi va uning tarixiy ahamiyati. xx asr gen injeneriyasining rivojlanishi. markaziy osiyoda birinchi universitetning ochilishi va uning mintaqada fan rivojiga qo'shgan hissasi. o'zbekiston fanlar akademiyasining tashkil topishi. sovet totalitar tuzumining fan namoyandalariga nisbatan qatag'onlik siyosati va uning ...

This file contains 57 pages in PPT format (877.5 KB). To download "xvi-xix asrlarda markaziy osiyoda fanning aholi. xx asr ilmiy texnika tarakkiyoti va ilmiy-texnikainqilobi asri", click the Telegram button on the left.

Tags: xvi-xix asrlarda markaziy osiyo… PPT 57 pages Free download Telegram