xvii-xix asrlarda markaziy osiyoda maktab va pedagogik fikr

DOC 100.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404050695_50245.doc xvii-xix asrlarda markaziy osiyoda maktab va pedagogik fikr reja: 1. buxoro amirligi, xiva, qo’qon xonliklarida maktab-madrasalar, ta’lim-tarbiya mazmuni, usullari. 2. jahon otin uvaysiyning ijtimoiy-pedagogik faoliyati 3. muhammad sodiq qoshg’ariyning pedagogik qarashlari 1. buxoro amirligi, xiva, qo’qon xonliklarida maktab-madrasalar, ta’lim-tarbiya mazmuni, usullari. qaryib 150 yil xukmdorlik qilgan temuriylar inqirozga uchradi. uning o’rniga shayboniylar hukmdorligi o’rnatildi. shayboniyxon (1451-1510) movarounnahrda kuchli markazlashgan davlat barpo qilishga o’ringan bo’lsa ham, uning uchta xonlik, avvalo buxoro va xorazm xviii asr oxiriga kelib, qo’qon xonligi qaror topdi. ammo xonliklar o’rtasidagi beto’xtov o’zaro urushlar mamlakatni ma’lum darajada xarob eta boshladi, fan va madaniyat sohasida turg’unlik yuz berdi. mamlakat iqtisodiy ahvolini mustahkamlash maqsadida, 1502 yilda zarafshon daryosiga suv ayirgich qurildi. 1507-1508, 1529-1530, 1583-1598 yillarda pul islohati o’tkazildi. buxoro xoni abdullaxon davrida davlatlar o’rtasida har tomonlama aloqalar o’rnatilishiga erishildi. jumladan hindistonda shoh akbar, sharqiy ovro’poda ivan grozniy bilan do’stona munosabatlar o’rnatildi. markaziy hokimiyatning mustahkamlanishi ko’plab ijtimoiy binolar qurish imkoniyatini …

y, ubaydiy, g’oyibiy samarqandiylar esa barakali ijod qilganlar. shayboniyxonning «tavorixi g’o’zidayi nusratnoma», boburning «boburnoma», vosifiyning «badoe’ ul-vaqoe’», fazlulloh ibn ro’zbexonning «mehmonnomayi buxoro» kabi yirik badiiy asarlarda o’sha davr ijtimoiy, mafkuraviy, adabiy, ma’rifiy hayoti o’z aksini topgan. xvii-xviii asrlarda me’morchilik sohasida ko’plab inshootlar bunyod etildi. buxoroda imomqulixonning nufuzli katta amaldorlaridan nodir devonbegi shahar ko’rkiga ko’rk qo’shuvchi masjid, hovuz, madrasalardan iborat katta me’moriy ansambl qurildi. nodir devonbegi bunday tashqari, samarqanddan 4 chaqirim, janubdan xo’ja ahror qabri oldiga madrasa va nomozgoh ham bino qildirdi. mazkur davrda muhammad balxiyning 5000 baytdan iborat «subhonqulixonnoma», mirmuhammad vali samarqandiyning 200 nafar adabiyot arboblari tarjimai holiga ma’lumotlar beruvchi «muzakkirul asxob» nomli asari sayido nasafiyning naqshbandiyga bag’ishlab yozgan she’rlar, qasidalari, so’fi olloyor va boborahim mashrabning tangriga bo’lgan muhabbatlarini ifodalovchi she’rlari, borliq, mavjudot, inson, mahbub, moddiy dunyo, noz-ne’matlardan bahramand bo’lish, shariat, tariqat, ma’rifat va haqiqatga amal qilish haqidagi asarlari yuzaga keldi. bu davrda ijtimoiy hayotning barcha jabhalarida diniy mafkura hukmron …

usullarini ifoda etuvchi «hisoblash usullari haqida traktat» nomli matematikaga oid asar yuzaga keldi. bu davrda abulg’oziyning «shajarai turk» asari ayniqsa mashhur bo’ldi. abulg’oziy 1603 yili xiva xoni arabmuhammad oilasida dunyoga keldi va 1645-1663 yillarda kelib hukmronlik qilgan abulg’oziyning «shajarai turk» asari ayniqsa mashhur. u sipoxilik, shoirlik, tarixnavislik sohalarida shuhrat topgandir. abulg’oziy barcha sharq hukmdorlari kabi sharq xalqlari tarixini, madaniy merosini o’rgangan, ilm-fanga e’tiqod qo’ygan, olim, tarixchi va adib bo’lgan edi. abulg’oziy xorazmda ilm-fanni taraqqiy ettirish va madaniyat yaxshilash maqsadida o’z saroyiga binokorlar, tabiblar, shoirlar, tarixnavislar, adib, hattot va boshqa kasb egalarini to’playdi. abulg’oziy ota-bobolarining quntsizliklari tufayli yozilmay qolib ketayotgan xonlik tarixini yaratishga qat’iy kirishdi va qobiliyatli hattotlarni bu ishga jalb etdi. xorazmning o’tmish madaniyati abulg’oziyda katta ishtiyoq va qiziqish o’yg’otgan edi. abulg’oziy «shajarai tarokima» (1661), «shajarai turk» (1664) va tabobatga oid «manofe’ ul-inson» (1664) kabi nodir asarlar yozdi va xorazm tarixchilik maktabiga asos soldi. abulg’oziy asarlari sharq tarixchilarining olimlarininggina emas, …

alar tarixi va nomlari keng yoritiladi. bu davrda boshqa ko’plab tarixiy, asarlar yaratilganki, biz ularni o’rganishimiz orqali o’tmishni to’g’ri tasavvur qila olish imkoniyatiga ega bo’lamiz ... jumladan, bu paytda muhammad yoqubning «gulshan ul-muluk», muhammad mir olimning «tarixi amir nasrullo», mulla ibodulla va mulla muhammad shariflarning «tarixi amir haydar», muhammad hakimxon to’raning «muntaxabut tavorix», mulla avaz muhammadning «tarixi jahonnumoyi», mulla niyoz muhammadning «tarixi shohruhi», abdurahmon tolening «abulfayzxon tarixi», muhammad vafo kirmoniyning «tuhfai xoniy» kabi asarlari diqqatga loyiqdir. xviii asrlarda yashab ijod etgan ma’rifatparvar orasida so’fi olloyor (asli ismi olloyor) anchagina mashhur bo’lib, uning asarlari maktab va madrasalarda o’quv qo’llanmasi sifatida keng foydalanilgan. so’fi olloyor 1720 milodiy (1133 hijriy) yilda tavallud topgan. u dastlab samarqandda o’z qishlog’ida boshlang’ich ta’lim oladi, so’ngra 10 yoshlarida buxoraga borib, u erda 15 yil davomida turli ilmlarni hamda kasblarni o’rgandi. 25 yoshida buxoroning bojxonasiga amaldor etib tayinlanadi. lekin ko’p o’tmay, olloyor shayx habibullohga e’tiqod qilib, ularning ilm …

ining bayoni», «alloh taoloning sakkiz sifatining bayoni» dan so’ng iymonning, farishtalarning bayoni, payg’ambarlarga iymon keltirish bayonidan so’ng islom dinining asosiy qoidalari yuksak axloqiy talablar, hikmat qilib beriladi. masalan, «kamtarinlik haqida mav’iza», «ta’madan tiyilish haqida», «yomonlar suhbatidin qochib, yaxshilar suhbatinda bo’lmoqning bayoni», «nafsi shum bayonida», «banda ahdida turmog’i bayonida», «yaxshi hamroh bayonida», «xiyonatdin yiroq bo’lmoq bayonida», «javonmardlik nishon» kabi boblar bunga misoldir. bu davrda ijod etgan fazliy namangoniy, mushrif, mushfiqiy, farog’iy taxallusi bilan ijod qilgan turdi, mahmud, gulxaniy, mohlaroyim (nodira), shermuhammad munis va ogahiy, sayid muhammad oxund, yaxyo, davlat mamed ozodiy (maxtumqulining otasi), kiromiy, mulla shermuhammad, akmal, muhammad aminxoja kosoniy, mavlono nodirlar o’z zamonasining zabardast siymolari edilar. masalan, mushfiqiy buxoro amiri abdullaxon saroyida «malik ush-shuaro» unvoniga ega bo’lgan bo’lsa, fazliy namangoniy qo’qon shoirlariga boshchilik qilgan. umarxonning topshirig’i bilan fazliy va mushrif tomonidan «majmuat ush-shuaro» to’plami tuziladi. bu davrda ko’plab me’morchilik obidalari quriladi. xudoyorxonning qo’qonda qurdirgan saroy arki, samarqand, buxoro va xivadagi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xvii-xix asrlarda markaziy osiyoda maktab va pedagogik fikr"

1404050695_50245.doc xvii-xix asrlarda markaziy osiyoda maktab va pedagogik fikr reja: 1. buxoro amirligi, xiva, qo’qon xonliklarida maktab-madrasalar, ta’lim-tarbiya mazmuni, usullari. 2. jahon otin uvaysiyning ijtimoiy-pedagogik faoliyati 3. muhammad sodiq qoshg’ariyning pedagogik qarashlari 1. buxoro amirligi, xiva, qo’qon xonliklarida maktab-madrasalar, ta’lim-tarbiya mazmuni, usullari. qaryib 150 yil xukmdorlik qilgan temuriylar inqirozga uchradi. uning o’rniga shayboniylar hukmdorligi o’rnatildi. shayboniyxon (1451-1510) movarounnahrda kuchli markazlashgan davlat barpo qilishga o’ringan bo’lsa ham, uning uchta xonlik, avvalo buxoro va xorazm xviii asr oxiriga kelib, qo’qon xonligi qaror topdi. ammo xonliklar o’rtasidagi beto’xtov o’zaro urushlar mamlakatni ma’lum darajada xarob eta b...

DOC format, 100.5 KB. To download "xvii-xix asrlarda markaziy osiyoda maktab va pedagogik fikr", click the Telegram button on the left.

Tags: xvii-xix asrlarda markaziy osiy… DOC Free download Telegram