tafakkur, intellekt va kreativlik

PPT 54 pages 27.6 MB Free download

54 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.6 MB

File type PPT

Pages 54

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 54

slayd 1 mavzu: tafakkur, intellekt va kreativlik reja: tafakkur haqida tushuncha. tafakkur operatsiyalari, tafakkur shakllari, turlari. tafakkur borasidagi psixologik nazariyalar intellekt va kreativlik haqida tushuncha. tafakkur deb narsa va hodisalar o'rtasidagi eng muhim bog'lanishlar va munosabatlarning ongimizda aks ettirilishiga aytiladi. p.i.ivanovning darsligida «tafakkur insonning shunday aqliy faoliyatidirki, bu faoliyat voqelikni eng aniq, to'liq, chuqur va umumlashtirib aks ettirishga (bilishga), insonni tag'in ham oqilona amaliy faoliyat bilan shug'ullanishiga imkon beradi» deb ta'riflanadi. m.v.gamezo tomonidan «tafakkur voqelikning umumlashgan holda va so'z hamda o'tmish tajriba vositalarida aks ettirilishi» ekanligi bayon qiladi a.v.petrovskiy tahriri ostidagi darslikda tafakkurga quyidagicha ta'rif keltiriladi: «tafakkur – ijtimoiy sababiy, nutq bilan chambarchas bog'liq muhim bir yangilik qidirish va ochishdan iborat psixik jarayondir, boshqacha qilib aytganda, tafakkur voqelikni analiz va sintez qilish, uni bavosita va umumlashtirib aks ettirish jarayonidir» o.k.tixomirovning darsligidagi «tafakkur – bu o'z mahsuloti bilan voqelikni umumlashtirib, bavosita aks ettirishni xarakterlaydigan umumlashtirish darajasi va foydalanadigan vositalarga hamda o'sha …

2 / 54

va amaliy ravishda birlashtirib, butun holiga keltiramiz. taqqoslash – shunday bir tafakkur operatsiyasidirki, bu operatsiya vositasi bilan ob'ektiv dunyodagi narsa va hodisalarning bir-biriga o'xshashligi va bir-biridan farqi aniqlanadi. xix-xx asrlarda yashagan olim k.d.ushinskiy taqqoslash jarayoni borasida quyidagilarni ta'kidlagan: “agar siz tabiatni bir narsasini ravshan tushunib olishni istasangiz, uning o'ziga juda o'xshash bo'lgan narsalardan tafovutini topingiz va uning o'zida juda uzoq bo'lgan narsalar bilan o'xshashligini topingiz. ana shunda siz shu narsaning eng muhim belgilarini payqab olasiz, demak shu narsani tushunib olasiz” taqqoslash operatsiyasi ikki xil yo'l bilan amalga oshishi mumkin: a) amaliy aniq narsalarni bevosita solishtirish; b) nazariy tasavvur qilinayotgan obrazlarni va narsalarni ongda fikran taqqoslash. abstraktsiya – shunday fikr tafakkur operatsiyasidirki, bu operatsiya yordami bilan moddiy dunyodagi narsa va hodisalarning muhim xususiyatlarini farqlab olib, ana shu xususiyatlardan narsa va hodisalarning muhim bo'lmagan ikkinchi darajali xususiyatlarini fikran ajratib tashlaymiz. umumlashtirish – tafakkurda aks etgan bir turkum narsalarning, o'xshash muhim belgilarning shu …

3 / 54

lgan umumiylikni ochishda ifodalanadi . klassifikatsiyalash – bir turkum ichidagi narsalarning bir-biriga o'xshashligiga va boshqa turkumdagi narsalardan farq qilishiga qarab narsalarni turkumlarga ajratish tizimidir. sistemalashtirish – tizimga solish shundan iboratki, bunda ayrim narsalar, faktlar, hodisa va fikrlar muayyan tartibda makondagi, vaqtdagi tutgan o'rniga yoki mantiqiy tartibda joylashtiriladi ta'limida o'zlashtirilgan bilimlarni tizimga solish muhim ahamiyatga ega bo'lib, u quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi: birinchi bosqichda bilimlar dastlab predmetlarning boblari, qismlari bo'yicha, so'ng yaxlit holda o'quvchi ongida tizimlashadi. ikkinchi bosqichida bir-biriga o'xshash predmetlarga oid bilimlar fikran tartibga solinadi. uchinchi bosqichda bir necha predmetlar yuzasidan to'plangan bilimlar ma'lum tartibga tushadi, ularning o'xshash va farqli tomonlari ajratiladi. to'rtinchi bosqichida darsdan va maktabdan tashqari mashg'ulotlarda egallangan bilimlarni tizimlashtirish nazarda tutiladi. tafakkur shakllari quyidagilarda ifodalanadi: hukm xulosa chiqarish tushuncha hukm-narsa va hodisalarning belgi va xususiyatlari haqida tasdiqlab yoki inkor qilib aytilgan fikr deb ataladi. chin hukm-narsa va hodisalarda voqelikda haqiqatan o'zaro bog'liq bo'lgan belgilar, alomatlar hukmlarda bog'liq …

4 / 54

inishga ega bo'lishi ham mumkin tasdiqlovchi hukm -narsa bilan belgining aloqasi bog'liqligi borligi aks ettirilgan hukmga aytiladi. yakka hukm -yakka, yolg'iz narsa va hodisa to'g'risidagi hukmga aytiladi. toshkent – o'zbekiston respublikasi poytaxtidir. juz'iy hukm -belgining biror turkumigagina taalluqliligini tasdiqlovchi yoki inkor qiluvchi hukm. umumiy hukm-bir turkumdagi narsa va hodisalarning hammasi to'g'risida tasdiqlab, yoki inkor qilib aytilgan hukm shartli hukm-hukmda narsa va hodisa belgisining borligini muayyan sharoitlarda tasdiqlab yoki inkor qilib aytilgan hukm ayruvchi hukm hukmda narsalar va hodisalar bir necha belgiga nisbatan berilib, shu belgilardan farqi bitta unga tegishli bo'lgan qat'iy hukm-narsa bilan belgi o'rtasidagi aloqaning bor yoki yo'qligi qat'iy shaklda aks ettirilgan hukm psixologiyada hukmlar ikkita asosiy yo'l bilan hosil qilinishi ta'kidlab o'tiladi: birinchi yo'l, bilan hukm hosil qilinganda idrok qilish zarur bo'lgan narsalarning bevosita o'zi ifodalanadi. ikkinchi yo'l, bilan esa bevosita mulohaza yuritish yordami bilan hukm amalga oshiriladi. xulosa chiqarish shunday tafakkur shaklidirki, bu shakl vositasi bilan biz …

5 / 54

lar mohiyati jihatidan quyidagilarga ajratiladi: konkret tushuncha- alohida olingan bir butun narsaga aloqador tushuncha abstrakt tushuncha- moddiy borliqdagi narsalardan fikran ajratib olingan ba'zi xususiyat, sifat, holatlarga, shuningdek narsalar o'rtasidagi ichki munosabatlarga, qonuniyatlarga qaratilgan tushunchalardir. tushunchalar ko'lami jihatidan 3 turga: yakka tushunchalar- yakka narsa va hodisalar haqidagi tushunchadir. umumiy tushunchalar- bir jinsda bo'lgan ko'p narsa va hodisalar gavdalantiriladi. to'planma tushunchalar- bir jinsda bo'lgan narsa va hodisalar to'plami haqida yaxlit fikr yuritiladigan tushunchadir professor e.g'ozievning “umumiy psixologiya” darsligida tafakkur turlari quyidagicha tasniflanadi: shakliga ko'ra: ko'rgazmali-harakat, ko'rgazmali-obrazli. topshiriq xarakteriga ko'ra: nazariy, amaliy, ixtiyorsiz, ixtiyoriy. fikr yoyiqligiga ko'ra: konkret, abstrakt, realistik, autistik intuitiv, diskursiv. fikrning originallik darajasiga ko'ra: reproduktiv, produktiv, ijodiy, vizual, fazoviy. v.karimovaning “psixologiya” o'quv qo'llanmasida tafakkur turlari quyidagicha tasniflanadi:. shakliga ko'ra: ko'rgazmali-harakat, ko'rgazmali-obrazli, mantiqiy ko'riladigan masalaning xarakteriga ko'ra: nazariy, amaliy ijodiylik elementiga ko'ra: konvergent, divergent yangiligi va noyobligiga ko'ra: reproduktiv, produktiv (ijodiy) ko'rgazmali-harakat tafakkur turi-amaliy tafakkurning bevosita idrok qilayotgan narsa va hodisalar …

Want to read more?

Download all 54 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkur, intellekt va kreativlik"

slayd 1 mavzu: tafakkur, intellekt va kreativlik reja: tafakkur haqida tushuncha. tafakkur operatsiyalari, tafakkur shakllari, turlari. tafakkur borasidagi psixologik nazariyalar intellekt va kreativlik haqida tushuncha. tafakkur deb narsa va hodisalar o'rtasidagi eng muhim bog'lanishlar va munosabatlarning ongimizda aks ettirilishiga aytiladi. p.i.ivanovning darsligida «tafakkur insonning shunday aqliy faoliyatidirki, bu faoliyat voqelikni eng aniq, to'liq, chuqur va umumlashtirib aks ettirishga (bilishga), insonni tag'in ham oqilona amaliy faoliyat bilan shug'ullanishiga imkon beradi» deb ta'riflanadi. m.v.gamezo tomonidan «tafakkur voqelikning umumlashgan holda va so'z hamda o'tmish tajriba vositalarida aks ettirilishi» ekanligi bayon qiladi a.v.petrovskiy tahriri ostidagi darslikda taf...

This file contains 54 pages in PPT format (27.6 MB). To download "tafakkur, intellekt va kreativlik", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkur, intellekt va kreativl… PPT 54 pages Free download Telegram