tafakkur intellekt va kreativlik shaxs ijtimoiylashuvi

DOCX 24 pages 108.8 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 108.8 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

3-mavzu”tafakkur intellekt va kreativlik shaxs ijtimoiylashuvi. reja: 1. tafakkur haqida tushuncha. 2. intellekt va kreativlik haqida tushuncha. 3. shaxs haqida tushuncha. 4. ijtimoiylashuv jarayonida ijtimoiy rollar va ijtimoiy pozitsiya. ijtimoiy ustanovkalar. tayanch so’z va iboralar tafakkur, fikrlash, hissiy bilish, tafakkur operatsiyasi: analiz, sintez, abstraksiya, umumlashtirish, taqqoslash, tafakkur shakli: tushuncha, hukm, xulosa. intellekt, kreativlik, a.bine, j.gilford metodikasi, aql, sonli operatsiya, lug’at boyligi, o’xshashlik, qobiliyat, mahsuldorlik, noyob xislat, refleksiya, sinkretizm, agglyutinizm, realiya, muammo, masala yechish, kognitivizm, bixeveorizm. tafakkur haqida tushuncha tafakkur inson aqliy faoliyatining yuksak shaklidir. tafakkur orqali biz sezgi a’zolarimiz bilan bevosita aks ettirib bo’lmaydigan narsa va hodisalarni ongimizda aks ettiramiz. umuman olganda tashqi muhitdagi narsa va hodisalar o’rtasida ko’z bilan ko’rib, quloq bilan eshitib bo’lmaydigan ichki munosabatlar hamda qonuniyatlar mavjud. ana shu ichki bog’lanish hamda qonuniyatlarni biz tafakkur orqali bilib olamiz. demak, tafakkur deb narsa va hodisalar o’rtasidagi eng muhim bog’lanishlar va munosabatlarning ongimizda aks ettirilishiga aytiladi. dunyoni bilish bevosita …

2 / 24

lona amaliy faoliyat bilan shug’ullanishiga imkon beradi» deb ta’riflanadi. ushbu ta’rifda tafakkurning to’la, aniq va umumlashtirilgan holda aks ettirishi ta’kidlab o’tiladi, xolos, lekin uning xarakterli xususiyatlari bevosita so’z yordami bilan ifodalanishi muallifning diqqat markazidan chetda qolgan. m.v.gamezo tomonidan «tafakkur voqelikning umumlashgan holda va so’z hamda o’tmish tajriba vositalarida aks ettirilishi» ekanligi bayon qiladi. u tafakkurning umumlashgan so’z vositasida va vositali atrof- muhit hodisalarini aks ettira olishni ta’kidlaydi. a.v.petrovskiy tahriri ostidagi darslikda tafakkurga quyidagicha ta’rif keltiriladi: «tafakkur - ijtimoiy sababiy, nutq bilan chambarchas bog’liq muhim bir yangilik qidirish va ochishdan iborat psixik jarayondir, boshqacha qilib aytganda, tafakkur voqelikni analiz va sintez qilish, uni bavosita va umumlashtirib aks ettirish jarayonidir». v.v.bogoslovskiy tahriridagi darslikda ham tafakkurga berilgan ta’rif uning umumlashgan va bilvosita aks ettirish xususiyatlari yoritilgan, xolos. xuddi shunga o’xshash tafakkur xususiyatlari f.n.gonobolin, k.k.platonov darsliklarida ham uchraydi. keltirilgan ta’riflar orasida o.k.tixomirovning darsligidagi ta’rif nisbatan to’liqroq deb hisoblanadi. unda tafakkur predmetiga kiruvchi tarkibiy qismlar …

3 / 24

esa fikr yuritish faoliyati sifatida vujudga kelishini chuqur tahlil qilib beradi. s.l.rubinshteyn tafakkur to’g’risidagi g’oyani rivojlantirib, uni sub’ekt faolligining paydo bo’lishi deb ataydi. a.n.leontev tafakkur psixologiyasi predmeti yuzasidan mulohaza yuritib tafakkurni turli ko’rinishlarga ajratadi, fikr yuritish faoliyati ekanligini tan oladi, lekin uni predmetli-amaliy faoliyat deb nomlaydi. shuning bilan birga tafakkurning tuzilishi, fikr yuritish motivatsiyasi to’g’risidagi nazariy metodologik muammolarni o’rtaga tashlaydi. p.ya.galperin fikriga ko’ra, tafakkur-bu orientirlash-tadqiqot faoliyati, orientirovka jarayondir, ya’ni orientirovka-jarayon, orientirovka faoliyat. muallif psixologiya fani intellektual masalalarni yechishda sub’ektning tafakkuriga orientirovka qilish jarayonini o’rganishga asoslanadideb tushuntiradi. p.ya.galperin tafakkurning boshqa jihatlarini o’zining aqliy harakatlarni bosqichma-bosqich shakllantirish nazariyasidan kelib chiqqan holda yoritishga intiladi. a.v.brushlinskiy tadqiqotlarida tafakkurning muhim yangilikni qidirish va ochish, gipoteza va nazariyalarni bashorat qilish, oldindan payqash xususiyatlari alohida ta’kidlab o’tiladi. 2. tafakkur operatsiyalari tafakkur jarayoni insonning bilishga bo’lgan ehtiyojlari, tevarak-atrofdagi olam va turmush to’g’risidagi o’z bilimlarini kengaytirishga va chuqurlashtirishga intilish sababli vujudga keladi. fikr qiluvchi kishining tafakkuri-ob’ektni anglashi, bilishi tafakkur …

4 / 24

a hodisalarni fikran yoki amaliy jihatdan xususiyatlarini tahlil qilamiz. analiz jarayonida butunning uning qismlariga va elementlariga bo’lgan munosabati aniqlanadi. tahlil ob’ektlari amalda ajratib bo’lmaydigan elementlarga yoki belgilarga bo’lishda ifodalanishi mumkin. allomalarimizning ta’kidlashicha, maymunning yong’oqni chaqishining o’ziyoq boshlang’ich, oddiy analizdir. o’quvchi va talaba yoshlar turmushda va va dars jarayonida analiz yordami bilan ko’pgina ishlarni amalga oshiradilar, topshiriqlar, misol va masalalarni yechadilar. demak, tabiat va jamiyatdagi bilim va tajribalarni inson tomonidan o’zlashtirib olish analizdan boshlanadi. masalan, buni quyidagi sxemada ko’rish mumkin. dars jarayoni vaqtida tafakkurning analiz qilish faoliyati katta o’rin tutadi. chunonchi, savodga o’rgatish nutqni tahlil qilishdan, gapni so’zlarga, so’zlarni bo’g’inlarga, bo’g’inlarni tovushlarga ajratishdan boshlanadi. matematik masalani yechish tahlil qilishdan, dastlab bir qancha ma’lum sonlarni topishdan boshlanadi. agarda inson oldiga avtomashina motorining tuzilishini bilish vazifasi qo’yilsa, u holda bu topshiriqni hal qilish u motorni ayrim qismlarga ajratib, har bir qismni o’z navbatida alohida olib tekshirish lozim bo’ladi muammoli vaziyatlarni yechish usullari hukm …

5 / 24

turibdi. analiz aqliy bo’lgani kabi sintez ham amaliy xarakter kasb etadi. masalan, birinchi sinf bolasi o’z harf xaltasidagi keltirilgan harflardan foydalanib, bo’g’in, bo’g’inlardan so’z, so’zlardan gap, gaplardan qisqa axborot, undan esa hikoya tuzadi. analiz va sintez o’zaro bevosita mustahkam bog’langan yagona jarayonning ikki tomonidir. agar narsa va hodisalar analiz qilinmagan bo’lsa, uni sintez qilib bo’lmaydi, har qanday analiz predmetlarni narsalarni bir butun holda bilish asosida amalga oshirilishi lozim. taqqoslash - shunday bir tafakkur operatsiyasidirki, bu operatsiya vositasi bilan ob’ektiv dunyodagi narsa va hodisalarning bir-biriga o’xshashligi va bir-biridan farqi aniqlanadi. xix-xx asrlarda yashagan olim k.d.ushinskiy taqqoslash jarayoni borasida quyidagilarni ta’kidlagan: “agar siz tabiatni bir narsasini ravshan tushunib olishni istasangiz, uning o’ziga juda o’xshash bo’lgan narsalardan tafovutini topingiz va uning o’zida juda uzoq bo’lgan narsalar bilan o’xshashligini topingiz. ana shunda siz shu narsaning eng muhim belgilarini payqab olasiz, demak shu narsani tushunib olasiz”. narsa va hodisalar o’rtasidagi o’xshashlik yoki farqni, teng yoki …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkur intellekt va kreativlik shaxs ijtimoiylashuvi"

3-mavzu”tafakkur intellekt va kreativlik shaxs ijtimoiylashuvi. reja: 1. tafakkur haqida tushuncha. 2. intellekt va kreativlik haqida tushuncha. 3. shaxs haqida tushuncha. 4. ijtimoiylashuv jarayonida ijtimoiy rollar va ijtimoiy pozitsiya. ijtimoiy ustanovkalar. tayanch so’z va iboralar tafakkur, fikrlash, hissiy bilish, tafakkur operatsiyasi: analiz, sintez, abstraksiya, umumlashtirish, taqqoslash, tafakkur shakli: tushuncha, hukm, xulosa. intellekt, kreativlik, a.bine, j.gilford metodikasi, aql, sonli operatsiya, lug’at boyligi, o’xshashlik, qobiliyat, mahsuldorlik, noyob xislat, refleksiya, sinkretizm, agglyutinizm, realiya, muammo, masala yechish, kognitivizm, bixeveorizm. tafakkur haqida tushuncha tafakkur inson aqliy faoliyatining yuksak shaklidir. tafakkur orqali biz sezgi a’zolarim...

This file contains 24 pages in DOCX format (108.8 KB). To download "tafakkur intellekt va kreativlik shaxs ijtimoiylashuvi", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkur intellekt va kreativli… DOCX 24 pages Free download Telegram