tafakkur intellekt va kreativlik

DOCX 25 sahifa 127,0 KB Bepul yuklash

25 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 127,0 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 25

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (6 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 25

ma`ruza: tafakkur intellekt va kreativlik reja: 1. tafakkur haqida tushuncha. 2. tafakkur operatsiyalari, tafakkur shakllari, turlari. 3. tafakkur borasidagi psixologik nazariyalar 4. intellekt va kreativlik haqida tushuncha. tayanch so’z va iboralar: tafakkur, fikrlash, hissiy bilish, tafakkur operatsiyasi: analiz, sintez, abstraksiya, umumlashtirish, taqqoslash, tafakkur shakli: tushuncha, hukm, xulosa. intellekt, kreativlik, a.bine, j.gilford metodikasi, aql, sonli operatsiya, lug’at boyligi, o’xshashlik, qobiliyat, mahsuldorlik, noyob xislat, refleksiya, sinkretizm, agglyutinizm, realiya, muammo, masala yechish, kognitivizm, bixeveorizm. 1. tafakkur haqida tushuncha tafakkur inson aqliy faoliyatining yuksak shaklidir. tafakkur orqali biz sezgi a’zolarimiz bilan bevosita aks ettirib bo’lmaydigan narsa va hodisalarni ongimizda aks ettiramiz. umuman olganda tashqi muhitdagi narsa va hodisalar o’rtasida ko’z bilan ko’rib, quloq bilan eshitib bo’lmaydigan ichki munosabatlar hamda qonuniyatlar mavjud. ana shu ichki bog’lanish hamda qonuniyatlarni biz tafakkur orqali bilib olamiz. demak, tafakkur deb narsa va hodisalar o’rtasidagi eng muhim bog’lanishlar va munosabatlarning ongimizda aks ettirilishiga aytiladi. dunyoni bilish bevosita – sevish, idrok …

2 / 25

lanishiga imkon beradi» deb ta’riflanadi. ushbu ta’rifda tafakkurning to’la, aniq va umumlashtirilgan holda aks ettirishi ta’kidlab o’tiladi, xolos, lekin uning xarakterli xususiyatlari bevosita so’z yordami bilan ifodalanishi muallifning diqqat markazidan chetda qolgan. m.v.gamezo tomonidan «tafakkur voqelikning umumlashgan holda va so’z hamda o’tmish tajriba vositalarida aks ettirilishi» ekanligi bayon qiladi. u tafakkurning umumlashgan so’z vositasida va vositali atrof- muhit hodisalarini aks ettira olishni ta’kidlaydi. a.v.petrovskiy tahriri ostidagi darslikda tafakkurga quyidagicha ta’rif keltiriladi: «tafakkur - ijtimoiy sababiy, nutq bilan chambarchas bog’liq muhim bir yangilik qidirish va ochishdan iborat psixik jarayondir, boshqacha qilib aytganda, tafakkur voqelikni analiz va sintez qilish, uni bavosita va umumlashtirib aks ettirish jarayonidir». v.v.bogoslovskiy tahriridagi darslikda ham tafakkurga berilgan ta’rif uning umumlashgan va bilvosita aks ettirish xususiyatlari yoritilgan, xolos. xuddi shunga o’xshash tafakkur xususiyatlari f.n.gonobolin, k.k.platonov darsliklarida ham uchraydi. keltirilgan ta’riflar orasida o.k.tixomirovning darsligidagi ta’rif nisbatan to’liqroq deb hisoblanadi. unda tafakkur predmetiga kiruvchi tarkibiy qismlar mana bunday ifodalanadi: «tafakkur …

3 / 25

da vujudga kelishini chuqur tahlil qilib beradi. s.l.rubinshteyn tafakkur to’g’risidagi g’oyani rivojlantirib, uni sub’ekt faolligining paydo bo’lishi deb ataydi. a.n.leontev tafakkur psixologiyasi predmeti yuzasidan mulohaza yuritib tafakkurni turli ko’rinishlarga ajratadi, fikr yuritish faoliyati ekanligini tan oladi, lekin uni predmetli-amaliy faoliyat deb nomlaydi. shuning bilan birga tafakkurning tuzilishi, fikr yuritish motivatsiyasi to’g’risidagi nazariy metodologik muammolarni o’rtaga tashlaydi. p.ya.galperin fikriga ko’ra, tafakkur-bu orientirlash-tadqiqot faoliyati, orientirovka jarayondir, ya’ni orientirovka-jarayon, orientirovka faoliyat. muallif psixologiya fani intellektual masalalarni yechishda sub’ektning tafakkuriga orientirovka qilish jarayonini o’rganishga asoslanadideb tushuntiradi. p.ya.galperin tafakkurning boshqa jihatlarini o’zining aqliy harakatlarni bosqichma-bosqich shakllantirish nazariyasidan kelib chiqqan holda yoritishga intiladi. a.v.brushlinskiy tadqiqotlarida tafakkurning muhim yangilikni qidirish va ochish, gipoteza va nazariyalarni bashorat qilish, oldindan payqash xususiyatlari alohida ta’kidlab o’tiladi. 2. tafakkur operatsiyalari tafakkur jarayoni insonning bilishga bo’lgan ehtiyojlari, tevarak-atrofdagi olam va turmush to’g’risidagi o’z bilimlarini kengaytirishga va chuqurlashtirishga intilish sababli vujudga keladi. fikr qiluvchi kishining tafakkuri-ob’ektni anglashi, bilishi tafakkur jarayonining xarakterli xususiyatidir. odam …

4 / 25

ihatdan xususiyatlarini tahlil qilamiz. analiz jarayonida butunning uning qismlariga va elementlariga bo’lgan munosabati aniqlanadi. tahlil ob’ektlari amalda ajratib bo’lmaydigan elementlarga yoki belgilarga bo’lishda ifodalanishi mumkin. allomalarimizning ta’kidlashicha, maymunning yong’oqni chaqishining o’ziyoq boshlang’ich, oddiy analizdir. o’quvchi va talaba yoshlar turmushda va va dars jarayonida analiz yordami bilan ko’pgina ishlarni amalga oshiradilar, topshiriqlar, misol va masalalarni yechadilar. demak, tabiat va jamiyatdagi bilim va tajribalarni inson tomonidan o’zlashtirib olish analizdan boshlanadi. masalan, buni quyidagi sxemada ko’rish mumkin. dars jarayoni vaqtida tafakkurning analiz qilish faoliyati katta o’rin tutadi. chunonchi, savodga o’rgatish nutqni tahlil qilishdan, gapni so’zlarga, so’zlarni bo’g’inlarga, bo’g’inlarni tovushlarga ajratishdan boshlanadi. matematik masalani yechish tahlil qilishdan, dastlab bir qancha ma’lum sonlarni topishdan boshlanadi. agarda inson oldiga avtomashina motorining tuzilishini bilish vazifasi qo’yilsa, u holda bu topshiriqni hal qilish u motorni ayrim qismlarga ajratib, har bir qismni o’z navbatida alohida olib tekshirish lozim bo’ladi muammoli vaziyatlarni yechish usullari hukm xulos chiqarish tushuncha mavjud tasavurlar …

5 / 25

bi sintez ham amaliy xarakter kasb etadi. masalan, birinchi sinf bolasi o’z harf xaltasidagi keltirilgan harflardan foydalanib, bo’g’in, bo’g’inlardan so’z, so’zlardan gap, gaplardan qisqa axborot, undan esa hikoya tuzadi. analiz va sintez o’zaro bevosita mustahkam bog’langan yagona jarayonning ikki tomonidir. agar narsa va hodisalar analiz qilinmagan bo’lsa, uni sintez qilib bo’lmaydi, har qanday analiz predmetlarni narsalarni bir butun holda bilish asosida amalga oshirilishi lozim. taqqoslash - shunday bir tafakkur operatsiyasidirki, bu operatsiya vositasi bilan ob’ektiv dunyodagi narsa va hodisalarning bir-biriga o’xshashligi va bir-biridan farqi aniqlanadi. xix-xx asrlarda yashagan olim k.d.ushinskiy taqqoslash jarayoni borasida quyidagilarni ta’kidlagan: “agar siz tabiatni bir narsasini ravshan tushunib olishni istasangiz, uning o’ziga juda o’xshash bo’lgan narsalardan tafovutini topingiz va uning o’zida juda uzoq bo’lgan narsalar bilan o’xshashligini topingiz. ana shunda siz shu narsaning eng muhim belgilarini payqab olasiz, demak shu narsani tushunib olasiz”. narsa va hodisalar o’rtasidagi o’xshashlik yoki farqni, teng yoki tengsizliklarni, ayniyat yoki ziddiyatlarni …

6 / 25

yukni qo’l bilan ko’tarib, bir necha xil taom mazasini qiyoslasa yoki ikki paykal paxtazor hosildorligini taqqoslasa, bu amaliy taqqoslash bo’ladi. shuningdek, o’quvchilar ikki qalam yoki ikki sterjenning uchini yog’ochga yoki qog’ozga solishtirsalar, u analogik holatga misol bo’la oladi. bundan tashqari metr bilan masofani, tarozi bilan og’irlikni, termometr bilan haroratni, teleskop bilan osmon jismlarini o’lchash paytida ham taqqoslash jarayoni vujudga keladi. inson tevarak-atrofdagi narsa va hodisalarning barchasini bevosita aks ettirish, qo’l bilan paypaslash imkoniyatiga ega emas. shu boisdan to’planadigan bilimlarning aksariyati qo’l bilan ushlash, ko’z bilan kuzatish evaziga emas, balki fikr yuritish orqali, mantiq yordamida anglaniladi. ular o’rtasida o’xshash va farqli alomat hamda belgilar nazariy taqqoslash asosida ajratiladi. demak, inson olayotgan keng ko’lamdagi axborotlar farqini fikran taqqoslash yordamida anglab yetadi. jumladan, o’quvchilar dilda o’ylayotgan narsalarni fikran solishtirib ko’radilar. ba’zan turli yoshdagi kishilar o’z tengdoshlari xarakterida, qiziqishida, yurish turishida, muomalasida va boshqa xususiyatida o’xshashlik va tafovut borligini topadilar. abstraktsiya - shunday fikr …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 25 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tafakkur intellekt va kreativlik" haqida

ma`ruza: tafakkur intellekt va kreativlik reja: 1. tafakkur haqida tushuncha. 2. tafakkur operatsiyalari, tafakkur shakllari, turlari. 3. tafakkur borasidagi psixologik nazariyalar 4. intellekt va kreativlik haqida tushuncha. tayanch so’z va iboralar: tafakkur, fikrlash, hissiy bilish, tafakkur operatsiyasi: analiz, sintez, abstraksiya, umumlashtirish, taqqoslash, tafakkur shakli: tushuncha, hukm, xulosa. intellekt, kreativlik, a.bine, j.gilford metodikasi, aql, sonli operatsiya, lug’at boyligi, o’xshashlik, qobiliyat, mahsuldorlik, noyob xislat, refleksiya, sinkretizm, agglyutinizm, realiya, muammo, masala yechish, kognitivizm, bixeveorizm. 1. tafakkur haqida tushuncha tafakkur inson aqliy faoliyatining yuksak shaklidir. tafakkur orqali biz sezgi a’zolarimiz bilan bevosita aks ettirib bo’...

Bu fayl DOCX formatida 25 sahifadan iborat (127,0 KB). "tafakkur intellekt va kreativlik"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tafakkur intellekt va kreativlik DOCX 25 sahifa Bepul yuklash Telegram