havo gigienasi, havoning tarkibi, fizik va kimyoviy xususiyatlari

DOC 1 page 173.5 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 173.5 KB

File type DOC

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

4-ma'ruza 4-ma'ruza. havo gigienasi, havoning tarkibi, fizik va kimyoviy xususiyatlari reja: 1. havo gigienasi xaqida umumiy ma'lumotlar. 2. havoning gigienik xarakteristikasi. 3. havoning tarkibi. mavzuga oid nazorat savollari 1. havoning bevosita va bilvosita ta'sirlari to'g'risida gapirib bering? 2. havoning gigienik xarakteristikasi qanday o'rsatkichlar yig'indisidan iborat? 3. organizmning issiqlik muvozanati xolati deb nimaga aytiladi? 4. organizmning fizikaviy va kimyoviy termoregulyatsiyalari to'g'risida tushuncha bering? tayanch iboralar va tushunchalar 1. havoning bevosita va bilvosita ta'sirlari. 2. havoning gigienik xarakteristikasi. 3. organizmning issiqlik muvozanati xolati. 4. organizmning fizikaviy va kimyoviy termoregulyatsiyasi. havo gigienasi, uning kimyoviy va fizikaviy xolati er sharini bizga engil bo'lib tuyuladigan atmosfera qatlami o'rab turadi, aslida esa uning og'irligi 5-1015 t.ga tengdir. atmosfera er yuzasidan tepaga qarab 1000 km masofada uni o'rab turadi. atmosfera havosining odam organizmi va erdagi barcha tirik mavjudotlar uchun ahamiyati katta. chunki suvsiz yoki ovqatsiz odam bir necha kun yoki bir oygacha yashashi mumkin, havosiz muxitda esa …

2 / 1

tarkibi bilan belgilanadi. shu bilan birga uning fizikaviy xususiyatlari: xarorati, namlik, havo xarakati, bosim, quyosh radiatsiyasi, ionizatsiyalanishi ham ta'sir ko'rsatadi. bularning hammasi birgalikda organizmga ta'sir etadi. atmosfera katlamlari havoning asosiy massasi atmosferaning quyi pastki qatlamida troposfera, uning qatlamining qalinligi 8-16 km, o'rtacha 10-12 km. unda 80% havo massasi yig'ilgan. stratosfera – troposferadan yuqorida 40-70 km masofada erni o'rab turadi. mezosfera -100 km masofadan erni o'rab turadi. termosfera -1000 km. ekzosfera – 207000 km.gacha. 10 km balandlikda gazlar zichligi er yuzasiga qaraganda 1/3 qismini tashkil kiladi, ya'ni past, 100 km.da esa – 1/1.000.000 (milliondan bir ulushi) ta havo molekulasi 10 sm ergacha to'qnashmasdan uchib yuradi. 200-300 km.da esa vakuumga o'xshash sharoit. havoning fizikaviy xususiyati agar siz samolyotda uchgan bo'lsangiz, pastda jazirama issiq bo'lganda ham 8-10 km. balandlikda – 40-50* s ekanligi e'lon kilinadi. 60-70 km da xarorat *0 s ga ko'tariladi. bundan yuqori qatlamlarda esa yana ham isiydi. buning sababi quyoshning …

3 / 1

organizmning termoregulyatsiyasiga ta'sir ko'rsatadi. yuqori xaroratda tanadan issiqlik ajralishi kamayadi va organizmning isib ketishi kuzatiladi. organizmning o'ta qizib ketishi issiq tsexlarda, yilning issiq fasllarida, ochiq erlarda ishlaydiganlarda kuzatilishi mumkin. organizmning o'ta isib ketishida 2 xil patologiya kuzatiladi: isib ketish va tirishib qolish kasalliklari. engil shakldagi isib ketishda bosh og'rig'i, bo'shashish, ko'ngil aynishi, qusish kuzatiladi. nafas va puls tezlashadi, kuchli tarzda terlaydi. tana xarorati ko'tariladi. og'ir xollarda esa issiqlik urishi kasalligi bilan kechadi, bunda birdan xushini yo'qotish, yuzining oqarib ketishi, pulsni pasayishi, tana xarorati juda yuqori bo'lishi, nuqtalar tirishishi kuzatiladi. tirishish kasalligi shaklida esa qo'l va oyoq mushaklarining tirishishi (qisqarishi) kuzatiladi, ba'zida esa diafragma va qorin muskullari. bunda tuz-suv almashinuvi buziladi. tana xarorati kutarilmaydi, pasayishi ham mumkin. chunki ko'p miqdorda tuz va suv yo'qotilishi mumkin. quyoshning qisqa to'lqinli infraqizil nurlarining bevosita boshga ta'siridan esa quyosh urushi kasalligi kelib chiqadi. profilaktikasi buning uchun korxonalarda ishchilarning o'ta qizib ketishlarining oldini olish tadbirlari o'tkaziladi: …

4 / 1

chiqadi. sovuq qotishining oldini olish: butun va quruq kiyim bosh kiyish. tanaffus paytida isinib olish. ovqat ratsionida oqsil va yog'larni kupaytirish. mashq qilish. havo eng muhim omil bo'lib, u inson organizmining o'z xayotiy funktsiyalarini uzoq vaqt saqlab qololmaydi. havo nafas olish uchun juda zarur bo'lib, u issiqlik almashinuvida qatnashadi. shu bilan birga atmosfera organizmga bir qadar tasir etishi mumkin bo'lgan elektrik kuchlar va xar-xil radiatsiyalar xarakatining maydoni bo'lib xizmat qiladi. inson kerakli paytda tashqi muxitning organizmga zararli tasirini yo'qotuvchi yoki pasaytiruvchi maxsus sog'lomlashtirish choralarini qo'llash orqali xar-xil atmosfera sharoitlarida yashashga va ishlashga qodirdir. bunga atmosfera sharoitlarining sanitariya xolatini yaxshilash va organizmning zararli omillarga qarshiligini oshirish, masalan, salqinlatish bilan erishiladi. qator xollarda havoning o'zidan shifobaxsh, chiniqtiruvchi omil sifatida foydalaniladi. havoning organizmga bevosita tasiridan tashqari kiyimlar, qurilish materiallari, tuproq va boshqalarning gigienik xossalarini o'zgartirib, bilvosita tasir etishi mumkin. havoning gigienik xarakteristikasi quyidagi o'rsatkichlar yig'indisidan iborat: a) havoning fizikaviy xossalari - temperaturasi, namligi, …

5 / 1

peraturasining issiqlik almashinuviga tasiri uning muxim gigienik ahamiyati xisoblanadi. yuqori temperatura tanadan issiqlik ajralishini chegaralasa, past temperatura uni kuchaytiradi. markaziy nerv sistemasi orqali nazorat qilinib turuvchi termoregulyator mexanizmlarning etukligi tufayli odam xar-xil temperatura sharoitlariga ko'nikishi va optimal temperaturalardan sal oshgan isiqlikka ham xiyla vaqt chidashi mumkin. sport amaliyotida ortiqcha isib ketish xolati issiq ob-havoda, ochiq havodagi va nomuvofiq qurilgan sport zallaridagi mashg'ulotlarda sodir bo'lishi mumkin. bunday xolatda profilaktik chora-tadbirlar qo'llash lozim. fiziologik jixatdan organizm tashqi muxitning yuqori temperaturasiga modda almashinishini pasaytirish yo'li bilan, shuningdek tarkibida yog' ko'paygan ter ajralishini kuchaytirish orqali ham moslashadi, bu esa terning teri yuzasida ancha teng taqsimlanishiga va bug'lanishiga sabab bo'ladi. odam organizmida issiqlik muskullar qisqargan paytda hujayra va to'qimalarda ro'y beradigan oksidlanish reaktsiyalari natijasida ham xosil bo'ladi. odam tashqi muxitga issiqlikni: 1. terisi orqali; 2. nafas yo'llari orqali; 3. chiqarish organlari orqali chiqaradi. bundan tashqari, odam iste'mol qiladigan ovqat va suvni isitish uchun ham issiqlik …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "havo gigienasi, havoning tarkibi, fizik va kimyoviy xususiyatlari"

4-ma'ruza 4-ma'ruza. havo gigienasi, havoning tarkibi, fizik va kimyoviy xususiyatlari reja: 1. havo gigienasi xaqida umumiy ma'lumotlar. 2. havoning gigienik xarakteristikasi. 3. havoning tarkibi. mavzuga oid nazorat savollari 1. havoning bevosita va bilvosita ta'sirlari to'g'risida gapirib bering? 2. havoning gigienik xarakteristikasi qanday o'rsatkichlar yig'indisidan iborat? 3. organizmning issiqlik muvozanati xolati deb nimaga aytiladi? 4. organizmning fizikaviy va kimyoviy termoregulyatsiyalari to'g'risida tushuncha bering? tayanch iboralar va tushunchalar 1. havoning bevosita va bilvosita ta'sirlari. 2. havoning gigienik xarakteristikasi. 3. organizmning issiqlik muvozanati xolati. 4. organizmning fizikaviy va kimyoviy termoregulyatsiyasi. havo gigienasi, uning kimyoviy va fizikaviy...

This file contains 1 page in DOC format (173.5 KB). To download "havo gigienasi, havoning tarkibi, fizik va kimyoviy xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: havo gigienasi, havoning tarkib… DOC 1 page Free download Telegram