ichki sekretsiya bezlari va qon tizimining yoshga oid fiziolgiyasi va gigienasi

DOCX 7 pages 22.3 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.3 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

3- ma'ruza mavzu: ichki sekretsiya bezlari funktsiyasi va yosh xususiyatlari. qon tizimining yoshga oid fiziologiyasi va gigienasi.yurak-qon tomi tizimining yoshga oid fiziologiyasi va gigienasi. reja: ichki sekretsiya bezlari haqida tushuncha. ichki sekretsiya bezlarining organizm faoliyatini boshqarishdagi funktsional ahamiyati. miya bezlari (epifiz va gipfiz) va uning funktsiyasi. qalqasimon bez va uning funktsiyasi. me`da osti bezlari. buyrak usti bezlari. jinsiy bezlar. organizmda qonning ahamiyati. qonning xususiyatlari va tarkibii qismi. a) eritrotsitlar b) leykotsitlar v) trombotsitlar qonning cho`kish tezligi va qon gruppalari. qon aylanish va yurak-tomir faoliyatining yosh xususiyatlari. yurak qon-tomir tizimsining chiniqtirish va jismoniy mashqlanishning ahamiyati. bolalar yuragınıng xususıyatları bolalıknıng turlı davrlarıda yuraknıng xususıyatları bolalıknıng turlı davrlarıda yuraknıng xususıyatları tayanch tushunchalar: epifiz, gipofiz, qalqonsimon bez, me`da osti bezi, buyrak usti bezlari, jinsiy bezlar, gormon, sekretsiya, endokrin bezlar, bazed, miksidema, insulin, tiroksin, glyo`qogen, kortikosteroid. organizm faoliyati asosan asab tizimi orqali boshqarilib qolmasdan, bundan tashqari gumoral yo`l bilan ham boshqarilishi qadim zamonlardan ma`lum bo`lgan. …

2 / 7

hqi muhitdagi xulq-atvoriga bog`liqdir. evolyutsiya jarayonida, shunday o`ziga xos organlar tizimi hosil bo`ldiki, bu tizim murakkab ximiyaviy moddalar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan bo`lib hatto hayot jarayonlarini ham boshqara oladi. bu ichki sekretsiya bezlaridir. ichki sekretsiya bezlarining chiqarish yo`llari bo`lmaydi, shuning uchun ular endokrit bezlar deb ataladi. bu so`z grekcha endo-ichki va krino ajratish, chiqarish so`zlaridan olingan. organizmning boshqa organlar singari ichki sekretsiya bezlari ham hayvonat olamining evolyutsion taraqqiyoti maxsuli bo`lib, dastavval qurtlarda, yumshoq tanlilarda asta-sekin rivojlangan va takomillashgan. umirtqali hayvonlarda asosan insonlarda esa ichki sekretsiya bezlari yuksak darajada taraqqiy etgan. ichki sekretsiya haqidagi tushuncha birinchi marta fiziologiyaga klod bernar tomonidan kiritilgan. klod bernar 1855 yilda maxsus tekshiruv o`tkazib, jigarning ovqat hazm organlariga ut suyuqligi chiqarib berishni va qonga glikogen chiqarishi aniqlangan. shunday qilib, organizm tashqi sekretsiyadan boshqa ichki sekretsiya jarayonlari ham borligini isbot etgan va o`z sekretlarini organizm ichiga chiqarib beradigan bezlarni ichki sekretsiya bezlari deyiladi. ichki sekretsiya bezlarining funktsiyasi vegetativ …

3 / 7

bilan ham ajratib olinadi. tabiiy yo`l bilan va sintez yo`li bilan ajratib olingan gormonlardan dori tayyorlash sanoatida hayvonlar va insonlar salomatligini saqlash uchun turli xil dori-darmonlar ishlab chiqariladi. epifiz bezi-og`irligi 0,2-0,3 gr. bo`lib garmoni melatonin bolalar 6-7 yoshga borganda atrafiyaga uchraydi, agarda bolalarda kasallik tufayli yoki boshqa sababga ko`ra yemirilsa, bolalarda-muddatdan oldin jinsiy yetilish boshlanadi. gipofiz bezi-og`irligi 0,5-0,7gr. kelib, 3 bo`lakdan iborat bo`ladi. oldingi, orqa va oraliq bo`lakdan iborat. bu bez boshqa ichki sekretsiya bezlaridan ichki sekretor ta`sirining xilma-xilligi bilan ajralib turadi. gipofiz bezining massasi, o`sib rivojlanib kelayotgan organizmning 2 davrida to`g`ri keladi. gippofiz bezining oldingi bo`lagining somototrop gormoni bola organizmining o`sishiga ta`sir etadi. gippofiz bezining shu gormon funktsiyasi susayib qolsa, bolaning bo`yi o`smay qoladi. gippofiz bezi oldingi bo`lagi funktsiyasi bolaning yoshligidan susaysa gippofizar pakanalik kasalligiga olib kelsa, bu bez funktsiyasining kuchayishi esa, bola bo`yining meyordan ortiq o`sib ketishiga, gigantizm kasalligiga olib keladi. o`sish gormonidan tashqari gippofiz bezining oldingi bo`lagidan, …

4 / 7

aydi, ya`ni bu bezning funktsiyasi jinsiy yetilish davrida kuchayadi. bola o`sib rivojlangan sari tiroksin gormoni tarkibidagi yod moddasi ortib boradi. bu gormonning sekretsiyasi bola tug`ilishi zaxotiyoq boshlanadi va markaziy asab tizimsi, asosan bosh miya po`stlog`i qo`zg`aluvchanligini idora eti b turadi. 7-8 yashar bolalarda bez orirligi 6,5gr. bo`lsa, 11-15 yashar bolalarda 13,2gr. keladi. bez to`qimasi 10-12 yashar qizlarda va 13-14 yashar o`sil bolalarda ro`y-rost o`sadi, 14-15 yashar bolalarda u o`zining eng yuqori darajasiga yetadi va keyinchalik shu kattalikda qoladi. bu bez organizmda moddalar almashinuvini boshqarib boradi va markaziy asab tizimi va asosan bosh miya po`stlog`i qo`zg`aluvchanligini idora etib turadi. simpatik asab tizimsining tonusini kuchaytiradi, gippofiz faoliyatiga ta`sir etadi. gormon me`yordan ortiq darajada ishlab chiqiladigan bo`lsa, bazed-kasalligi deb nomlanuvchi kasallik kelib chiqadi. bu kasallik bilan kasallangan be`morlarda modda almashinuvi kuchayadi. be`mor tez ozib ketadi va asab tizimi ko`zgaruvchan bo`ladi. ko`zlari chakchayib, tez-tez terlaydigan bo`ladi. bolalarda bu belgilar kamroq ifodalangan bo`lib, aniqlash qiyinroq …

5 / 7

r apparati shaqllanib bo`ladi. insulin garmoni asosan organizmda uglevod moddalari muvozanatini saqlashda ishtirok etadi. uning ta`sirida organizmga to`shadigan ortiqcha glyo`qoza jigarda glikogen ko`rinishda to`planib boradi, shuning natijasida qondagi qand miqdori doimo bir me`yorda saqlanib turadi. me`da osti bezining kasallanishi, ya`ni insulin ishlab chiqarish xususiyati bo`zilganda, organizmga kirgan uglevodlar organizmda o`shlanmaydigan bo`lib, siydik orqali tashqariga chiqib ketadi. bu kasallik diabet kasalligi deyiladi. kasallangan be`mor doimo o`zini och sezadi, og`zi quriydi, tashnalik sezadi, siydik ajralish ortadi va tez oza boshlaydi. organizm bo`shashadi, reflekslar susayadi, tomirlar tonusi o`zgaradi va hokazo. me’da osti bezi insulin garmonidan tashqari glyukogen degan gormon ham ajratadi. bu garmon ta`sirida jigardagi gligogenning parchalanishi tezlashib, qonda qand moddasining miqdori ortadi. qonda qand moddasining ma`lum bir me`yorda bo`lishida insulin bilan glyo`qogenning o`zaro ta`siri alohida o`rinni egallaydi. qondagi qand moddasining ortishi bilan bog`liq bo`lgan kasallikni giperglikemiya deyiladi. bolalarni aktiv o`sish davrida qand moddasining ortib ketishi kasallik hisoblanmaydi. chunki qand moddasi bu yoshda …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ichki sekretsiya bezlari va qon tizimining yoshga oid fiziolgiyasi va gigienasi"

3- ma'ruza mavzu: ichki sekretsiya bezlari funktsiyasi va yosh xususiyatlari. qon tizimining yoshga oid fiziologiyasi va gigienasi.yurak-qon tomi tizimining yoshga oid fiziologiyasi va gigienasi. reja: ichki sekretsiya bezlari haqida tushuncha. ichki sekretsiya bezlarining organizm faoliyatini boshqarishdagi funktsional ahamiyati. miya bezlari (epifiz va gipfiz) va uning funktsiyasi. qalqasimon bez va uning funktsiyasi. me`da osti bezlari. buyrak usti bezlari. jinsiy bezlar. organizmda qonning ahamiyati. qonning xususiyatlari va tarkibii qismi. a) eritrotsitlar b) leykotsitlar v) trombotsitlar qonning cho`kish tezligi va qon gruppalari. qon aylanish va yurak-tomir faoliyatining yosh xususiyatlari. yurak qon-tomir tizimsining chiniqtirish va jismoniy mashqlanishning ahamiyati. bolalar yurag...

This file contains 7 pages in DOCX format (22.3 KB). To download "ichki sekretsiya bezlari va qon tizimining yoshga oid fiziolgiyasi va gigienasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ichki sekretsiya bezlari va qon… DOCX 7 pages Free download Telegram