o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri

DOCX 8 pages 62.2 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 62.2 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri (1) reja: 1. o‘rta osiyoda ashel davrining iqlim sharoitlari. qadimgi manzilgohlar. 2. eng qadimgi odamlar turmushi va tirikchiligi. 3. o‘rta paleolit. o‘zbekiston hududida mustye madaniyati. 4. hozirgi qiyofadagi odamning shakllanishi. 5.so‘nggi paleolit davri manzilgohlari. hozirgi davr tarixshunosligida olimlarning bir guruhi odamzodning dastlabki vatani afrika degan fikrni ilgari sursa, boshqalari - yevropa va osiyo deydilar. insoniyatning kelib chiqishi va rivojlanishi masalasi bir necha avlod tadqiqotchilari tomonidan o‘rganilib turli nazariyalar yuzaga kelgan. antropogenez eng qadimgi davr tarixini o‘rganishda muhim va dolzarb muammo hisoblanadi. turli davrlarda yashagan mutafakkirlar insoniyatning paydo bo‘lishi haqida ilmiy ta’rifga yaqin fikrlarni bayon etganlar. yunon faylasuflari mil. avv. vi - v asrlardayoq odamning kelib chiqishi tamomila tabiiy hodisa deb tavsiflashga uringanlar. ko‘pchilik tadqiqotchilar insonni mehnat va aqliy jihatdan kamol topishi natijasida hozirgi darajasiga yetib kelgan, degan fikrni ilgari surdilar. odamni xudo yaratganligi yoki odam boshqa koinotdan kelib yerga tarqalganligi haqidagi nazariyalar ham bor. geologik …

2 / 8

alar mavjud. yakka xudolikni targ‘ib etgan barcha diniy ta’limotlarda insonning paydo bo‘lishi yoki yaratilishi ilohiyot bilan bog‘lanadi. xususan, “bibliya” ta’limotiga ko‘ra, odam xudo tomonidan tuproqdan yaratilgan. muqaddas qur’oni karimda esa odamning loydan yaratilib, allohning irodasi bilan unga jon ato etilgani ta’kidlanadi. insoniyatning ilk vakillari sifatida “bibliya”da adam va yeva, qur’oni karimda odam ato va momo havo nomlari keltiriladi. hozirgi kunda odam paydo bo‘lishi haqidagi diniy va dunyoviy ta’limotlar bir-biridan ajralgan holda, mustaqil rivojlanmoqda. jahon miqyosida ikkala ta’limotning ham tarafdorlari ko‘p. dunyoviy fanlar, xususan, antropologiya, arxeologiya, tarix fani antropogenez jarayonini ilm-fan sohalarida erishilgan natijalarning dalillariga asoslanib o‘rganadi. tarix fanida insoniyat tabiatning bir qismi bo‘lib, u yerdagi taraqqiyotning ma’lum bosqichida vujudga kelib uzluksiz izlanish va mehnat tufayli takomillashib borganligi haqidagi xulosalar ustunlik qiladi. fanda odamning paydo bo‘lishi va rivojlanish jarayoni antropogenez (yunoncha antropos - odam, genesis - kelib chiqish, rivojlanish) deb ataladi. ilmiy adabiyotlarda antropogenez jarayoni quyidagi bosqichlarga bo‘lib o‘rganiladi: 1. odamning …

3 / 8

a va zamonaviy qiyofadagi odamlar oilasi “hominidae” - “gominiylar” deb ataladi. xx asrda olimlar ibtidoiy odamlarning ilk ajdodlarini 1925 yilda janubiy afrikada r. dart tomonidan topilgan “australopitekus”, ya’ni “janubiy maymun” deb atalgan qazilma odam bilan bog‘ladilar. u bundan 6-5 million yil ilgari shakllangan. avstralopitek tik turib yurgan bo‘lsa ham, biroq zamonaviy qiyofadagi odamdning eng qadimgi ajdodlaridan ancha farqlangan. shu bois, ayrim antropologlar uni inson ajdodi bo‘lishidan shubhalanadi, boshqalari esa avstralopitekdan antropogenez jarayoni boshlangan deb hisoblaydi. taxminan bundan 2 mln. yil avval ancha takomillashgan gominiylar vujudga keladi. ularning qazilma skelet suyaklari va tosh qurollari efiopiya hududida hamda tanzaniyadagi olduvay darasida (sharqiy afrika) topilgan (“zinjantrop”). bu ibtidoiy odamlar paleoantropologiya fanida lotincha maxsus atama bilan “homo” ya’ni “odam”, ularning dastlabki turlari “homo habilis” - “ishbilarmon odam” va keyingi bosqich vakillarini “homo erectus” - “tik yuruvchi odam” deb atash rasm bo‘ldi. “homo erectus” zamonaviy odamga ancha o‘xshab, gavdasi baquvvatroq bo‘lgan. tadqiqotchilarning ta’kidlashicha, u turli …

4 / 8

undan 600 - 500 ming yil ilgarigi davrga oidligi aniqlangan. qadimgi qazilma odam qoldiqlari germaniyaning geydelberg va vengriyaning budapesht shahri yaqinidan ham topilgan. zinjantrop, pitekantrop va sinatroplar gominiylar rivojlanishining ilk paleolit davri bosqichlarida yashaganlar. bu turdagi eng qadimgi odamlar gavdalarini tik tutib yurganlar va toshdan turli mehnat qurollari yasab, ulardan foydalana bilganlar. qurol yasay bilishi, o‘simlik ildizlari va mevalarni iste’mol qilishda shu qurollardan foydalanishi, shuningdek, ayrim hayvonlarni ovlashi ilk odamlarni hayvonot olamidan ajratib turgan. ibtidoiy odamlarning makonlaridan qo‘pol tosh qurollar va hayvonlar suyaklari topilgan. o‘rta paleolit odamning qazilma qoldiqlari germaniyaning neandertal vodiysidan topilganligi sababli fanda uni “neandertal odami” deb nomlash rasm bo‘lgan. neandertal qiyofadagi odamlarning suyak qoldiqlari bugungi kunga qadar afrika, o‘rta yer dengizi qirgoqlari, o‘rta osiyo, yaqin va o‘rta sharq mamlakatlari hududlaridan, qora dengiz bo‘ylaridan, shimoliy yevropa hamda osiyo yerlaridan ko‘plab topilgan. bu qiyofadagi odamlar jismoniy jihatdan nisbatan ancha baquvvat bo‘lib, o‘rtacha 20-25 yil umr ko‘rgan. ular toshdan xilma-xil …

5 / 8

kromanon odami zamonasiga kelib insonning biologik va jismoniy qiyofasi hozirgi zamon odamidan farq qilmaydigan darajada edi. kromanonlar davrida urug‘chilik jamoasi vujudga keladi. yuqorida odamning paydo bo‘lishi va rivojlanishi masalasiga qisqa ta’rif berildi. mazkur mavzu o‘ta bahsli muammodir. xx asrning 70-yillariga qadar antropogenezning biryoqlama nazariyasi tan olingan edi (homo erectus - neandertal - homo sapiens, ilk zamonaviy odam). bugungi kunga kelib, odamning rivojlanishi jarayonidagi to‘rtta yo‘nalishi to‘g‘risida quyidagi g‘oyalar ilgari surildi: 1) yevropa neandertallari; 2) afrika homo sapienslari; 3) sharqiy va janubi-sharqiy osiyo homo sapienslari; 4) sibir-oltoy homo sapienslari. olis o‘tmish zamonlarda ular umumiy ildizga ega bo‘lgan, keyinchalik bu odamlar bir daraxtning turli shoxlariga o‘xshab ajralgan va davr o‘tishi bilan yana birlashib, yaqinlashgan deb hisoblanadi. mazkur nazariyaga ko‘ra, neandertallar va ilk zamonaviy odamlar bir davrda, turli hududlarda istiqomat qilganlar. ular biologik jihatdan aralashib (qorishib) borganlar va o‘zaro aloqalarini davom ettirib, ko‘nikmalar va bilim-tajriba, tosh qurollar yasash usullari hamda tosh qurollar bilan …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri"

o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri (1) reja: 1. o‘rta osiyoda ashel davrining iqlim sharoitlari. qadimgi manzilgohlar. 2. eng qadimgi odamlar turmushi va tirikchiligi. 3. o‘rta paleolit. o‘zbekiston hududida mustye madaniyati. 4. hozirgi qiyofadagi odamning shakllanishi. 5.so‘nggi paleolit davri manzilgohlari. hozirgi davr tarixshunosligida olimlarning bir guruhi odamzodning dastlabki vatani afrika degan fikrni ilgari sursa, boshqalari - yevropa va osiyo deydilar. insoniyatning kelib chiqishi va rivojlanishi masalasi bir necha avlod tadqiqotchilari tomonidan o‘rganilib turli nazariyalar yuzaga kelgan. antropogenez eng qadimgi davr tarixini o‘rganishda muhim va dolzarb muammo hisoblanadi. turli davrlarda yashagan mutafakkirlar insoniyatning paydo bo‘lishi haqida ilmiy ta’rifga yaqin f...

This file contains 8 pages in DOCX format (62.2 KB). To download "o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekiston tarixining eng qadi… DOCX 8 pages Free download Telegram