o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri (2)

DOCX 10 pages 70.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 70.5 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri (2) reja: 1. mezolit davri xususiyatlari. 2. neolit davrining o‘ziga xosligi. neolit davri manzilgohlari. 3. misning kashf qilinishining xo‘jalikka ta’siri. 4. eneolit davrining asosiy jihatlari. tosh asrining keyingi rivojlanish bosqichi fanda mezolit (o‘rta tosh) davri o‘rta osiyoda nisbiy tarzda mil. avv. 12-7 mingyilliklar bilan belgilangan. mezolit - odamlarning yer yuzi bo‘ylab keng tarqalish davri bo‘lib, ular dengiz, ko‘llar va daryo bo‘ylari hamda tog‘li hududlarda yoyilganlar. kaspiy bo‘ylaridan tyanshan - pomirgacha, markaziy qozog‘istondan kopetdog‘ etaklarigacha bo‘lgan hududlardan mezolit davri yodgorliklarining namunalari topib o‘rganilgan. machay (surxondaryo), obishir (farg‘ona vodiysi), bo‘zsuv, qo‘shilish (toshkent), aydabol, jayronquduq (ustyurt), sulton uvays (quyi amudaryo o‘ng sohil yeralri) kabi o‘rta osiyodagi 50 dan ziyod yodgorliklar shular jumlasidandir. mezolitning ilk va so‘nggi bosqichlarini belgilashda tadqiqotchilar geografik shart-sharoit, toshni qayta ishlash texnikasi va odamlarning turmush tarzi hamda mashg‘ulotlariga asosiy e’tibor qaratadilar. mezolit davriga kelib yer yuzidagi ulkan muzlikning yana shimolga tomon siljishi natijasida iqlim barqarorlashib …

2 / 10

mayda qurollar - mikrolitlar paydo bo‘lib ular uchun suyak va yog‘och dastachalardan qadama sifatida foydalanilgan. undan tashqari, bu davrda insoniyat o‘z tarixidagi dastlabki murakkab moslama - o‘q-yoyni kashf etdi. natijada chopqir, kichik tuyoqli hayvonlar va parrandalarni ov qilish imkoniyati paydo bo‘ldi. mazkur davrning eng katta yutuqlaridan yana biri yaqin sharq hududlarida yovvoyi hayvonlar - it, qo‘y, echki kabilarning qo‘lga o‘rgatilib, xonakilashtirilishi bo‘ldi. arxeologik tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, mezolit davrida old osiyoning ba’zi viloyatlarida termachilikdan yovvoyi o‘simliklarni xonakilashtirishga hamda ovchilikdan chorvachilikka o‘tish boshlanadi. bu jarayon ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanish darajasi va tabiiy-geografik sharoit bilan bevosita bog‘liq edi. mezolit davrining mashhur yodgorliklaridan biri surxon vohasidagi machay (boysun) g‘or-makonidan ko‘plab suyak va tosh qurollar topilgan. suyak qurollar bigiz, igna, so‘zan kabilardan iborat bo‘lsa, tosh qurollar - pichoqlar, arrasimon qurollar, kesgichlar, ushatgich toshlar, nayza va o‘q uchlari kabilardir. bu qurollarning o‘ziga xos belgilari mavjud bo‘lsa ham yaqin sharqdagi mezolit yodgorliklaridan topilgan tosh qurollarga o‘xshab ketadi. …

3 / 10

an qadoq toshlar ham bor. topilgan ashyolarga asoslanib obishirliklar baliqchilik, ovchilik va termachilik bilan shug‘ullangan deyishimiz mumkin. markaziy farg‘ona hududlaridan sho‘rko‘l, achchiqko‘l, yangiqadam, bekobod, zambar, toypoqko‘l kabi 80 ga yaqin mezolit davri yodgorliklari aniqlandi. ularning ko‘pchiligi ko‘l yoqalaridan topilgan bo‘lib aftidan bu joylar mezolit davri kishilarining yashashlari uchun ko‘pgina qulayliklarga ega bo‘lgan. bu yerlardan topilgan ko‘pgina qurol va tosh buyumlar o‘zining nisbatan nozikligi, ixchamligi bilan paleolit davri qurollaridan ajralib turadi. markaziy farg‘onadagi mezolit davri qabilalari xo‘jalik hayotida ovchilik, termachilik hamda baliqchilik ustunlik qilib, qulay tabiiy-geografik sharoit mazkur hududlarda qadimgi odamlarning keng tarqalib yashashlari uchun imkoniyat yaratgan. toshkentning g‘arbida, qadimgi bo‘zsuv anhori sohilida qo‘shilish mezolit makoni o‘rganilgan. ushbu makondan chaqmoqtoshdan ishlangan nukleuslar, mayda parrakchalar, uchrindilar, qirg‘ichlar, har xil shakldagi qurollar, tosh pichoqlar, silliqlangan tosh qurollar topilgan. qo‘shilish makoni topilmalari mil. avv. xi-x mingyilliklariga oid bo‘lib, bu yerda yashagan qadimgi qabilalar ovchilik va termachilik bilan shug‘ullanganlar. xullas, mil. avv. xi-x mingyilliklariga kelib …

4 / 10

machilikdan dehqonchilikka, xo‘jalikning ishlab chiqarish shakliga o‘tish boshlangan. bu jarayon tarixda bir vaqtda boshlanmagan va ba’zi joylarda ancha erta, boshqa joylarda biroz kech sodir bo‘lgan. hayvonlarni qo‘lga o‘rgatish qay tariqa boshlangan? tarixchilar va etnograflarning aytishicha, ovda kamon ishlatilishi natijasida bevosita iste’moldan ancha oshiq o‘lja topish mumkin edi. ovchilar yarador hayvonlarni yoki ularning bolalarini birdaniga o‘ldirmasdan, uylariga olib kelganlar. ayrim xollarda, bu hayvonlarni odamlar oziq-ovqat g‘amlab qo‘yish maqsadida boqishlari lozim bo‘lgan. termachilik mashg‘ulotining rivojlanishi natijasida, inson o‘simliklar olami haqida ko‘p ma’lumotlarga ega bo‘lgan (o‘simlik va daraxtlar o‘sishi qonuniyatlari, hosil qilishi, ularning foydaligi va zararligi, don va urug‘lar, mevalar, ildizlar haqida va boshqa ma’lumotlar). mezolit davrida qadimgi sharqdagi issiqtalab yovvoyi boshoqli o‘simlik va daraxtlar ham tobora ko‘paya borgan. bu yerda dehqonchilik rivoj topishiga turli xil imkoniyatlar bo‘lgan. old osiyo va ikkidaryo - dajla va frot oralig‘ida yashovchi termachilar bug‘doy va arpa ekish tarixini boshlab berganlar. shu hududlarda mil. avv. x-ix mingyilliklarda it …

5 / 10

i moddiy madaniyati va xo‘jaligi. o‘rta osiyoning janubida neolit davri mil. avv. vi mingyillikda boshlangan. neolit tosh asrining so‘nggi bosqichi hisoblanadi. bu davrda odamlar turli tabiiy sharoitga moslasha boshlaganlar va shundan kelib chiqib, turli geografik hududlardagi tegishli uy-joylar, mehnat qurollari va xo‘jaliklar ham har xil shaklda rivojlanib borgan. o‘rta osiyoning issiq iqlimli janubiy o‘lkalarida yashagan kishilar dehqonchilik, chorvachilik va uy hunarmandchiligi shakllari bilan mashg‘ul bo‘lganlar. shimoliy-sharqiy o‘lkalarda yashovchi aholi, (tog‘lar, tog‘oldi va dashtlar) tabiiy sharoiti tufayli, avvalgidek, asosan o‘zlashtiruvchi xo‘jalik bilan shug‘ullanib, moddiy madaniyat jihatdan orqada qolib ketgan. bunga xo‘jaliklar va moddiy madaniyatning notekis rivojlanishi sabab bo‘lgan. janubiy turkmaniston aholisi 8-7 ming yil avval dehqonchilikning dastlabki shakllari bilan shug‘ullana boshlaganlar. bu hududlarda ilk neolitda o‘troq manzilgohlar va guvaladan qurilgan uylar paydo bo‘ladi (joytun, chag‘alli, cho‘pontepa). ulardan topilgan don qoldiqlari (arpa, bug‘doy), toshdan ishlangan o‘roqlar va yorg‘uchoqlar dehqonchilik kashf etilganligidan dalolat beradi. o‘rta osiyoning boshqa viloyatlarida neolit davri qabilalari daryo sohillari …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri (2)"

o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri (2) reja: 1. mezolit davri xususiyatlari. 2. neolit davrining o‘ziga xosligi. neolit davri manzilgohlari. 3. misning kashf qilinishining xo‘jalikka ta’siri. 4. eneolit davrining asosiy jihatlari. tosh asrining keyingi rivojlanish bosqichi fanda mezolit (o‘rta tosh) davri o‘rta osiyoda nisbiy tarzda mil. avv. 12-7 mingyilliklar bilan belgilangan. mezolit - odamlarning yer yuzi bo‘ylab keng tarqalish davri bo‘lib, ular dengiz, ko‘llar va daryo bo‘ylari hamda tog‘li hududlarda yoyilganlar. kaspiy bo‘ylaridan tyanshan - pomirgacha, markaziy qozog‘istondan kopetdog‘ etaklarigacha bo‘lgan hududlardan mezolit davri yodgorliklarining namunalari topib o‘rganilgan. machay (surxondaryo), obishir (farg‘ona vodiysi), bo‘zsuv, qo‘shilish (toshkent), aydabol, jayr...

This file contains 10 pages in DOCX format (70.5 KB). To download "o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri (2)", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekiston tarixining eng qadi… DOCX 10 pages Free download Telegram