Back

qadimgi o‘zbekiston tarixining o'rganilishi

DOCX 44 pages 83.3 KB Free download

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇
1 / 44
o'zbekistonda qadimgi davr tarixining o'rganilishi tarixshunosligi mundarija: i-bob. o‘zbekistonda qadimgi davr tarixini o‘rganishning manbaviy asoslari 1.1qadimgi tarix bo‘yicha arxeologik topilmalar (afrosiyob, qoratepa, tupraqqal’a va h.k.)………………………………………………………………… 1.2yozma manbalar: xorijiy va mahalliy tarixiy yozuvlar…………………….. 1.3numizmatika, epigrafika, san’at va me’moriy yodgorliklar………………… ii-bob. sovet davrida qadimgi tarixni o‘rganishning tarixshunoslik jihatlari 2.1sovet olimlari va ularning yondashuvlari (v.v. bartold, a.y. yakubovskiy va boshqalar)…………………………………………………………………. 2.2sovet mafkurasi ta’sirida tarixning talqin qilinishi………………………… 2.3arxeologik ekspeditsiyalar va ularning natijalari……………………… iii-bob. mustaqillik davrida qadimgi o‘zbekiston tarixini o‘rganish 3.1mustaqillikdan so‘nggi tarixshunoslikdagi yangicha yondashuvlar…………. 3.2mahalliy olimlar (y.g‘ulomov, r. suleymanov, b. matboboyev) va ularning hissasi……………………………………………………………… 3.3qadimgi davr tarixining ilmiy-nazariy asoslarini rivojlantirish………………… 3.4davlat siyosati va madaniy merosni asrashdagi roli…………………………. xulosa……………………………………………………………………….. foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………………. kirish o‘zbekiston hududi qadim zamonlardan boshlab markaziy osiyoning yirik sivilizatsion markazlaridan biri bo‘lib kelgan. bu yerda miloddan avvalgi ming yilliklarda shakllangan ilk dehqonchilik jamiyatlari, shahar-madaniy markazlar, qadimgi davlat tuzilmalar va diniy-falsafiy qarashlar rivoj topgan. shuning uchun ham o‘zbekistonning qadimgi davr tarixi nafaqat milliy, balki …
2 / 44
a ilmiy ahamiyatga ega. qadimgi tarixni o‘rganish jarayonida arxeologiya, yozma manbalar tahlili, numizmatika, epigrafika, san’atshunoslik, me’moriy meros va boshqa sohalarning o‘zaro uyg‘unlashuvi muhim o‘rin tutadi. ayniqsa, afrosiyob, qoratepa, tuproqqal’a, ko‘hna urganch kabi yodgorliklar orqali qadimgi shahar hayoti, iqtisodiy aloqalar, diniy e’tiqodlar va madaniy tafakkur haqida boy ma’lumotlar olinmoqda. sovet davrida mazkur sohadagi tadqiqotlar ko‘proq ideologik talqinga bo‘ysundirilgan bo‘lsa-da, ayrim olimlar tomonidan olib borilgan izchil ilmiy izlanishlar tarixshunoslikda muhim asos yaratdi. mustaqillik yillarida esa qadimgi tarixga milliy va ob’ektiv yondashuv asosida yondashilib, tarixiy merosni asrash va o‘rganishga davlat darajasida alohida e’tibor berila boshlandi. mazkur kurs ishida o‘zbekiston hududidagi qadimgi davr tarixining o‘rganilishi jarayoni, uning tarixshunoslikdagi asosiy bosqichlari, asosiy manbalar va tadqiqotchilarning hissasi ko‘rib chiqiladi. shuningdek, sovet davri va mustaqillik yillaridagi yondashuvlar tahlil qilinadi hamda madaniy merosni asrashga doir chora-tadbirlar yoritiladi. kurs ishining maqsadi mazkur kurs ishining asosiy maqsadi — o‘zbekiston hududida qadimgi davr tarixining o‘rganilishi jarayonini tarixshunoslik nuqtai nazaridan tahlil qilish, …
3 / 44
balar, numizmatika va boshqalar) tahlil qilish. 2. sovet davrida qadimgi tarixning o‘rganilishi va talqin qilinishida mavjud bo‘lgan mafkuraviy yondashuvlarni ochib berish. 3. mustaqillikdan so‘nggi tarixshunoslikda yuzaga kelgan yangicha, milliy-nazariy yondashuvlarni ko‘rsatish. 4. qadimgi tarixni o‘rganishda y.g‘ulomov, r. suleymanov, b. matboboyev kabi mahalliy olimlarning ilmiy faoliyatini yoritish. 5. qadimgi davr tarixini saqlash va rivojlantirishda davlat siyosati va madaniy merosni asrashga oid dasturlarni tahlil qilish. 6. tarixiy obidalarni ilmiy-nazariy jihatdan chuqur o‘rganish orqali tarixshunoslik salohiyatining oshib borayotganini asoslash. kurs ishining obyekti kurs ishining obyektini — o‘zbekiston hududida qadimgi davr tarixining o‘rganilishiga oid tarixiy-ilmiy jarayonlar, ilmiy maktablar, arxeologik tadqiqotlar va tarixshunoslikdagi yondashuvlar tashkil etadi. kurs ishining predmeti kurs ishining predmeti — qadimgi o‘zbekiston tarixining manbaviy asoslari, uni o‘rganishdagi tarixshunoslik yondashuvlari, olimlarning ilmiy merosi hamda mustaqillikdan so‘nggi ilmiy-uslubiy yangiliklar va davlat siyosatining ushbu sohadagi ta’siridir. 1-bob. o‘zbekistonda qadimgi davr tarixini o‘rganishning manbaviy asoslari 1.1. qadimgi tarix bo‘yicha arxeologik topilmalar (afrosiyob, qoratepa, tuproqqal’a va boshqalar) …
4 / 44
cha mavjud bo‘lgan shahar qoldiqlarini o‘z ichiga oladi. bu yerda olib borilgan qazish ishlari natijasida ko‘plab uy-joylar, minoralar, ibodatxonalar, shuningdek, noyob devoriy suratlar topilgan. ayniqsa, vii–viii asrlarga oid devoriy freskalar (afrosiyob suratlari) eron, xitoy, choch kabi davlatlar bilan munosabatlarning mavjudligini ko‘rsatadi. qoratepa — surxondaryo viloyatidagi qadimgi buddaviy ibodatxonalar majmuasi bo‘lib, kushonlar davriga (i–iii asrlar) taalluqlidir. qoratepa yodgorligi arxeologik jihatdan katta qiziqish uyg‘otadi, chunki bu yerda budda haykallari, sanskrit va bachsho yozuvlari topilgan. bu topilmalar hududda diniy tolerantlik va madaniy xilma-xillik mavjud bo‘lganini ko‘rsatadi. tuproqqal’a — ellikqal’a tumanida joylashgan qadimgi xorazm shahri hisoblanadi. miloddan avvalgi i asr va milodiy iv asrlarda mavjud bo‘lgan bu shahar o‘zining saroy majmuasi, ma’muriy binolari, devoriy suratlari bilan ajralib turadi. tuproqqal’adan topilgan moddiy madaniyat namunalari — keramika, tangalar, yozuvlar xorazmda rivojlangan davlat boshqaruvi va shaharsozlik madaniyati mavjud bo‘lganini ko‘rsatadi. umuman olganda, ushbu yodgorliklar nafaqat o‘zbekiston qadimgi davr tarixini, balki butun markaziy osiyo sivilizatsiyalarining rivojlanishini o‘rganishda muhim …
5 / 44
iborat edi. xx asr boshlarida arxeologik izlanishlar ancha tizimli tus ola boshladi. 1920–1930-yillarda sovet arxeologik maktabi vakillari — m.e.masson, a.yu. yakubovskiy, s.p. tolstovlar tomonidan qadimgi xorazm, baqtriya, so‘g‘d va farg‘ona vodiysi hududlarida keng ko‘lamli tadqiqotlar o‘tkazildi. ayniqsa, xorazm arxeologik-etnografik ekspeditsiyasi (1937-yildan) qadimgi davr tarixini o‘rganishda burilish yasadi. bu ekspeditsiya natijasida tuproqqal’a, qizilqal’a, ayozqal’a kabi yodgorliklar o‘rganilib, qadimgi xorazm madaniyati va davlat tizimi haqida boy ma’lumotlar to‘plandi. 1960–1980-yillar oralig‘ida o‘zbekiston fanlar akademiyasi arxeologiya instituti tuzildi va arxeologik izlanishlar muntazam va ilmiy asosda olib borila boshlandi. samarqanddagi afrosiyob, surxondaryodagi qoratepa, termiz, toshkent vohasi, zarafshon vodiysi kabi hududlarda tizimli qazish ishlari amalga oshirildi. mustaqillikdan keyingi davrda arxeologik tadqiqotlar yangi bosqichga ko‘tarildi. o‘zbekiston hukumati tomonidan madaniy merosni asrash, o‘rganish va targ‘ib qilish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilandi. ko‘plab xalqaro ekspeditsiyalar tashkil etildi, xorijiy ilmiy markazlar bilan hamkorliklar yo‘lga qo‘yildi. shu bilan birga, yosh arxeolog-kadrlar tayyorlashga alohida e’tibor qaratila boshlandi. shunday qilib, o‘zbekistonda …
6 / 44
— qadimgi samarqandning xarobalari bo‘lib, miloddan avvalgi iv asrdan milodiy xiii asrgacha mavjud bo‘lgan shaharning madaniy qatlamlarini o‘z ichiga oladi. bu yerda topilgan mashhur devoriy freskalar (vii–viii asrlar) samarqandning xitoy, hindiston, choch va eron kabi davlatlar bilan diplomatik va savdo aloqalarini aks ettiradi. shuningdek, bu yodgorlik shaharning siyosiy markaz sifatidagi o‘rnini ko‘rsatadi[footnoteref:2]. qoratepa — kushonlar davriga oid (i–iii asrlar) buddaviy ibodatxonalar majmuasidir. surxondaryo viloyatida joylashgan bu yodgorlikdan topilgan budda haykallari, sanskrit yozuvlari va diniy artefaktlar ushbu hududda diniy bag‘rikenglik va madaniy xilma-xillik mavjud bo‘lganini ko‘rsatadi. qoratepa, ayniqsa, o‘rta osiyoda buddaviylik tarixi uchun asosiy manbalardan biridir[footnoteref:3]. tuproqqal’a esa qadimgi xorazm davlatining siyosiy va ma’muriy markazi bo‘lgan. bu yodgorlikdan topilgan saroy majmuasi, davlat hujjatlari, devoriy rasmlar va yozuvlar qadimgi xorazmda yuqori darajadagi siyosiy tizim va boshqaruv amaliyotining mavjudligini ko‘rsatadi. topilmalar xorazmda davlat, din va san’at o‘zaro chambarchas bog‘langanligini tasdiqlaydi[footnoteref:4]. ushbu yodgorliklarning ilmiy o‘rganilishi orqali nafaqat arxeologik bilimlar kengaydi, balki qadimgi sivilizatsiyalarning siyosiy, …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi o‘zbekiston tarixining o'rganilishi"

o'zbekistonda qadimgi davr tarixining o'rganilishi tarixshunosligi mundarija: i-bob. o‘zbekistonda qadimgi davr tarixini o‘rganishning manbaviy asoslari 1.1qadimgi tarix bo‘yicha arxeologik topilmalar (afrosiyob, qoratepa, tupraqqal’a va h.k.)………………………………………………………………… 1.2yozma manbalar: xorijiy va mahalliy tarixiy yozuvlar…………………….. 1.3numizmatika, epigrafika, san’at va me’moriy yodgorliklar………………… ii-bob. sovet davrida qadimgi tarixni o‘rganishning tarixshunoslik jihatlari 2.1sovet olimlari va ularning yondashuvlari (v.v. bartold, a.y. yakubovskiy va boshqalar)…………………………………………………………………. 2.2sovet mafkurasi ta’sirida tarixning talqin qilinishi…â...

This file contains 44 pages in DOCX format (83.3 KB). To download "qadimgi o‘zbekiston tarixining o'rganilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi o‘zbekiston tarixining … DOCX 44 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
o'zbekistonda qadimgi davr tarixining o'rganilishi — PPTX PPTX
o'zbekistonda qadimgi davr tarixining o'rganilishi
9 pages 146.9 KB
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri — DOCX DOCX
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri
8 pages 62.2 KB
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri — PPTX PPTX
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri
53 pages 25.0 MB
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri — PPTX PPTX
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri
14 pages 1.3 MB
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri — PPTX PPTX
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri
17 pages 1.9 MB
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri — PPTX PPTX
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri
53 pages 25.8 MB
o'rta asrlar tarixining o'rganilishi — PPTX PPTX
o'rta asrlar tarixining o'rganilishi
8 pages 1.2 MB
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri (2) — DOCX DOCX
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri (2)
10 pages 70.5 KB
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri (1) — PPTX PPTX
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri (1)
17 pages 1.8 MB
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri (2) — PPTX PPTX
o‘zbekiston tarixining eng qadimgi davri (2)
14 pages 1.5 MB
qadimgi davr tarixining o‘rganilishi — DOCX DOCX
qadimgi davr tarixining o‘rganilishi
17 pages 67.3 KB
qadimgi yunoniston tarixining o’rganilishi — DOCX DOCX
qadimgi yunoniston tarixining o’rganilishi
7 pages 20.6 KB