iudaizm (yaxudiylik) dinining vujudga kelishi va ta’limoti

DOCX 8 pages 31.2 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.2 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

2-mavzu: milliy dinlar 1. iudaizm (yahudiylik) dinining vujudga kelishi va ta’limoti. 2. vedalar dini. braxmanizm. xinduizm. 3. qadimgi xitoydagi milliy dinlar. 4. sintoizm. 1. iudaizm (yahudiylik) dinining vujudga kelishi va ta’limoti. milliy dinlar deb ma’lum bir xalq, millat vakillari e’tiqod qiladigan, boshqa xalqlar va millatlar orasida deyarli yoyilmagan dinga aytiladi. eng qadimgi milliy dinlardan biri iudaizm (yaxudiylik) dinidir. iuda – yaxudiy millatining eng qadimgi qabilalaridan birining nomidir. bu dinning kelib chiqishi va shakllanishi yahudiylarning o’tmishdagi og’ir, mashaqqatli, jabru-jafoli hayot yo’li bilan bog’liq holda kechgan. chunonchi, yaxudiylar eramizdan avvalgi mingyilliklarda misrliklar, ossuriyaliklar, vaviloniya, eron shahonshoxlari, rim imperiyasi kabi mamlakatlar asirligi va zulmi ostida g’oyat ayanchli hayot kechirganlar. shu tufayli bunday azob va uqubatlardan, quvg’inliklardan qutilish, yaxudiylarni ozod qilish uchun xaloskorning kelishi (messiya) haqidagi g’oya yuzaga kelgan. buni messinizm deb yuritiladi. bunga ko’ra oxirzamonda yaxve yaxudiylar orasidan bir xaloskorni chiqaradi va u quyidagi vazifalarni bajaradi: 1. dunyoni qaytadan, isloh qilgan holda qurish; …

2 / 8

alib ketadilar. yahudiylar qaysi davlatga borib yashagan bo’lsalar, u erlarda o’zlarining jamoalarini tuzganlar. imkoni boricha o’z dinlarini saqlab qolish maqsadida, to’planib turadigan joy-sinagog (ibodat uylari) larni vujudga keltirdilar. tarixiy manbalarda yahudiylar eramizdan avvalgi quvg’inlikka uchragan va o’rta osiyo eronliklar qaramog’ida bo’lgan davrlarda bu erlarga eron orqali kirib kelganligi qayd etiladi. dastlab iudaizm ko’pxudolik (politeistik) din bo’lgan. er.av. x-vi asrlarda iudaizm yakkaxudolik (monoteistik) dinga aylangan. yahudiylik dinining muqaddas kitoblari tavrot, zabur va talmud hisoblanadi. tavrot qadimiy yahudiy tilidagi «tora» so’zidan olingan bo’lib «qonun» degan ma’noni bildiradi. tavrot er.av. 1586 yillarda muso alayxissalomga nozil qilingan bo’lib, uni «muso besh kitobi» deb ham yuritiladi. tavrot er.av. 5-asrda kitobat qilinganligi manbalarda qayd etiladi. muso alayhissalom tur tog’ida xudo yaxve bilan uchrashganda unga 10 ta nasihat lavhani tushirgan bo’lib, bular yahudiylik dinining asosini tashkil etadi. ularning qisqa mazmuni quyidagilar: 1. yaxvedan boshqani iloh deb ishonmaslik; 2. but, sanam va rasmlarga sig’inmaslik; 3. bekordan bekorga xudo …

3 / 8

a so’z bo’lib «o’rganish» degan ma’noni bildiradi. uni og’zaki qonun ham deb yuritiladi. talmud mishna va gemara kitoblari majmuidan iborat bo’lib, mishna ravvinlar (ruhoniylar) tomonidan tavrotga yozilgan sharhlar, gemara esa mishnaga yozilgan sharhlarni o’z ichiga oladi. talmudda yaxudiylarning g’oyaviy, diniy, huquqiy, axloqiy qonun qoidalari, urf-odatlari, an’analari bayon qilingan. tavrot va zabur bibliyaning «qadimgi ahd» qismiga kiradi. bibliya – kitoblar degan ma’noni bildiradi. «qadimgi ahd» yahudiylarning xudo bilan ahdlashuvini bildiradi. iso alayxissalomga nozil bo’lgan injil bibliyaga «yangi ahd» bo’lib kirgan. u xudo bilan yahudiylarning yangitdan ahdlashuvini bildiradi. shunday qilib, bibliya – «eski ahd» va «yangi ahd» deb nomlangan ikki qismdan iborat. bibliyaning «qadimgi ahd» qismi besh kitobdan iborat bo’lib, u «musoning besh kitobi» deb ham ataladi. 1-kitob «borliq» deb atalib, unda olam va insonlarning xudo tomonidan yaratilganligi bayon qilingan. 2-kitob «chiqish» deb atalib, unda muso alayhissalomning hayoti, yahudiylarning misr asirligidan ozod bo’lishi bayon qilingan. 3-kitob «sonlar» deb yuritilib, unda yahudiylarning misr …

4 / 8

bayram. sentyabr oxiri oktyabr oyining boshlarida yangi yil bayrami – rosh – ashona bayrami nishonlanadi. poklanish bayrami yom-kipur deyiladi. baxorda yahudiylarning fors podshohi homon zulmidan qutilganliklari sharafiga bag’ishlab purim bayrami o’tkaziladi. yahudiylik dinida saduqiylar, farziylar, esseylar, sionizm kabi oqimlar bor. jumladan, sionizm qadimgi yahudiya poytaxti isrusalim (quddus) yaqinidagi sion (sinay) tepaliklarining biri nomidan olingan bo’lib, dastlab bu oqimning maqsadi butun dunyoga tarqalib ketgan yahudiylarni bir erga to’plab yagona yahudiylar davlatini qayta barpo etish bo’lgan. keyinchalik bu oqim yahudiylarning reaktsion-millatchilik, shovinistik mafkurasiga aylantirib yuborilgan. xozirda sionizm «jahon yahudiy millati» - «oliy millat» degan reaktsion g’oyani ilgari surib kelmoqda. iudaizm diniga e’tiqod qiluvchilar 18 millionga yaqin bo’lib, ularning uchdan bir qismi ashqdadir.[footnoteref:2]1 [2: 1 qarang. o'zbekiston milliy entsiklopediyasi. «o'zbekiston milliy entsiklopediyasi» davlat ilmiy nashriyoti. toshkent 2002, 4-jild, 295-bet.] shunday qilib, iudaizm (yahudiylik) dini eng qadimgi milliy dinlardan bo’lib u xristianlik va islom dinining vujudga kelishiga katta ta’sir o’tkazgan. bu dindagi ko’plab talab …

5 / 8

irish, maxsus ichimliklar ehson qilish va boshqa rasm-rusumlarni bajarishdan iborat bo’lgan. dastlab alohida ruhoniylar va ibodatxonalar bo’lmagan. keyinchalik diniy ibodatlarga boshchilik qiluvchi kohinlar, ularning yuqori tabaqalari-brahmanlar kelib chiqqan. «veda» so’zi sanskritcha bo’lib «bashorat», «muqaddas bilim», «oliy donishmandlik» ma’nolarini anglatadi. bu dinining ta’limoti qadimgi xindlarning to’rt kitobdan iborat vedalar to’plamida bayon etilgan. vedalar to’plamlari er.av. 2-ming yillikning boshlarida yaratilgan. vedalar quyidagi kitoblardan iborat: «rigveda», «samaveda», «yajurveda», «atxarvaveda». bu kitoblar ichida eng qadimgisi «rigveda» hisoblanadi. unda tabiatdagi narsa va xodisalar: osmon o’zgarishi, quyosh, yulduzlar, momaqaldiroq, shamol, yomg’ir, tog’lar, daryolar ilohiy kuchlar sifatida gavdalantirilib, ular sharafiga qo’shiqlar, madhiyalar to’qilgan, ularga qurbonliklar keltirilgan. insoniyat hayoti, uning qanday kun kechirishi, baxt-saodati ana shu kuchlarga bog’liq holda tasavvur qilingan. «rigveda» 1028 she’riy qo’shiqdan iborat bo’lib, unga ko’ra indra – momaqaldiroq; mitra – quyosh; varuna – osmon; agni – olov; yama – ajal, o’lim keltiruvchi; sama – oy; rita – koinot tartibini ushlovchi xudo va mabudlar deb …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iudaizm (yaxudiylik) dinining vujudga kelishi va ta’limoti"

2-mavzu: milliy dinlar 1. iudaizm (yahudiylik) dinining vujudga kelishi va ta’limoti. 2. vedalar dini. braxmanizm. xinduizm. 3. qadimgi xitoydagi milliy dinlar. 4. sintoizm. 1. iudaizm (yahudiylik) dinining vujudga kelishi va ta’limoti. milliy dinlar deb ma’lum bir xalq, millat vakillari e’tiqod qiladigan, boshqa xalqlar va millatlar orasida deyarli yoyilmagan dinga aytiladi. eng qadimgi milliy dinlardan biri iudaizm (yaxudiylik) dinidir. iuda – yaxudiy millatining eng qadimgi qabilalaridan birining nomidir. bu dinning kelib chiqishi va shakllanishi yahudiylarning o’tmishdagi og’ir, mashaqqatli, jabru-jafoli hayot yo’li bilan bog’liq holda kechgan. chunonchi, yaxudiylar eramizdan avvalgi mingyilliklarda misrliklar, ossuriyaliklar, vaviloniya, eron shahonshoxlari, rim imperiyasi kabi mamlak...

This file contains 8 pages in DOCX format (31.2 KB). To download "iudaizm (yaxudiylik) dinining vujudga kelishi va ta’limoti", click the Telegram button on the left.

Tags: iudaizm (yaxudiylik) dinining v… DOCX 8 pages Free download Telegram