koʻchirma gap va oʻzga gap

DOC 1 стр. 26,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (3 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 1
2-mavzu: koʻchirma gap va oʻzga gap reja: 1. fonetika tilshunoslik boʻlimi sifatida. 2. tilning fonetik vositalari haqida. 3. artikulyatsiya haqida ma’lumot. tayanch tushunchalar: fonetika, tovush, nutq aoʻzolari, artikulyatsiya. muallif oʻz nutqida boshqalar ifodalagan fikrlardan ham foydalanishi mumkin. bunday fikrlar koʻchirma gap, oʻzlashtirma gap, dialog va koʻchirma shaklida beriladi. oʻzgalarning hech oʻzgarishsiz berilgan gapi koʻchirma gap deyiladi. koʻchirma gapda ikki xil gap boʻladi: koʻchirilgan gap va muallif gapi. ikkalasi birgalikda koʻchirma gapli qoʻshma gapni hosil qiladi. muallif gapining kesimi dedi, deb soʻradi, deb javob berdi, gapirdi, soʻzladi, aytdi kabi fe’llar bilan ifodalandi. koʻchirma gaplar soʻzlashuv va badiiy uslublarda koʻp ishlatiladi. koʻchirilgan gap muallif gapidan avval, undan keyin, uning ichida, uning ikki tomonida kelishi mumkin: “mehnat ishtaha ochar”, - deydi bobom. choʻpondan soʻradik: “bu qoʻylar kimning qoʻyi?” “men, - dedi u, - ertaga kelaman” koʻchirma gapda tinish belgilarining ishlatilishi koʻchirilgan gap qoʻshtirnoq ichiga olinadi, badiiy asarlarda tire bilan ajratib beriladi. koʻchirma gapda, …
2 / 1
di xudoyberdi unga qarab, - tandirni qurolmadim”. 2) koʻchirilgan gapning uzilib qolgan qismidan soʻng nuqta qoʻyish lozim boʻlsa, muallif gapidan oldin vergul va tire, muallif gapidan soʻng esa nuqta qoʻyiladi: “noyib toʻraning gaplaridan bilinadi oʻzi, dedi miryoqub. – siz boʻlgan gaplarni aytib bering”. 3) koʻchirilgan gapning uzilib qolgan qismidan soʻng soʻroq yoki undov belgisi qoʻyish lozim boʻlsa, muallif gapidan avval oʻsha belgi va tire qoʻyiladi, muallif gapidan soʻng nuqta va tire qoʻyilib, koʻchirma gapning davomi bosh harf bilan boshlanadi: “xadichaxon koʻzlarini ayyorlik bilan oʻynatib turib, kundoshiga qaradi: - gapni eshitayotirsizmi? – dedi. – ertaga biznikiga shaharlik mehmonlar kelishar ekan!” (ch.avaz) . 4. koʻchirilgan gap muallif gapining oʻrtasida kelsa, tinish belgilari quyidagicha qoʻyiladi: 1) muallif gapining uzilib qolgan qismining oxiriga ikki nuqta qoʻyilib, koʻchirilgan gap qoʻshtirnoq ichiga olinadi; koʻchirilgan gapdan keyin vergul va tire qoʻyilib, keyin muallif gapining davomi yoziladi: saodat: “biz ham astoydil mehnat qildik”, - dedi. 2) koʻchirilgan gap …
3 / 1
a deyarli qoʻllanmaydi. oʻzlashtirma gapda uning oʻrnida koʻproq aytmoq, gapirmoq, ta’kidlamoq fe’llari ishlatiladi: oʻqituvchi ona tilini yaxshi bilmasdan, boshqa fanlarni chuqur egallash mumkin emasligini ta’kidladi. koʻchirma gap oʻzlashtirma gapga aylantirilganda, ba’zan uning uslubiy xususiyatlari ham oʻzgaradi. ayniqsa, soʻzlovchining nutq jarayoniga turli munosabatini ifodalovchi ayrim kirish soʻzlar, undovlar; axir, xoʻsh, ha, yoʻq, xoʻp, mayli kabi gap bilan bog‘lanmagan elementlar, soʻz-gaplar koʻpincha tushib qoladi: “xoʻsh, qanday yangiliklar bor?” — soʻradi oʻktam. oʻktam qanday yangiliklar borligini soʻradi. oʻndov gap, atov gap, ritorik soʻroq gap kabilarni oʻzlashtirma gapga aylantirib boʻlmaydi: “ana zamon! ana hikmat!” — dedi sakson ota yayrab kulib. “eh, attang, attang, qanday beg‘amlik!” — dedi u jahli chiqib. koʻchirma gap qanchalik murakkab tuzilgan boʻlsa, uni oʻzlashtirma gapga aylantirish shunchalik qiyinlashadi. mavzuni mustahkamlash uchun savollar: 1. koʻchirma gap deb nimaga aytiladi? 2. koʻchirma gapda tinish belgilari qanday ishlatiladi? 3. koʻchirma gap badiiy matnlarda qanday shaklda keladi? 4. oʻzlashtirma gap deb nimaga aytiladi? 5. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 1 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "koʻchirma gap va oʻzga gap"

2-mavzu: koʻchirma gap va oʻzga gap reja: 1. fonetika tilshunoslik boʻlimi sifatida. 2. tilning fonetik vositalari haqida. 3. artikulyatsiya haqida ma’lumot. tayanch tushunchalar: fonetika, tovush, nutq aoʻzolari, artikulyatsiya. muallif oʻz nutqida boshqalar ifodalagan fikrlardan ham foydalanishi mumkin. bunday fikrlar koʻchirma gap, oʻzlashtirma gap, dialog va koʻchirma shaklida beriladi. oʻzgalarning hech oʻzgarishsiz berilgan gapi koʻchirma gap deyiladi. koʻchirma gapda ikki xil gap boʻladi: koʻchirilgan gap va muallif gapi. ikkalasi birgalikda koʻchirma gapli qoʻshma gapni hosil qiladi. muallif gapining kesimi dedi, deb soʻradi, deb javob berdi, gapirdi, soʻzladi, aytdi kabi fe’llar bilan ifodalandi. koʻchirma gaplar soʻzlashuv va badiiy uslublarda koʻp ishlatiladi. koʻchirilgan gap m...

Этот файл содержит 1 стр. в формате DOC (26,0 КБ). Чтобы скачать "koʻchirma gap va oʻzga gap", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: koʻchirma gap va oʻzga gap DOC 1 стр. Бесплатная загрузка Telegram