ekologiya

DOC 8 pages 111.0 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 111.0 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

3- mashg'ulot: kasalliklar, ularning umumiy sabablari va klinik belgilari 3- mashg‘ulot: kasalliklar, ularning umumiy sabablari va klinik belgilari ekologiya nimani anglatgan? ekologiya, ya’ni organizm bilan tashqi muhit o‘rtasidagi munosabat haqidagi fanning yuzaga kelishini va «ekologiya» («onkos» -yunoncha xonadon, yashash joyi, «logos- fan») iborasining qo‘llanilishi 19 asrda yashab o‘tgan nemis tabiatshunos olimi ernest gekkel (1834-1919 y) nomi bilan bog‘liq va u ekologiya fanining otasi deb qaraladi. bu borada e’tiroz qilishimiz kerakki, qariyb 1000 yil avval buyuk vatandoshimiz tibbiyot dahosi abu ali ibn sinoning hozirda “ekologiya” deb yuritilayotgan atrof muhitning deyarli barcha omillari ularga insonning, jonzotlarning ta’siri va nihoyat bu omillarning inson va jonzotlarga aks ta’siri to‘g‘risidagi mashhur iboralarini keltirishning o‘zi kifoya. «chang bo‘lmaganda inson 1000 yil yashagan bo‘lar edi» yoki «havo toki muvozanatlangan va toza bo‘lsa, unga (pnevmaga) begona qo‘shimchalar qo‘shilmasa, u salomatlik garovi bo‘ladi, aks holda turli kasalliklarga sabab bo‘ladi». ibn sino kasalliklarning kelib chiqishiga sabab nimalar deb aytib o‘tgan? …

2 / 8

i uchtadir: 1) sog‘lik, inson gavdasining mizoji va tuzilishi shunday holatda bo‘ladiki, undan sodir bo‘ladigan fe’l va ta’sirlar to‘g‘ri va sog‘lom ravishda yuz beradi. 2) kasallik, bu odam gavdasining yuqoridagi holatga teskari bo‘lgan bir holatidir. 3) jolinusning fikricha, bo‘lmagan bir holatdir, bu holatda to‘la sog‘lomlik yoki to‘la kasallik bo‘lmaydi. masalan, qari odamlar, kasallik sog‘ayib borayotgan davr, yoki bolalarning holatlari kabi. ba’zan, ushbu ahvol sog‘lik va kasallikning birin ketin kelishidan paydo bo‘ladi. masalan, shunday toifali kishilar borki, ular qishda sog‘lom bo‘lib, yozda kasal bo‘ladilar. bu mavsumiy kasalliklarga xos xolatdir. ibn sino ta’limotiga asosan inson organizmiga ta’sir qilib, xastalikka sabab bo‘ladigan tashqi va ichki omillar mavjud: 1.tashqi omillar: ob - havo, yil fasli, ichimlik suvlari, oziq-ovqat mahsulotlari. 2. ichki omillar: emotsional holat, qo‘rquv, quvonch, g‘am – anduh, g‘azab va hokazolar. kasallikni keltirib chiqaruvchi sabablarga nimalar kiradi? oldin keluvchi sabab, tashqi sabab va bog‘lovchi sabab. oldin keluvchi va bog‘lovchi sabablar organizmdagi xilt, mizoj …

3 / 8

sh mumkin. bog‘lovchi sabablarga misol: – isitmani paydo qilishda xiltlarning chirib hidlanishi, ko‘z tomirlarida tiqilma paydo qilishda ko‘zning uzumsimon qatlamiga rutubatning oqib tushishi, ko‘rlikni keltirib chiqarishda – tiqilmaning paydo bo‘lishi. tashqi sabablarga misol: – quyoshning isitishi, kuchli harakat, haddan ziyod ko‘p g‘am, ko‘p uyqusizlik yoki sarimsoqqa o‘xshagan o‘tkir qizdiruvchi narsalarni eyish kabilar. bularning hammasi isitmaga sababdir. ko‘z qorachig‘ining kengayishiga va kataraktaga jarohat sabab bo‘ladi. gavdaga etgan har bir sabab ta’sir ko‘rsata oladimi? gavdaga etgan har bir sabab ta’sir ko‘rsata olmaydi, balki yana 3 narsaga muhtoj bo‘ladi: 1.ta’sir qiluvchi bir quvvatdan boshqa bir quvvatga o‘tishi 2.gavdaning nafsoniy quvvatidan bir quvvatga o‘tishi 3.quvvatlarning bir – biriga qarama-qarshi kelishi. sabablar keltirib chiqargan narsalariga nisbatan, turli hollarda bo‘ladilar. ko‘pincha sabab bitta bo‘lsa ham, turli gavdalarda turlicha kasalliklarda yoki turli vaqtlarda turli kasalliklarni keltirib chiqargan bo‘ladi. biror bir sabablarning ta’siri kuchsiz va kuchli odamda, sezuvchan va kam sezuvchan odamda bir xil bo‘lavermaydi. sabablarning ba’zilari o‘zlaridan …

4 / 8

‘ladi. sodda kasalliklar – mizoj kasalligi navlari yoki tarkib buzilishi kasalliklari turlaridan biri uchraydigan bir xil kasalliklardir. murakkab kasalliklar – ularda kasallik turlaridan ikki va undan ortig‘i to‘planib, bir nechta kasallikni hosil qiladi. sodda kasalliklar sodda kasalliklar necha xil bo‘ladi? ularning turlari uchtadir: 1) bo‘laklari o‘xshash bo‘lgan a’zolarga mansub kasalliklar jinsi, bular mizoj buzilishi kasalliklaridir.ular nima uchun bo‘laklari o‘xshash bo‘lgan a’zolarga mansub bo‘ladilar? chunki, avvaldan bo‘laklari o‘xshash bo‘lgan a’zolarda paydo bo‘lgan kasallik keyinchalik murakkab a’zolarga o‘tadi. ammo, murakkab kasalliklarda bu holat kuzatilmaydi. 2) qurol a’zolari kasalliklari jinsi. ularning ta’sir quroli bo‘laklari o‘xshash a’zolardan birikkan a’zolarda paydo bo‘luvchi tarkibiy kasalliklardir. 3) hamkor a’zolar kasalliklari jinsi. ular bo‘laklari o‘xshash a’zolarda ham, qurol a’zolarida ham paydo bo‘ladigan kasalliklardir. bular «uzluksizlikning buzilishi» va «birlikning taralishi» deb atalgan kasalliklardir. chunki «uzluksizlikning buzilishi» bo‘laklari o‘xshash bo‘lgan va bo‘g‘imlarni tashqil qilgan a’zolarda paydo bo‘lmasdan bo‘g‘imning o‘zida paydo bo‘ladi. ba’zan asab, suyak va tomirlarning yolg‘iz o‘zlarida paydo bo‘ladi. …

5 / 8

asalan, to‘g‘rining egri bo‘lishi, egrining to‘g‘ri bo‘lishi, doiraning to‘rtburchak bo‘lishi, to‘rtburchakning doira bo‘lishi kabi. 2. oqim yo‘llarining kasalliklarinecha xil bo‘ladi?. bular ham o‘z navbatida uch xil bo‘ladi, chunki bular a) kengayishdan bo‘ladigan kasalliklar: ko‘z qorachig‘ining kengayishi kasali kabi b) torayishdan bo‘ladigan kasalliklar ko‘z qorachig‘ining, nafas o‘tadigan joylarning va qizilo‘ngachning torayishi kabi v) tiqilish bo‘ladigan kasalliklar, masalan, ko‘zning uzumsimon (qatlamdagi) teshiklarning, jigar tomirlarining va boshqalarning tiqilishlari kabi xolatlarning kuzatilishi. 3.qopchiq va bo‘shliqlar kasalliklari necha turda uchraydi? bular ham quyidagi 4 turlarga bo‘linadi, chunki ular kattalashib, kengayadilar, yoki kichiklashib, torayadilar, me’daning torayishi va tutqanoq kasalligida miya qorinchalarining torayishi kabi, yoki tiqilib (qon bilan) to‘lib ketadilar, sakta kasalligida miya qorinchalarining tiqilishi kabi. 4.azolar yuzalarining kasalliklari, masalan, me’da va ichaklarning silliq bo‘lib qolishlari kabi, yoki silliq bo‘lish o‘rniga g‘adir – budir bo‘lishlari, kekirdakning g‘adir – budir bo‘lib qolishi kabi. miqdor kasalliklari. miqdor kasalliklarini necha sinfi mavjud? ikki sinfi mavjud – ular miqdori o‘sishdan bo‘ladi, …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekologiya"

3- mashg'ulot: kasalliklar, ularning umumiy sabablari va klinik belgilari 3- mashg‘ulot: kasalliklar, ularning umumiy sabablari va klinik belgilari ekologiya nimani anglatgan? ekologiya, ya’ni organizm bilan tashqi muhit o‘rtasidagi munosabat haqidagi fanning yuzaga kelishini va «ekologiya» («onkos» -yunoncha xonadon, yashash joyi, «logos- fan») iborasining qo‘llanilishi 19 asrda yashab o‘tgan nemis tabiatshunos olimi ernest gekkel (1834-1919 y) nomi bilan bog‘liq va u ekologiya fanining otasi deb qaraladi. bu borada e’tiroz qilishimiz kerakki, qariyb 1000 yil avval buyuk vatandoshimiz tibbiyot dahosi abu ali ibn sinoning hozirda “ekologiya” deb yuritilayotgan atrof muhitning deyarli barcha omillari ularga insonning, jonzotlarning ta’siri va nihoyat bu omillarning inson va jonzotlarga aks ...

This file contains 8 pages in DOC format (111.0 KB). To download "ekologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologiya DOC 8 pages Free download Telegram