hujayra yadrosi

DOC 1 page 528.0 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 528.0 KB

File type DOC

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

hujayra yadrosi hujayra yadrosi 9.1§. yadro barcha zamburug’, o’simlik va hayvon hujayralarida yadro mavjud. bakteriyalarda yadro morfologik jihatdan shakllanmagan, biroq yadro materiali bo’lib, biokimyoviy tarkibi, yuksak shakldagi organizmlarnikiga o’xshashdir. bakteriyalarda yadro materiali diffuziya holatda, sitoplazmada tarqalgan. yadro hujayrada kechadigan ko’pgina jarayonlarning amalga oshishida, boshqaruv rolini bajaradi. u hujayralarning o’sishi, rivojlanishi, harakat, ko’payish va differensiyalanish funksiyalariga ta’sir etadi. yadro – genetik materiallarni saqlaydi va keyingi avlod hujayralariga o’tkazib berish vazifalarini bajaradi. yadroda ushbu genetik rol, oqsil sintezi uchun mo’ljallangan dnk va rnk lar bilan bog’liq. yadroning shakli, hujayra shakliga munosib bo’ladi. dumaloq shakldagi hujayralarda, asosan yadro sharsimon yoki ovalsimon, bir tomonga cho’ziq shakldagi hujayralarda ham ovalsimon yoki cho’ziqroq shakllarda bo’ladi. yadroning o’lchami, hujayraning o’sishi va sitoplazma strukturalari bilan bog’langan holda joylashishiga bog’liq. interfaza yadrosida yaxshi bo’yaladigan xromatin va kam bo’yaladigan axromatinli to’r tafovut qilinadi. bu strukturalar dnk va gistonli oqsillar ya’ni xromosoma materiallari. yadrocha – rnk oqsil saqlaydi va yadro shirasi …

2 / 1

i maxsus xromatin strukturalarini tashkil qiladi va eukariot xromosomalarni shakllantiradi. har bir xromosoma dnk si, gigant va murakkab polireplikatsion strukturani tashkil qiladi,ya’ni juda ko’p avtonom replikatsiyalanuvchi qismlari mavjud bo’ladi. eukariot hujayralarda sintez va transkripsiya ikkilamchi qayta qurilish va “yetilish” jarayonlari amalga oshadi va prosessing hamda splaycing jarayonlarining alohida amalga oshishini o’z ichiga oladi. natijada eukariot hujayralarda dnk va rnk sintezlaridan keyin alohida oqsil sintezi amalga oshadi. eukariot hujayralarda odatda bitta yadro, ba’zi hujayralarda ko’p yadrolar bo’ladi. yadroni sitoplazmadan ajratib turuvchi yadro qobig’i, xromatin, yadrocha, yadroning oqsilli matriksi va karioplazma yoki yadro shirasi. 27-rasm ushbu komponentlar bir va ko’p hujayrali organizmlarning bo’linmayotgan barcha hujayralar yadrosida uchraydi. yadroning eng asosiy komponenti-xromatin bo’lib, u o’z navbatida hujayraning irsiy funksiyalarini bajaradi, xromatin dnk sida o’sha hujayra yoki organizmning barcha irsiy axboroti saqlangan bo’ladi. yadro po’sti eng muhim reseptorli-barer, shuningdek transport va qoplab chegaralovchi funksiyalarni bajaradi. xromatinsiz yadro oqsilli matriks yadroda xromosomalarning erkin joylashishini va …

3 / 1

hunday xususiyatlardan kelib chiqqan holda ushbu komponentga “xromatin” deb nom berilgan, ya’ni yunoncha chroma-rang, bo’yoq ma’nosini anglatadi.xromatin tarkibiga dnk va uning oqsilli kompleks strukturalari kiradi. prokariot dnk laridan farqli o’laroq, eukariot xromatinlari muqobil ikki holatda ya’ni interfazada (gekonge sirlangan) tarqoq va mitoz davrida jipslashgan holatda metotik xromosoma tarkibida uchraydi. yadroning interfaza davrida xromatin o’zining kompleks shaklini tarqatgan, dekondensirlangan holatda bo’ladi. xromosomaning yoki uning to’liq dekondensirlangan ma’lum qismlarini diffuz xromatin deyiladi. xromosomaning interfaza davrida to’liq tarqalmasdan ya’ni kondensirlangan xromatin yoki geteroxromatin deyiladi. interfazada duffuzlangan xromatin qanchalik ko’p bo’lsa, sintez jarayonlari shunga mos ravishda yuqori bo’ladi. limfosit hujayralarida xromatin hujayra yadrosining pereferiyadan hosil bo’lib boshlaydi. rnk sintezi davrida xromatin strukturasi o’zgaradi. dnk va rnk sinteziga o’tganda, kondensirlangan xromatinlar zonasi ko’payadi. tuban umurtqalilarning eritrositlarida barcha xromatin kondensirlangan hoatda bo’ladi, va bu yadrolarda dnk va rnk sintezi bo’lmaydi. agar ushbu hujayra yadrolarida rnk sinteziga o’tsa xromatinlar difuz holatiga o’tadi. hujayraning mitotik bo’linish davrida kondensirlangan …

4 / 1

rganizmlarning hayot faoliyatida, metabolistik jarayonlar ayniqsa oqsil biosintezi yadro strukturalarining funksional xususiyatiga bog’liq. yadro umumiy funksiyalarning asosan ikki guruhini amalga oshiradi: birinchisi, irsiy axborotlarni saqlash, ikkinchisi, mavjud irsiy manbalarni amalga oshirish, oqsil biosintezini ta’minlash. birinchi guruhga mazkur organizmga xos bo’lgan, dnk strukturasi ko’rinishidagi irsiy axborotni belgilovchi jarayonlar kiradi. har bir hujayra yoki organizmning genomini tashkil qiladi. dnk molekulalarining keyingi faoliyati- reduplikasiya yoki reproduksiyasi va ajralishi (segregasiya) amalga oshishi sodir bo’lib, bu o’z navbatida ikkita hujayrani aynan bir xil hajmda va bir-biriga o’xshash bo’lgan irsiy axborot manbalari bilan ta’minlashi imkonini beradi. eukariotlarning yadrosida ya’ni meyoz paytida krossingover jarayoni natijasida, irsiy axborotlar materiallarining o’zgarishi yoki rekombinasiyasi kuzatiladi. nihoyat, yadro dnk molekulalarinig taqsimlanishi va hujayraning bo’linishida bevosita ishtirok etadi. yadro faoliyati bilan ta’minlanadigan hujayradagi jarayonning keyingi guruhi oqsil biosintezini amalga oshiradi. bu nafaqat dnk molekulalaridan har xildagi informasion rnk ning sintezi ya’ni transkripsiyasi bo’lmasdan, barcha turdagi transport va ribosomali rnk larning transkripsiyasi ham …

5 / 1

izdan chiqishiga, xatto hujayraning o’limiga ham sababchi bo’lishi mumkin. bularning barchasi hayotining asosiy funksiyalari bo’lgan nuklein kislotalar va oqsillar sintezi bilan bog’liq barcha jarayonlarda yadro strukturalari yetakchilik qiladi. prokariotlarning yadro kompotentlari prokariotlarning asosiy xususiyatlari yadroning to’liq shakllanmaganligidir. biroq prokariotlarda eukariotlar yadrosining analogi sifatida nukleotid yoki nukleoplazma mavjud bo’ladi. prokariotlar nukleotidi ham dnk dan tashkil topgani uchun yadro struktura deb hisoblash mumkin. prokariotlarning nukleotid yoki nukleoplazmasini maxsus bo’yash usullari bilan bo’yab, oddiy yorug’lik mikroskoplarida ham kuzatish mumkin. ultrayupqa kesmalarlarda tayyorlangan preparatlarda nukteotidlar zonasi, fibrilla ko’rinishida bo’lib, qalinligi 2-7 nm bo’ladi. rasm. ushbu nukleotid yoki nukleoplazmalar zonasi bir-biridan alohida erkin holatda mavjud bo’lib, atrofini, ribosomalar granulalari va membrana bilan chegaralangan yorqin ko’rinishga ega bo’lgan sitoplazma qoplab turadi. bakteriyalar nukleotidlarining tarkibi va strukturasi nisbatan ko’proq o’rganilgan. shunga muvofiq nukleotidlarning 80% dnk dan, qolgan 20% har xil oqsil va rnk ga to’g’ri keladi. prokariotlarda dnk soni eukariotlarga nisbatan ancha kam. masalan, e. coli dnk …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hujayra yadrosi"

hujayra yadrosi hujayra yadrosi 9.1§. yadro barcha zamburug’, o’simlik va hayvon hujayralarida yadro mavjud. bakteriyalarda yadro morfologik jihatdan shakllanmagan, biroq yadro materiali bo’lib, biokimyoviy tarkibi, yuksak shakldagi organizmlarnikiga o’xshashdir. bakteriyalarda yadro materiali diffuziya holatda, sitoplazmada tarqalgan. yadro hujayrada kechadigan ko’pgina jarayonlarning amalga oshishida, boshqaruv rolini bajaradi. u hujayralarning o’sishi, rivojlanishi, harakat, ko’payish va differensiyalanish funksiyalariga ta’sir etadi. yadro – genetik materiallarni saqlaydi va keyingi avlod hujayralariga o’tkazib berish vazifalarini bajaradi. yadroda ushbu genetik rol, oqsil sintezi uchun mo’ljallangan dnk va rnk lar bilan bog’liq. yadroning shakli, hujayra shakliga munosib bo’ladi. duma...

This file contains 1 page in DOC format (528.0 KB). To download "hujayra yadrosi", click the Telegram button on the left.

Tags: hujayra yadrosi DOC 1 page Free download Telegram